Εν Αμφισση

Στη σκηνή της ιστορίας

2012-01-26T14:12:00.003+02:00

Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος (27 Απριλίου 1935 - 24 Ιανουαρίου 2012), υπήρξε ένα μοναδικό παράδειγμα στον κινηματογραφικό κόσμο και μάλιστα σε διεθνές επίπεδο. Η μοναδικότητά του έγκειται όχι τόσο στο αχειροποίητο της ομορφιάς των εικόνων του όσο στο πλαίσιο μέσα στο οποίο ενέτασσε τη θεματική των ταινιών του. Σε αντίθεση με πολλούς σύγχρονους καλλιτέχνες το ενδιαφέρον του εστιαζόταν πάντα στη μεγάλη κλίμακα, στη σκηνή της ιστορίας, στις πανανθρώπινες αγωνίες και στην ελπίδα για ένα πιο ανθρώπινο αύριο. Μια ελπίδα όμως μετέωρη και όχι υπαγορευμένη από κάποιο πολιτικό ιδεολόγημα, απεναντίας απογοητευμένη απ’ αυτό.

Το Εν Αμφίσση τον αποχαιρετά αναρτώντας εδώ ένα απόσπασμα από την εμβληματική του ταινία Ο θίασος, (1975), όπου τα συγκεκριμένα της πλάνα γυρίστηκαν στο ιστορικό καφενείο Πανελλήνιον επί της πλατείας Κεχαγιά στην Άμφισσα.

Η επανάκτηση του παρελθόντος

2012-01-25T19:01:00.000+02:00

Το Εν Αμφίσση ενδιαφέρεται να δημιουργήσει στη σελίδα του ένα ψηφιακό αρχείο από παλαιές φωτογραφίες της Άμφισσας, (προ του 1960), που να αναπαριστούν το τοπίο, το δημόσιο χώρο της πόλης, τα καφενεία της εποχής, τα καταστήματα, τις βιοτεχνίες, τις γιορτινές συνάξεις, τις εργασίες στον ελαιώνα… Όποιος θέλει να συμβάλλει στη δημιουργία του δεν έχει παρά να ψηφιοποιήσει, (σκανάρει), τις φωτογραφίες που έχει στην κατοχή του και να τις στείλει στο e-mail του blog: en.amfissi@yahoo.gr

Ο πιο καλός μαθητής!

2012-01-25T18:59:00.000+02:00

Γυμναστικές επιδείξεις στο Εθνικό
Στάδιο Αμφίσσης (1957)

Δημήτρης Ζαχαρόπουλος στη
λαμπαδιδοδρομία για τους Ολυμιακούς
Αγώνες του 1936 στο Βερολίνο - των ναζί...- οι
οποίοι μετά από λίγα χρόνια των σκότωσαν
στις Καρούτες για να τον ευχαριστήσουν...

Επίσκεψη Σοφίας της γαλαζοαίματης
στην Άμφισσα παρουσία ντόπιων αρχόντων και
λοιπών παρατρεχάμενων 1962

Συνεργείο αυτοκινήτων στην Άμφισσα
εκεί όπου σήμερα βρίσκετε η οικία του
Γεωργίου Λιασή - 1953

Αθανάσιος Ζαχαρόπουλος (δεξιά) μαζί με
κάποιο φίλο του στις 25-3-1957 στη Λεωφόρο
Σαλώνων πάνω από την πλατεία Ησαΐα.

Ο πιο καλός ο μαθητής... 1951

Από το φωτογραφικό αρχείο του Γρηγόρη Καραΐσκου.

Στη σαγήνη του άλλου

2012-01-02T20:52:00.006+02:00

Από τις εκδόσεις Σμίλη κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Αποστόλη Αρτινού, Τα γράμματα της Ντόρας. Ακολουθεί το κείμενο από το οπισθόφυλλο του βιβλίου αλλά και μια σύντομη συνομιλία που είχα μαζί του στο chat του facebook:

Τα γράμματα της Ντόρας είναι ένα μυθιστόρημα βασισμένο σε μια ερωτική αλληλογραφία. Γράμματα υπαγορευμένα εξ ολοκλήρου απ’ τη μυθολογία του έρωτα και τη σαγήνη του άλλου. Από ποια θέση μιλά ο ερωτευμένος; Πού απευθύνεται όταν ο άλλος είναι απών;

«Όταν άρχισα να διαβάζω τα γράμματα ήξερα λίγα πράγματα γι’ αυτήν, μόνο ότι ήταν γιατρός, διορισμένη στις αρχές του ’50 στην Άμφισσα, μια ιδιόμορφη προσωπικότητα, κάπως αντικομφορμιστική, και ότι η σχέση της με τον Φώτη υπήρξε τρικυμιώδης. Διαβάζοντάς τα δεν έμαθα και περισσότερα, η ερωτική αλληλογραφία δεν πληροφορεί, απλώς μιλά, μιλά σε αυτόν που δεν μιλά, που κρύβεται μέσα στους αδύναμους αντικατοπτρισμούς του. Τον Φεβρουάριο του ’55 η Ντόρα φεύγει από την Άμφισσα γιατί διορίζεται στα Τρίκαλα. Δεν πηγαίνει όμως αμέσως, μένει για λίγες μέρες στο πατρικό της στην Αθήνα, απ’ όπου και τα πρώτα της γράμματα προς τον Φώτη. Οι επιστολές αυτές στέλνονταν ταχυδρομικά αλλά και με το λεωφορείο του ΚΤΕΛ. Έμπαιναν μέσα σ’ ένα βιβλίο και ταξίδευαν. Δύο-τρία γράμματα τη μέρα. Ήθελε να πληροφορεί τον Φώτη για την κάθε στιγμή της. Η αλληλογραφία τους θα διαρκέσει έναν ολόκληρο χρόνο. Θα ξενυχτά γράφοντας. Θα του μιλά, σχεδόν καθημερινά, παράφορα, όπως κάθε ερωτευμένος. Θα θυμάται, τα χρόνια που πέρασαν μαζί, τις τρυφερές τους στιγμές, τις εντάσεις, τη συμφιλίωση που ακολουθούσε, το τοπίο του ελαιώνα, τα σοκάκια της πόλης. Ο Φώτης θα σιωπά. Πώς αλλιώς…»

Εν Αμφίσση. Σ’ ευχαριστώ πολύ κατ’ αρχήν που δέχθηκες να μιλήσουμε για το νέο σου βιβλίο.

Απ. Αρτινός. Κι εγώ σ’ ευχαριστώ για το ενδιαφέρον. Αν και ομολογώ ότι μου είναι λίγο δύσκολο να καταλάβω πως θα κάνουμε από δω μια τέτοια κουβέντα, αλλά θα χει πλάκα.

Εν Αμ. Ας προσπαθήσουμε. Χαρακτηρίζεις "Τα γράμματα της Ντόρας" μυθιστόρημα, ενώ όπως αφήνεις να φανεί είναι ένα αρχειακό υλικό, μια αλληλογραφία εποχής.

Απ. Α. Δεν έχει σημασία αυτό, σημασία έχει ο υποτιτλισμός του: Μυθιστόρημα.

Εν Αμ. Δηλαδή;

Απ. Α. Η αλληλογραφία αυτή, στην πραγματικότητα τα γράμματα μιας γυναίκας, ήταν απλώς το εναρκτήριο λάκτισμα, το καταγωγικό υλικό αυτού του μυθιστορήματος, από κει και πέρα όμως αυτό που διαβάζει ο αναγνώστης δεν είναι ένα αρχειακό υλικό, όπως λες, αλλά η λογοτεχνική του εκτροπή. Δεν μου είναι εύκολο να το εξηγήσω τώρα αυτό από δω μέσα, πρόκειται όμως για μια μοντερνίστικη χειρονομία μεταγραφής ενός readymade υλικού, η μετατόπιση ενός λόγου, ο εκτοπισμός και εντοπισμός του σε μια άλλη τοπική, σ’ ένα εντελώς άλλο πεδίο.

Εν Αμ. Υπάρχει προηγούμενο;

Απ. Α. Ε φυσικά, τίποτε στις μέρες μας δεν είναι παρθένο … Το μυθιστόρημα «Στοιχεία για τη δεκαετία του 60», του Θανάση Βαλτινού για παράδειγμα, είναι ένα παρόμοιο εγχείρημα. Υπάρχουν κι άλλα.

Εν Α. Αυτά τα γράμματα εσύ τα επεξεργάστηκες στη συνέχεια;

Απ. Α. Τα επεξεργάστηκα λίγο αλλά θα μπορούσα να μην τα πείραζα και καθόλου. Σημασία έχει αυτό που σου έλεγα πριν, η μετατόπιση αυτού του υλικού σε μια άλλη σκηνή, στη σκηνή της λογοτεχνίας. Μοιάζει ίσως να είναι μια ελάχιστη χειρονομία αλλά πίστεψε με είναι αποκαλυπτικών διαστάσεων.

Εν Αμ. Πότε κατάλαβες ότι αυτά τα γράμματα ήθελαν τη λογοτεχνική τους μεταγραφή όπως λες;

Απ. Α. Από την πρώτη ματιά που τους έριξα, έδειχναν ότι ήθελαν να πάνε αλλού. Μου αποκάλυψαν έναν άλλον ορίζοντα, πέρα απ’ αυτόν που εσώκλειαν, έναν μυστικό κόσμο. Δεν μ’ ενδιέφεραν και πολύ τα ανεκδοτολογικά τους στοιχεία, όσο η μυθολογική σκέψη που τα υπαγόρευε.

Εν Αμ. Ποια ήταν αυτή;

Απ. Α. Η μυθολογία του έρωτα, ο αδύνατος άλλος. Είναι αποκαλυπτικά πάνω σ’ αυτό. Όπως και σε άλλα, που εμένα όμως δεν με πολύ ενδιέφεραν, όπως σου είπα. Γι αυτό και οι κειμενικές μου παρεμβάσεις σ’ αυτές τις επιστολές είναι ας πούμε ψυχαναλυτικής φύσεως, αν και δεν είναι ακριβώς έτσι.

Εν Αμ. Υπάρχουν όμως μόνο τα γράμματα της Ντόρας. Γιατί αυτό;

Απ. Α. Γιατί μόνο αυτά τα γράμματα έφθασαν στα χέρια μου αλλά και για έναν ακόμη λόγο, ίσως πιο σημαντικό, η ερωτική αλληλογραφία δεν έχει παραλήπτη ακόμη και όταν ο ταχυδρόμος τον βρίσκει.:-)

Εν Αμ. Είναι η οπτική που αλλάζει το αρχικό σου υλικό σε τέχνη;

Απ. Α. Είναι η στάση σου απέναντι σ’ αυτό, η απόφαση της εκτροπής του. Στην προκειμένη περίπτωση βέβαια επειδή είχα να κάνω με μια ερωτική αλληλογραφία δεν χρειάστηκε να το εκτρέψω και πολύ εγώ, το πράγμα φώναζε από μόνο του που ήθελε να πάει: στον τόπο των αδύνατων εξομολογήσεων. Μια προνομιούχα περιοχή για τη λογοτεχνία.

Εν Αμ. Πως ήρθαν αυτά τα γράμματα στα χέρια σου;

Απ. Α. Δεν θα σου πω…:-)
Ο Kittler λέει κάπου ότι η λογοτεχνία είναι μια κατασκοπεία με άλλα μέσα, οπότε δεν μπορώ να δώσω περισσότερες πληροφορίες πέρα απ’ αυτές που δίνει το ίδιο το βιβλίο.

Εν Αμ. Αναζητώ το ιστορικό των αλλαγών που έχει υποστεί το αρχικό σου υλικό στη μετάλλαξη του από ιστορικό σε λογοτεχνικό κείμενο.

Απ. Α. Εγώ πάντως δεν είμαι ιστορικός. Παρ’ όλα αυτά μπορεί κάποιος να αναγνωρίσει εκεί μέσα έναν ολόκληρο κόσμο, τα ασφυκτικά πλαίσια μιας μικρής επαρχιακής πόλης της δεκαετίας του 50. Ένα απόλυτα εχθρικό, απωθητικό περιβάλλον, όπου η Ντόρα όμως το αντιμάχεται γενναία.

Εν Αμ. Η ιστορία, αν μπορούμε να το πούμε έτσι, λαμβάνει χώρα στην Άμφισσα του 50. Ναι;

Απ. Α. Κάπως έτσι.

Εν Αμ. Άρα πρωταγωνιστεί και η πόλη στο βιβλίο σου. Πόσο έχει αλλάξει από τότε η Άμφισσα;

Απ. Α. Η πόλη δεν πρωταγωνιστεί, ούτε καν η Ντόρα, που διαβάζουμε τα γράμματα της, πρωταγωνιστεί όμως ο Φώτης, ο απών παραλήπτης αυτών των επιστολών, ο αδύνατος Άλλος, που λέει ο Lacan, Αυτό το ερωτικό αδιέξοδο είναι που έχει σημασία σ’ αυτό το μυθιστόρημα και τίποτε άλλο. Το αδύνατο, που είναι και το Πραγματικό ίχνος της κάθε σχέσης. Η Ντόρα αναγνωρίζεται σ' αυτές τις σελίδες ως ένα αρχετυπικό ερωτικό complex. Κατά τ’ άλλα η Άμφισσα δεν νομίζω ότι έχει αλλάξει και πολύ από τότε, μοιάζει να είναι ακίνητη μέσα στον χρόνο, μπορεί και ανίκητη.

Εν Αμ. Σ’ ευχαριστώ πολύ Αποστόλη γι αυτές τις σκέψεις και εύχομαι καλή επιτυχία στο βιβλίο σου.

Απ. Α. Σ’ ευχαριστώ πολύ κι εγώ.

Η ποιητική του εικαστικού Λόγου

2011-11-29T11:56:00.005+02:00

στο έργο του Γιώργου Σκυλογιάννη

Επιστροφή

επέστρεφε...

στον κόσμο μόνωσης

οδύνης...κυοφορίας

ευρηματολογικά

.......

τις ρωγμές της απουσίας

ενσάρκωσε

τις θρυμματισμένες προσευχές

ανακύκλωσε

αλώβητη/απέρριτη/εκμαυλισμένη

διαβρωμένα ευρήματα

αγάπης

αιμορραγούσας

ανέσυρε....

ως

διαπίστωση/ανάγνωση/αναδρομή....

Yzor

Λευκό χαρτί

λέξεις λευκές

και

το χρώμα!

.........σχήματα λευκά

ο τοίχος λευκός

το μολύβι

ακίνητο

παλινδρομεί

λευκοποιει!

η μορφή σου μακρινή

λευκή κι αυτή!

άραγε...!!!

άρα....!!

διεκδίκηση

του απέραντου αυτού λευκού

ροζολευκεί.

Croquis...

Κάρβουνο..

οι γραμμές της μορφής σου!!

σβήνουν...

αποκαλύπτουν

το λευκό!

λαμπρές υπενθυμίσεις..

αποτρέπουν

το βαρύ

ανεπάντεχο μαύρο!!

και τις ενδιάμεσες ζώνες

του γκρι..

διαβαθμίσεις του άδηλου

ακατονόμαστου χρονικού ορίου

της

παραδοχής..

της

αυταπάτης...

της

πληγής...

Αλεξικές...

Οι λέξεις

ως λέξεις

μόνο λέξεις...

μεταγλωττικές

μυσταγωγικές..

προφητικές

Τα σύμφωνα σας οριοθετώ!

στα φωνήεντα ακροβατώ...

Λέξεις πλησμονικές

πληγηκές..

κτητικές!

αναλέξεις,συνδιαλέξεις

έξεις....

πίσω από τις λέξεις...

Αλέξης!

Λέξεις λιτές,εμπειρικές

λεξικομπαμπινιώτικες!

αιχμηρές,οριακές

ενδιαμεσολαβητικές...

Λέξεις προσευχές

ευλαβικές,προστατευτικές..

λέξεις μόνο για λέξεις!

Ενδωπληκτρομοναδιπτοδιαγραμμτοκυκλοθυμικές

δυσλεξικές

ετερόκλητες,ιεραρχικές..

Λέξη προς λέξη

στερεοφωνικά

εκπροθεσμικά,πυολογικά..

κι άλλες λέξεις....

στοχαστικές

επιδημικές,χολερικές

παρακμιακές.ισοπεδωτικές

ωρολέξεις

χωρολέξεις..

Ανθρώπου λέξεις

ερωτικές!

σαρκικές..

συμβολικές..

Οι λέξεις των λέξεων!!

ύμνοι στις λέξεις..

Ω!Λέξεις...!

"Η ζωγραφική του Γιώργου Σκυλογιάννη, υπήρξε πάντα ένα εγχείρημα μιας ποιητικής εικαστικής αφήγησης και γλωσσοπλασίας, μιας ποικιλίας μορφοπλαστικών διατυπώσεων στοχασμού και συναισθημάτων, μέσω της καλλιτεχνικής πράξης. Η υλική υπόσταση και δομική συγκρότηση των γλυπτικοζωγραφικών του έργων, εμπλέκοντας το ίχνος, τη μνήμη, τη φθορά, τη σήψη, διαμορφώνουν την ποιητική εικαστική του φρασεολογία, προσδιορίζοντας την ποιητική της εικόνας του.

Η σύγκληση του εικαστικού με τον ποιητικό του λόγο ενυπάρχει ως δομικό νοηματικό και τεχνικό συστατικό στα έργα του καλλιτέχνη, έτσι ώστε να διευρύνει την διαλογικότητά του, τις συνθήκες υποδοχής και αλληλοεπαναδιαπραγμάτευσης της επιρροής και διεισδυτικής εμβέλειάς του και να επιταχύνει τις συμπτώσεις, ταυτίσεις, μεταβιβάσεις, μεταθέσεις, συνδέοντας τελικά τον ενδογλωσσικό εικαστικό λόγο, μέσα από σχέσεις καταγωγής, με την αφορμή εκφοράς του.

Μέσα από την γλωσσική-ποιητική υπόστασή του, το έργο προσεγγίζει τον θεατή και ο κειμενικός ποιητικός λόγος διαμεσολαβεί υποβοηθώντας στην υποδοχή του εξω –κειμενικού λόγου. Μειώνοντας την απόσταση αποδέκτη –εκφερόμενου, ο κάθε ποιητής κατασκευάζει την δική του λεκτική εικόνα, στο πολυφωνικό εννοιακό σύστημα, με μία διαλογική και διαλεκτική σχέση, αναδεικνύοντας τα διάφορα επίπεδα αλληλεπίδρασης που μπορεί και να επικαλύπτονται.

Ως αντικείμενο εκφοράς αυτού του Λόγου, η εμπλοκή του αναπαραστατικού με τον λεκτικό κώδικα και το απρόβλεπτο ξαναπλάσιμο που η εικαστική πράξη επιβάλλει στο καταστάλαγμα των γνώσεων, με δράσεις, αναπλάσεις, μεταβιβάσεις, μεταθέσεις, αναγνωρίσεις, ταυτίσεις, παύσεις και αποσιωπήσεις της ποιητικής του εικαστικού του Λόγου. Με τη διαμεσολάβησή τους και ενεργοποιώντας συμπαραδηλώσεις εμβαθύνουν προσφέροντας εκκινήσεις για πολυσήμαντες ερμηνείες σημαινόντων και σημαινομένων, επιδράσεις άρθρωσης μεταξύ σημείου και αναφερομένου, που όχι μόνο δεν αποδυναμώνουν την εικόνα αλλά και την ενισχύουν.

Στη συνέχεια της δουλειάς του, ο μορφικός συλλογισμός εγγράφεται στον εικαστικό του λόγο, που συνεχίζει να είναι οντολογικός ως τη μετεξέλιξη της έρευνάς του. Αυτή τη φορά επιστρέφει στη μορφή, με αντίστροφη μετατόπιση στον τρόπο σύλληψης, ξανά από το αφηρημένο στο παραστατικό, όμως με τελείως διαφορετικό τρόπο διαχείρισης, διατύπωσης, αναμόρφωσης, που βασίζονται σε γνωστικά πορίσματα πάνω σε ζητήματα υφής, όγκου, μορφής, ύλης και Λόγου.

Οι αχειραγώγητες γλυπτοζωγραφικές του φόρμες και εμμονές, ως ζωγραφικές φράσεις, με μια κατευθυνόμενη χειρονομία, μια παλίμψηστη γραφή με ετερόκλιτα υλικά και διεργασία με συναρμογές, συναρμολογήσεις, ανάγλυφα, εκδορές, διαγραφές, συμπυκνώνουν την αποτύπωση της μνήμης, του πάθους και του συναισθήματος μορφοποιώντας τελικά, την ποιητική συμβολική ισχύ του εικαστικού του λόγου."

Μαρία Κενανίδου

Στο συνοικισμό

2011-11-20T00:25:00.003+02:00

ΣΥΝΟΙΚΙΣΜΟΣ 1960

ΣΥΝΟΙΚΙΣΜΟΣ 1952

ΣΥΝΟΙΚΙΣΜΟΣ 1967

ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟ ΓΑΖΗ

ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (ΜΠΑΡΜΠΑΓΙΩΡΓΟΣ) 1940

Από το φωτογραφικό αρχείο της Κάτιας Καλογιάννη

Με φόντο την πόλη.

2011-11-07T20:06:00.000+02:00

Στην κάτω πλατεία, στο βάθος το κάστρο.

Η Άμφισσα και ο ελαιώνας της από ψηλά.

Με φόντο τη πόλη.

Απ' τα πρώτα αυτοκίνητα.

Κρασομαχίες

Εκεί που τώρα είναι ο ελαιώνας.

Στη λεωφόρο Σαλώνων.

Από το φωτογραφικό αρχείο του Νίκου Αβραμίκου.

Στην οδό Κεχαγιά

2011-11-07T19:55:00.001+02:00

Από το φωτογραφικό αρχείο του Νίκου Αβραμίκου.

Εκπαίδευση

2011-11-07T19:49:00.003+02:00

ΔΕΥΤΕΡΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΔΕΚΑΕΤΙΑ 1940-1

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΦΙΣΣΑΣ

ΠΡΩΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Από το φωτογραφικό αρχείο του Νίκου Αβραμίκου.

Οι Αρχές

2011-10-25T18:08:00.010+03:00

Η … εξέδρα των επισήμων στις 25 Μαρτίου 1955

Στο νεκροταφείο του Αη Γιάννη με τους τάφους του εμφυλίου - 1946-7

Ο φασιστικός χαιρετισμός στην πλατεία της Μητρόπολης - 1936

Λ. Γιδόγιαννος, Ε. Καπράλος, Δ. Ζουμάς, Ε. Φαρόπουλος και Α. Ταλαμάγκας

Η πρώτη φωτογραφία είναι του Ευάγγελου Παπούλια και οι άλλες τρεις του Φώτη Καλλία.

Αθλητική Κυριακή

2011-10-25T17:57:00.017+03:00

Παναμφισσαικός 1947

Αμφισσαϊκός 1956

Παίκτες του Αμφισσαικού

Παίκτες του Άμφισσαϊκού

Ο τότε υπουργός Δημοσίας τάξεως Καλαντζής απονέμει έπαθλο στον Αμφισσαϊκό.

Παναμφισσαϊκος 1931

Φωκικός-Αστέρας Ιτέας. 1951

Οι "γαύροι" της Άμφισσας

Από το φωτογραφικό αρχείο του Φώτη Καλλία.

Προσκοπίνες και ορειβάτες

2011-10-23T13:09:00.010+03:00

Οι "οδηγοί" της Άμφισσας

Προσκοπίνες στην πλατεία Ησαία, στο βάθος το Κάστρο.

Από εκδρομή του ορειβατικού συλλόγου της τελευταίας τάξης του οχταταξίου του ΄38

Ο ορειβατικός σύλλογος στον Προφήτη Ηλία 1938.

Η πρώτη φωτογραφία είναι από το αρχείο του Φώτη Καλλία και οι άλλες τρεις του Ευάγγελου Παπούλια.

Αντίο παλιέ κόσμε

2011-10-21T18:45:00.049+03:00

Η παλιά ζωή, η αμεριμνησία μιας μικρής πόλης, οι παρέες των απλών ανθρώπων της, η απροσποίητη χαρά τους, τα κοινά τραπέζια στις πλατείες και τα αποκριάτικά γλέντια. Σκηνές που μαγεύουν.

Στο βυζαντινό ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος

Πρωτομαγιά στον ελαιώνα

Κανταδόροι

Σεγδιτσιώτες μουσικοί

Χορός στη πλατεία Κεχαγιά

Παλαιοί Αμφισσείς

Θεατρική παράσταση Αμφισσιωτών "Ερωτόκριτος" - 1906

Απόκριες - Κομιτάτο 1935

Ταβέρνα Χάφτα, Απόκριες

Μπαρ Φυστίκας 1962

Γλέντι Αμφισσαϊκού

Καφενείο Κρικέλας

Κέντρο Χαραυγή, Λεωφόρο Σαλώνων 1959

Κέντρο Χαραυγή, Λεωφόρο Σαλώνων 1952

Ορχήστρα σε μπαρ της Άμφισσας, 1966

Στην αγορά

Άνθρωποι της δουλειάς

Συνεργείο Παχνά

Κρεοπωλείο τσακ-τσακ

Από το φωτογραφικό αρχείο του Φώτη Καλλία.

Λουκάς Θεοδωρακόπουλος

2011-10-01T17:28:00.063+03:00

Ο Λουκάς Θεοδωρακόπουλος γεννήθηκε στην Άμφισσα το 1925. Ποιητής, πεζογράφος και μεταφραστής με πλούσιο μεταφραστικό έργο, ( Ζ. Π. Σαρτρ, Μισίμα, Όσκαρ Ουάϊλντ, Ντ. Φερναντέζ, Ζαν Ζενέ, Χ. Τζέημς, Τουρνιέ, Μπουκόφσκι, Τρότσκι κ.ά), και ένας από τους πρωτοπόρους του gay κινήματος στην Ελλάδα. Το 1976 μαζί με τον σκηνοθέτη Αντρέα Βελισσαρόπουλο και τον ποιητή Ανδρέα Αγγελάκη ήταν εκείνοι που δημιούργησαν το «Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλόφιλων Ελλάδας» (ΑΚΟΕ), ενώ υπήρξε και ο εκδότης του ιστορικού gay περιοδικού ΑΜΦΙ (1978) και διευθυντής του από το τεύχος 4 έως το 16/17 – της λαμπρής και δύσκολης πρώτης του περιόδου - που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην συνειδητοποίηση ότι τα προβλήματα των ομοφυλοφίλων δεν προέρχονται από τον ερωτικό τους προσανατολισμό αλλά από ένα αρρωστημένο πλέγμα αντιλήψεων της κοινωνίας. Το ΑΚΟΕ όπως και το ΑΜΦΙ, στηρίζοντας επιθετικά, το δικαίωμα στην ελεύθερη επιλογή της σεξουαλικότητας και απαιτώντας την κατάργηση των διακρίσεων, συνέβαλαν αποτελεσματικά στην απενοχοποίηση της «ομοφυλόφιλης επιθυμίας» (όπως ήταν ο υπότιτλος του περιοδικού), στην εδραίωση της αυτοπεποίθησης των ομοφυλοφίλων, και στην δημιουργία της απαραίτητης ορατότητος καθώς διεκδίκησαν δυναμικά τα δίκαια αιτήματα τους. Πρόβαλαν τον gay λόγο, ανέδειξαν τον πολιτικό χαρακτήρα του gay ζητήματος και έβαλαν τα θεμέλια για την διαμόρφωση της gay κουλτούρας που μέχρι τότε ήταν απούσα στην Ελλάδα.

Αυτολογοκρίνοντας το ένοχο μυστικό

Του Λουκά Θεοδωρακόπουλου

"Όταν μιλάμε για ομοφυλοφιλία και καλλιτεχνική δημιουργία οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι η ομοφυλοφιλία, στη σύνδεσή της με την πνευματική ή καλλιτεχνική δημιουργία, δεν είναι παρά η ιστορία της καταπίεσής της. Απλώς η καταπίεση και οι τρόποι της πρακτικής της εφαρμογής εξαρτώνται από την ιστορική περίοδο και τη χρονική συγκυρία, μπορούν δε να ασκούνται άμεσα ως κρατική καταστολή, με φυλακίσεις εξορίες, βαριές καταδίκες, ακόμα και με θάνατο, είτε έμμεσα ως αυτολογοκρισία. Στην πρώτη περίπτωση υπάγονται τα ολοκληρωτικά και θεοκρατικά καθεστώτα, καθώς και οι κάθε είδους δικτατορίες. Είναι γνωστές οι διώξεις κατά το Μεσαίωνα, όταν οι ομοφυλόφιλοι στέλνονταν στην πυρά μαζί με τις μάγισσες από την Ιερά Εξέταση• είναι γνωστές οι αιματηρές εκκαθαρίσεις στη ναζιστική Γερμανία με τη «Νύχτα των μεγάλων μαχαιριών» που απαθανάτισε ο Βισκόντι στους «Καταραμένους» και με τις χιλιάδες των ομοφυλόφιλων που πέθαναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και που οι επίσημοι ιστορικοί αποσιώπησαν εσκεμμένα, για να 'ρθουν στο φως μονάχα χάρη στις έρευνες των ομοφυλοφιλικών κινημάτων κατά τη διάρκεια των ετών της Αμφισβήτησης• είναι γνωστές οι απηνείς διώξεις στη σταλινική Σοβιετική Ένωση όπου οι άσημοι ομοφυλόφιλοι κλείνονταν στα ψυχιατρεία και υποβάλλονταν στη βάρβαρη «θεραπεία αποστροφής» ή στέλνονταν στη Σιβηρία μαζί με τους «αντιδραστικούς» καλλιτέχνες -ομοφυλόφιλους ή μη-που δεν δέχονταν να υπηρετήσουν το καθεστώς• είναι γνωστή, τέλος (για να 'ρθουμε και στα δικά μας) η αντιομοφυλόφιλη μανία των κυβερνήσεων της Δεξιάς και των συνταγματαρχών με τις περιβόητες «επιχειρήσεις Αρετή» και το φασιστικής έμπνευσης νομοσχέδιο «Περί της εξ αφροδισίων νόσων προστασίας και άλλων συναφών θεμάτων», που άφησαν κληρονομιά στις δύο πρώτες μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις Καραμανλή, ενάντια στο οποίο αγωνίστηκε το ΑΚΟΕ πετυχαίνοντας σημαντικά τη βελτίωσή του. Η δεύτερη περίπτωση (της αυτολογοκρισίας) είναι προφανές ότι αναφέρεται στα φιλελεύθερα καθεστώτα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Εδώ ο ομοφυλόφιλος έχει δικαίωμα ύπαρξης και ανάλογα με την ποινική νομοθεσία της κάθε χώρας απολαμβάνει κάποιες ελευθερίες. Από την άλλη μεριά ωστόσο, ζώντας μέσα στο ανδροκρατικό κλίμα μιας πατριαρχικής κοινωνίας με βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις, δεν έχει τη δυνατότητα ούτε ν' αναπτύξει ελεύθερα την προσωπικότητά του ούτε να διεκδικήσει το ελάχιστο μερίδιο χαράς που του αναλογεί. Κατατρυχόμενος συνήθως από αισθήματα ενοχής, προσπαθεί να εξισορροπήσει με το περιβάλλον του (σπίτι, δουλειά, φιλικές σχέσεις) αποκρύπτοντας όσο μπορεί καλύτερα την ιδιαιτερότητά του και πασχίζοντας να περάσει στο έδαφος της ποθητής νομιμότητας, είτε κάνοντας κάποιον επισφαλή γάμο είτε καταπνίγοντας όσο γίνεται τις σεξουαλικές ανάγκες του με αποτέλεσμα να ζει μια μίζερη ερωτική ζωή. Μιλάμε φυσικά για τους απλούς -που είναι και οι περισσότεροι- ομοφυλόφιλους• για κείνους που έχουν άγνοια για το τι ακριβώς τους συμβαίνει και οι οποίοι συχνά συγχέουν τις ενδεχόμενες ψυχολογικές διαταραχές τους -αποτέλεσμα της καταπίεσης που δέχονται- με την ίδια τη σεξουαλική τους τάση, πιστεύοντας ότι είναι «άρρωστοι» ή «ανώμαλοι», όπως τους βεβαιώνει ένα μεγάλο τμήμα της ετεροφυλόφιλης κοινωνίας. Αν σκεφτεί κανείς ότι ακόμα και σήμερα, ύστερα από τόσους αγώνες των ομοφυλόφιλων οργανώσεων για την ενημέρωση του κοινού και την απενοχοποίηση των ίδιων των ομοφυλόφιλων, τη διαγραφή της ομοφυλοφιλίας από τον κατάλογο των ασθενειών της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι που καταφεύγουν (πιεζόμενοι συνήθως από τις οικογένειές τους) στους ψυχίατρους για να τους «λύσουν» το πρόβλημα και ψυχίατροι που δέχονται να παίξουν αυτό το ρόλο, εκμεταλλευόμενοι τη δεινή θέση των πελατών τους, καταλαβαίνει τι τρομερή επίδραση μπορεί να έχει η νοοτροπία ενός λαού στη διατήρηση της μισαλλοδοξίας ενάντια σε μια σεξουαλική μειονότητα, καθώς η στάση αυτή αναπαράγεται εξ απαλών ονύχων μέσα στους κόλπους της οικογένειας και τρέφεται καθημερινά από τα πρότυπα που προβάλλουν τα ΜΜΕ και η διαφήμιση. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τις τελευταίες δεκαετίες έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος και ότι μια μεγάλη μερίδα του κοινού -ιδίως οι νέοι- έχει αλλάξει στάση απέναντι στο θέμα, με την προϋπόθεση συνήθως ότι αυτό δεν τους αφορά και ότι οι ομοφυλόφιλοι κρατούν τα προσχήματα. Το «κακό» της σεξουαλικής απελευθέρωσης είναι ότι απενοχοποιώντας τους ομοφυλόφιλους, κατά κάποιον τρόπο τους γκετοποίησε, αποκόβοντάς τους ώς ένα σημείο από το υπόλοιπο ετεροφυλοφιλικό σώμα. Κάτω απ' αυτές τις συνθήκες και εφόσον το παγκόσμιο σύστημα, παρά τις σημαντικές παραχωρήσεις που έχει κάνει προς τη γυναίκα, εξακολουθεί να παραμένει ανδροκρατικό, δεν μπορεί να μιλάει κανείς για ριζική λύση του προβλήματος, για εξομοίωση δηλαδή ομοφυλόφιλων-ετεροφυλόφιλων στο θέμα των ανθρώπινων δικαιωμάτων, αλλά μονάχα για βελτίωση των όρων της ζωής τους. Και η τελευταία αυτή μονάχα με μια επιστημονικά σωστή και δίκαιη εισαγωγή του μαθήματος σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία θα μπορούσε να επιτευχθεί, όπως έχει γίνει σε ορισμένες δυτικές χώρες. Στην περίπτωση των «υποψιασμένων» ομοφυλόφιλων, εκείνων δηλαδή που έχουν επίγνωση του «προβλήματός» τους και δεν χρειάζεται να καταφύγουν στα «φώτα» των ψυχιάτρων, τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά. Ξέροντας ότι θα ζήσουν με το «πρόβλημα» όλη τους τη ζωή, συμμορφώνονται όσο μπορούν -ή όσο η δημόσια εικόνα τούς το επιτρέπει- με τις κοινωνικές νόρμες, αποκρύπτοντας τις σεξουαλικές προτιμήσεις τους και διοχετεύοντας τις δραστηριότητές τους σε χώρους που επιδέχονται ή υπόσχονται μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων: καλλιτεχνικά επαγγέλματα (μόδιστροι, χορευτές, ηθοποιοί κ.λπ.). Κατά ένα κοινωνικό και λογικό παράδοξο -εφόσον η θρησκεία καταδικάζει αυστηρά την ομοφυλοφιλία- πολλοί ομοφυλόφιλοι καταφεύγουν στην ιεροσύνη, με ολέθριες μερικές φορές συνέπειες. Δεν θα 'ταν άσκοπο επίσης να επισημάνουμε ότι αρκετοί ομοφυλόφιλοι -συνειδητοί ή λανθάνοντες- υπακούοντας στα κοινωνικά πρότυπα ή ικανοποιώντας βαθύτερες ψυχολογικές ανάγκες, προχωρούν ακόμη πιο πέρα: παντρεύονται και κάνουν παιδιά, πράγμα κατά κανόνα επικίνδυνο κάτω από τις παρούσες συνθήκες. Στο χώρο της λογοτεχνίας -και γενικά στο χώρο των τεχνών- συναντούμε πολλούς ομοφυλόφιλους. Κι εδώ ωστόσο, προϋπόθεση για την επιβίωσή τους όχι μονάχα τη βιολογική, αλλά και την καλλιτεχνική, είναι η απόκρυψη της ομοφυλόφιλης ιδιότητας. Τα παραδείγματα είναι άπειρα, όπως άπειρες είναι και οι τραγικές συνθήκες με τις οποίες τελείωσαν τη ζωή τους πολλοί ομοφυλόφιλοι δημιουργοί. Ο Οσκαρ Ουάιλντ, που ήταν παντρεμένος και είχε δύο παιδιά, αναγκάστηκε να μιλήσει για την ομοφυλοφιλία του μόνο όταν βρέθηκε κλεισμένος στις φυλακές του Ρίντινγκ, κυνηγημένος από το λόρδο Κουίνσμπερι, γράφοντας το περίφηφο «De Profundis», όπου εξιστορεί τις περιπέτειές του με το γιο του λόρδου. Αυτά συνέβαιναν την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα μέσα στο κλίμα της πουριτανικής βικτωριανής Αγγλίας, όταν ο Μπέρναρ Σο μάταια έψαχνε να βρει ανθρώπους στον πνευματικό χώρο πρόθυμους να δώσουν την υπογραφή τους για την υποστήριξη του συγγραφέα τού «Ντόριαν Γκρέι». Πολύ αργότερα, ο Φόρστερ δεν θα τολμήσει να δημοσιεύσει τον «Μορίς», πράγμα που θα γίνει μονάχα αφού πεθάνει, ενώ στη Γαλλία ο Κοκτό εκδίδει ανώνυμα το «Λευκό Βιβλίο» και ο Προυστ αλλάζει το φύλο των ηρώων του από το αρσενικό στο θηλυκό. Την ίδια μέθοδο ακολουθούν πολλοί ομοφυλόφιλοι ξένοι συγγραφείς, ακόμα και δικοί μας, νοθεύοντας έτσι τη γνησιότητα του έργου τους. Γενικά μιλώντας, θα μπορούσε κανείς να πει ότι οι λογοτέχνες συγγραφείς, ακολουθώντας τη σοφή συμβουλή του Καβάφη, «βάζουν του ερωτισμού τους τα οράματα/ μισοκρυμμένα μες στις φράσεις τους». Συχνά βέβαια ακολουθεί και το εξής φαινόμενο: ο λογοτέχνης ή ο ποιητής ωριμάζοντας (δηλαδή αποκτώντας αυτοπεποίθηση ή απενοχοποιούμενος) περνάει από τον υπαινικτικό τρόπο γραφής στην άμεση αποκάλυψη των ομοφυλοφιλικών του τάσεων, πράγμα που τα τελευταία χρόνια όχι μόνο δεν έχει δυσμενείς επιπτώσεις, αλλά είναι και στοιχείο «αβανταδόρικο» μέσα στο σκανδαλοθηρικό κλίμα που επικρατεί πάνω σ' αυτό το θέμα. Υπάρχουν ωστόσο και συγγραφείς που σε ορισμένες παλιότερες εποχές διακινδυνεύουν πραγματικά τη φήμη ή το μέλλον τους, όπως για παράδειγμα ο Αντρέ Ζιντ, που κόντεψε να χάσει το βραβείο Νόμπελ εξαιτίας του βιβλίου του «Corydon» για την ομοφυλοφιλία ή άλλοι, όπως ο περίφημος μαρκήσιος ντε Σαντ που πέρασε αρκετά χρόνια της ζωής του στις φυλακές, ο Ζορζ Μπατάιγ ή ο Ζαν Ζενέ, που αυτό καθαυτό το έργο τους τινάζει στον αέρα τα κατεστημένα πρότυπα και ήθη. Κι εδώ αγγίζουμε ένα πολύ βασικό ζήτημα: την πολιτικοποίηση του προβλήματος της σεξουαλικότητας και κυρίως της ομοφυλοφιλίας, που είναι η πιο διαδεδομένη παραλλαγή της και που μόνο με την απερίφραση δήλωσή της μπορεί να επιτευχθεί. Τι σημαίνει όμως η πολιτικοποίηση αυτή και τι συνεπάγεται η άμεση δήλωση είναι κάτι που ξεπερνάει τα στενά όρια αυτού του άρθρου. Το μόνο που θα μπορούσε να ειπωθεί εδώ είναι ότι η δήλωση προϋποθέτει την απενοχοποίηση του ομοφυλόφιλου υποκειμένου και απαιτεί τη στράτευση και τη συστράτευσή του με τις άλλες καταπιεζόμενες κοινωνικές ομάδες -κυρίως τις γυναίκες- για την αγωνιστική διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Το παράδειγμα των Αμερικανών ομοφυλόφιλων που, μετά την πρώτη τους σύγκρουση με την αστυνομία το 1969 στο μπαρ Stonewall, κατάφεραν με τους αγώνες τους να γίνουν μια τόσο υπολογίσιμη εκλογική δύναμη, ώστε κανένα κόμμα να μην μπορεί να τους αγνοήσει, είναι αρκετά εύγλωττο σχετικά με το τι μπορεί να πετύχει μια εξαιρετικά δυσφημισμένη μειονότητα ακόμα και μέσα στο πλαίσιο μιας πουριτανικής κοινωνίας. Ανέφερα τον Καφάβη. Είναι περίεργο, από μια άποψη, ένας τόσο ξεκάθαρα ομοφυλόφιλος ποιητής όχι μόνο να μην έχει γίνει αντικείμενο σχετικής μελέτης, αλλά αντίθετα να καταβάλλεται κάθε προσπάθεια ν' αποσιωπηθεί το «ντροπιασμένο μυστικό». Δεν ξέρω τι γίνεται σήμερα στα γυμνάσια και τα λύκεια, αλλά παλιότερα έφταναν στο σημείο να λογοκρίνουν ακόμη και σχετικά ανώδυνα αποσπάσματα από τα ποιήματά του (την «Ιθάκη» για παράδειγμα με κείνα «τα ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής/ όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά»), δεν έκαναν καμιά νύξη για τα ερωτικά του ποιήματα και δεν έλεγαν κουβέντα για τη σεξουαλική του ιδιαιτερότητα. Αυτός λοιπόν ο ποιητής, που η παγκόσμια απήχηση του έργου του τον καθιστά έναν απ' τους μεγαλύτερους του κόσμου, αφού πέρασε διά πυρός και σιδήρου τα νεανικά του χρόνια, κατατρυχόμενος από αβυσσαλέες τύψεις και μετανιωμούς• αφού διένυσε τα στάδια προς την απενοχποίηση που αναφέραμε, έφτασε στην τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα(!) να γράφει ποιήματα που το περιεχόμενό τους θα μπορούσε ακόμα και σήμερα ν' αποτελεί ένα είδος ομοφυλοφιλικού μανιφέστου. Αξίζει νομίζω να παραθέσουμε, τελειώνοντας, το πιο χαρακτηριστικό απ' αυτά, που δημοσίευσε ο Γ.Π. Σαββίδης στο αφιέρωμα για τον Καβάφη στο περιοδικό «Η λέξη» το 1983. Το Σύνταγμα της Ηδονής «Μη ομιλείτε περί ενοχής, μη ομιλείτε περί ευθύνης. Όταν περνά το Σύνταγμα της Ηδονής με μουσικήν και σημαίας, όταν ριγούν και τρέμουν αι αισθήσεις, άφρων και ασεβής είναι αυτός που μένει μακράν, όστις δεν ορμά εις την καλήν εκστρατείαν, την βαίνουσαν επί την κατάκτησιν των απολαύσεων και των παθών. Όλοι οι νόμοι της ηθικής -κακώς νοημένοι, κακώς εφαρμοζόμενοι- είναι μηδέν και δεν ειμπορούν να σταθούν ουδέ στιγμήν, όταν περνά το Σύνταγμα της Ηδονής με μουσικήν και σημαίας. Μη αφήσης καμμίαν σκιεράν αρετήν να σε βαστάξη. Μη πιστεύεις ότι καμιά υποχρέωσις σε δένει. Το χρέος σου είναι να ενδίδης, να ενδίδης πάντοτε εις τας Επιθυμίας, που είναι τα τελειότατα πλάσματα των τελείων θεών. Το χρέος σου είναι να καταταχθής πιστός στρατιώτης, με απλότητα καρδίας, όταν περνά το Σύνταγμα της Ηδονής με μουσικήν και σημαίας. Μη κλείεσαι εν τω οίκω σου και πλανάσαι με θεωρίας δικαιοσύνης με τας περί αμοιβής προλήψεις της κακώς καμωμένης κοινωνίας. Μη λέγης, Τόσον αξίζει ο κόπος μου και τόσον οφείλω ν' απολαύσω. Όπως η ζωή είναι κληρονομία και δεν έκαμες τίποτε διά να την κερδίσης ως αμοιβήν, ούτω κληρονομία πρέπει να είναι και η Ηδονή. Μη κλείεσαι εν τω οίκω σου• αλλά κράτει τα παράθυρα ανοικτά, ολάνοικτα, διά να ακούσης τους πρώτους ήχους της διαβάσεως των στρατιωτών όταν φθάνει το Σύνταγμα της Ηδονής με μουσικήν και σημαίας. Μη απατηθής από τους βλασφήμους όσοι σε λέγουν ότι η υπηρεσία είναι επικίνδυνος και επίπονος. Η υπηρεσία της Ηδονης είναι χαρά διαρκής. Σε εξαντλεί, αλλά σε εξαντλεί με θεσπεσίας μέθας. Και επί τέλους όταν πέσης εις τον δρόμον, και τότε είναι η τύχη σου ζηλευτή. Οταν περάση η κηδεία σου, αι Μορφαί τας οποίας έπλασαν αι επιθυμίαι σου, θα ρίψουν λείρια και ρόδα λευκά επί του φερέτρου σου, θα σε σηκώσουν εις τους ώμους των έφηβοι θεοί του Ολύμπου, και θα σε θάψουν εις το Κοιμητήριον του Ιδεώδους όπου ασπρίζουν τα μαυσωλεία της ποιήσεως».

Συνέντευξη του Λουκά Θεοδωρακόπουλου στο περιοδικό SCREW:

Ανδρέας Ιωαννίδης: Δώστε μας μερικά βιογραφικά σας στοιχεία.

Λουκάς Θεοδωρακόπουλος: Γεννήθηκα στην Άμφισσα της Παρνασσίδας, τα γνωστά Σάλωνα, το 1925. Τέταρτο παιδί μιας οικογένειας αγροτών, είχα την ατυχία να γεννηθώ τελευταίος, όταν ο πατέρας μου είχε πατήσει ήδη τα εξήντα και είχε καταντήσει αλκοολικός, πράγμα που είχε σαν αποτέλεσμα να περάσω άσχημα παιδικά χρόνια στα χέρια του και ταυτόχρονα να ταλαιπωρηθεί ολόκληρη η οικογένεια. Ο μεγαλύτερος κατά δέκα χρόνια αδερφός μου αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι και να κατέβει στην Αθήνα από τα δεκαεφτά του χρόνια, την ίδια στιγμή που η μητέρα μας, μαζί με μένα και την αδερφή μου (το τρίτο παιδί είχε πεθάνει), καταφύγαμε σε κάποιο συγγενικό μας σπίτι κατατρομαγμένοι από τις απειλές του ότι θα μας σκότωνε όλους με το κυνηγετικό του δίκαννο! Αναφέρω αυτές τις λεπτομέρειες, έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ήταν ακριβώς αυτές, και γενικά οι συνθήκες μέσα στις οποίες πέρασα τα παιδικά μου χρόνια, οι οποίες διαμόρφωσαν το χαρακτήρα μου: ένα αγόρι υποταγμένο, παθητικό, χωρίς καμιά πρωτοβουλία. Δεν ισχυρίζομαι φυσικά ότι τα στοιχεία αυτά εξηγούν την τάση μου προς την ομοφυλοφιλία, αλλά ούτε μπορώ να αποκλείσω εντελώς κάποια σχέση μαζί τους. Σίγουρο πάντως είναι ότι μεγαλώνοντας ποτέ δεν απαλλάχτηκα απόλυτα από τον απειλητικό του ίσκιο, ούτε και μπόρεσα να του συγχωρήσω το γεγονός ότι δε με άφησε να συνεχίσω το σχολείο με μια αποστροφή που άκουγα για πρώτη φορά και που ποτέ δεν ξέχασα: “Δε χρειαζόμαστε Γραμματείς και Φαρισαίους”.Αυτά συνέβαιναν τη δεκαετία του '30. Ο πατέρας μου πέθανε το 1939 από την αρρώστια των αλκοολικών: κίρρωση του ήπατος. Το 1940 μας κήρυξε τον πόλεμο η Ιταλία. Η Ρούμελη, όπως είναι γνωστό, ήταν απ' τις πρώτες περιοχές της Ελλάδας όπου άρχισε ν' αναπτύσσεται το αντάρτικο. Ο μεγάλος μου αδερφός, μέλος του ΚΚΕ από το 1936, ήταν απ' τους πρώτους που κατατάχτηκαν στον Ε.Λ.Α.Σ. Μέχρι το 1943, που στο νομό Φωκίδας ήταν οι Ιταλοί, εγώ και η αδερφή μου μέναμε μαζί με τη μάνα μας στην Άμφισσα, αλλά καθώς η Αντίσταση και οι μάχες με τους αντάρτες διαρκώς μεγάλωναν, τους Ιταλούς αντικατέστησαν οι Γερμανοί, οπότε ένα μεγάλο μέρος του νεαρού πληθυσμού της περιοχής κατέφυγε για να γλιτώσει στα βουνά. Έτσι, το Φλεβάρη του 1944 και ύστερα από μια νυχτερινή περιπέτεια μέσα στα χιόνια, στο ορεινό χωρίο Καρούτες απ' όπου καταγόταν η μητέρα μας και το οποίο είχε ήδη καεί από τους Ιταλούς, βρέθηκα μ' ελαφρά κρυοπαγήματα στο Λιδωρίκι της Δωρίδας, όπου και κατατάχθηκα στην Υποδειγματική ΕΠΟΝ της 2ας Μεραρχίας. Το Δεκέμβρη του '44, βρεθήκαμε στην περιοχή της Αττικής (συγκεκριμένα στη Χασιά) περιμένοντας να παρελάσουμε στην Αθήνα, πράγμα που δεν έγινε ποτέ. Αντί γι' αυτό, πέσαμε στην παγίδα των Άγγλων που είχαν ήδη εξασφαλίσει στη Γιάλτα με το Στάλιν την επιρροή τους στη χώρα μας, συρθήκαμε στα φοβερά Δεκεμβριανά, για να καταλήξουμε με τη συμφωνία της Βάρκιζας στην παράδοση των όπλων από τον Ε.Λ.Α.Σ. και στην ανηλεή καταδίωξη των αριστερών από τις δοσίλογικές κυβερνήσεις της Δεξιάς. Αποτέλεσμα αυτών των καταδιώξεων υπήρξε και η οριστική εγκατάλειψη της γενέτειράς μου το 1946: κατά το δημοψήφισμα που έκανε η κυβέρνηση Τσαλδάρη για την επάνοδο του βασιλιά Γεωργίου Β΄ - ένα δημοψήφισμα πέρα για πέρα νόθο από κάθε άποψη – εγώ που είχα επιστρέψει απ' το Αντάρτικο και που έβλεπα κάθε μέρα με τα μάτια μου τις διώξεις των αριστερών, τις δολοφονίες τους από τις διάφορες παρακρατικές ομάδες, πήγα και ψήφισα (ήταν η πρώτη μου ψήφος) “Όχι” σχεδόν φανερά, δηλαδή ενώ από όλους όσους ψήφιζαν δεν πηγαίνε κανείς στο παραβάν, εγώ πήγα, με αποτέλεσμα όταν πήγα να ρίξω την ψήφο μου στην ψηφοδόχο, αυτός που στεκόταν δίπλα της και που τον γνώριζα καλά, να μου πει ειρωνικότατα: “Λουκά, τους πλάκωσες τους βασιλιάδες” κι εγώ να του απαντήσω “Δεν πειράζει, θα ξεπλακωθούνε”. Περιττό να προσθέσω ότι στη συνέχεια, μαζί με τη μάνα μου και την αδερφή μου – ο αδερφός μου βρισκόταν υπόδικος στις φυλακές της Θήβας – το ίδιο βράδυ, όταν οι νικητές περιφέρονταν στους δρόμους και τα στενά της Άμφισσας χτυπώντας κουδούνια και φωνάζοντας απειλητικά συνθήματα, περάσαμε δύσκολες στιγμές κλεισμένοι στο σπίτι και περιμένοντας να 'ρθουν να με πάρουν! Σε λίγες μέρες, μαζί με την αδερφή μου εγκαταλείπαμε για πάντα την Άμφισσα, όπως είχαν κάνει χιλιάδες αριστεροί απ' όλα τα μέρη τις Ελλάδας και από τότε άρχισε η διόγκωση του πληθυσμού της πρωτεύουσας. Ωστόσο, όπως λέει το αρχαίο ρητό “ουδέν κακόν αμιγές καλού”, από το στενό, σχεδόν ασφυκτικό περιβάλλον μιας κωμόπολης με οχτώ χιλιάδες κατοίκους, είχα βρεθεί ξαφνικά σε μια μεγάλη πολιτεία, όπου είχα κάθε λόγο να θέλω και να μπορώ να ζήσω. Κυρίως για σεξουαλικούς λόγους – ένα θέμα που ούτε να το σκεφτώ δεν μπορούσα εκεί.

Σε ποια ηλικία συνειδητοποιήσατε τη σεξουαλικότητά σας; Ποιες ήταν οι πρώτες σας αντιδράσεις;

Τη σεξουαλικότητά μου και το τι αυτή στοιχίζει τα συνειδητοποίησα, όπως ήταν φυσικό, κατά την εφηβεία, όταν άρχισα να σκέφτομαι και να κάνω συγκρίσεις. Μέχρι τότε περιοριζόμουν σε ενστικτώδεις αντιδράσεις, αποφεύγοντας λόγου χάρη να κάνω πολλή παρέα με αγόρια της ηλικίας μου, να παίζω ποδόσφαιρο ή σβούρες, προτιμώντας τα πιο ήπια παιχνίδια των κοριτσιών, κρυφτό, κουτσό κτλ. πράγμα που είχε σαν συνέπεια τα πιο επιθετικά αγόρια να με φωνάζουν “Κουκλή” (σημ. αυτός που παίζει με τις κούκλες, όπως τα κορίτσια). Στο πεδίο της ίδιας της σεξουαλικότητας δεν είχα κάνει ουσιαστικά τίποτε, απλώς είχα βρεθεί με δύο – τρεις “κωλομπαράδες”. Στην Άμφισσα των οχτώ χιλιάδων κατοίκων, που δεν είχε ούτε ένα μπουρδέλο, ούτε αντίστοιχα μπαρ, ούτε τίποτα, και σε μια εποχή που τα ήθη ήσαν τόσο ασφυκτικά για τα κορίτσια, υπήρχαν αρκετοί αρσενικοί που κυνηγούσαν “αγοράκια”. Κάτι παρόμοιο είχε συμβεί και σε μένα. Κάποιος τσαγκάρης, κάποιος κάλπικος γείτονας ή συγγενής, με είχαν χρησιμοποιήσει με τον άλφα ή βήτα τρόπο, χωρίς καμιά ουσιαστική συμμετοχή δική μου. Όταν άρχισα να αντιλαμβάνομαι πόσο “κακό πράγμα” ήταν αυτό που έκανα – γύρω στα δεκατρία με δεκατέσσερά μου χρόνια - κλείστηκα κυριολεκτικά στον εαυτό μου και απέφευγα όσο μπορούσα κάθε σεξουαλική επαφή. Μοναδική μου πηγή ηδονής ο αυνανισμός, που κάποιος απ' αυτούς τους “τσαγκάρηδες” με είχε βοηθήσει κάποιο βράδυ ν' ανακαλύψω. Στο μεταξύ ήρθε η Κατοχή, μπλέχτηκα με την ΕΠΟΝ, μπήκα στην Αντίσταση, οπότε έπαψα ακόμα και να σκέφτομαι ότι μπορεί να είχα άλλες επιθυμίες εκτός από το να τρώω και να κοιμάμαι και να πολεμάω τον εχθρό.

Υπήρχαν κι άλλοι ομοφυλόφιλοι στο Αντάρτικο;

Ασφαλώς θα υπήρχαν, αλλά όπως ήταν φυσικό εγώ δεν γνώρισα ποτέ κανέναν, ούτε ήταν δυνατό να γνωρίσω. Τα πράγματα απ' αυτήν την άποψη ήταν πολύ άγρια τότε. Όχι την ομοφυλοφιλία, αλλά ούτε την ετεροφυλοφιλία μπορούσε να διανοηθεί κανείς. Είναι πασίγνωστη η αποστροφή του Βελουχιώτη προς τους αντάρτες “Εδώ που ήρθατε, την ψωλή την έχετε μονάχα για να κατουράτε!” Δεν είναι λίγοι αυτοί που εκτελέστηκαν, επειδή τόλμησαν να πειράξουν κάποια χωριατοπούλα. Απ' όσο μπορώ να θυμηθώ, πραγματική ομοφυλόφιλη επαφή δεν είχα παρά μονάχα αφού εγκαταστάθηκα στην Αθήνα μετά το '46. Μόνο που σ' αυτό το μεταξύ διάστημα, και με τη γνωστή εκείνη διαδικασία της ενοχοποίησης, από παθητικό καλόβουλο παιδάκι που υποκύπτει άβουλα σε κάποιον που θα το χαϊδέψει, είχα μεταβληθεί σ' ένα οιονεί “τεκνό” που πουλάει έρωτα στους άλλους ομοφυλόφιλους! Έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα – όχι εντελώς αβάσιμο - ότι το ριζικά κακό και και ασυγχώρητο στην ομοφυλοφιλία, που σε εξομοιώνει με θηλυκό υποκατάστατο, είναι η παθητική στάση, ενώ αντίστροφα η ενεργητική είναι όχι μονάχα συγχωρητέα, αλλά και αξιέπαινη, αρνιόμουνα πεισματικά να ζήσω τον έρωτα παθητικά. Εννοείται πως όλα αυτά τα χρόνια, με την αδηφάγα περιέργεια που με χαρακτήριζε, αλλά κυρίως με την έφεση προς τη γνώση και το σύμπλεγμα κατωτερότητας που μου είχε δημιουργήσει η διακοπή της εκπαίδευσης, έψαχνα με μανία να βρω κάποιες απαντήσεις στο πρόβλημα που με βασάνιζε και διάβαζα σαν τρελός οτιδήποτε έπεφτε στα χέρια μου. Έχοντας την τύχη ένα από τα πρώτα βιβλία που διάβασα να είναι “Τα Πανεπιστήμιά μου” του Μαξίμ Γκόρκι, όπου ο αυτοδίδακτος μεγάλος Ρώσος συγγραφέας υποστηρίζει ότι τα πανεπιστήμιά του ήσαν τα βιβλία – πράγμα για το οποίο είμαι πλέον απόλυτα σίγουρος για μένα – έγινα μανιώδης βιβλιοφάγος. Με τον ερχομό μου στην Αθήνα και με τις γνωριμίες που είχα κάνει μέχρι τότε, άρχισα ν' ασχολούμαι στα σοβαρά με τη Λογοτεχνία. Έμαθα Γαλλικά σχεδόν μόνος μου, πήρα δίπλωμα στα Αγγλικά και δεν έπαψα για χρόνια να είμαι μόνιμος πελάτης της δανειστικής βιβλιοθήκης Τσουκαλά στην οδό Φιλελλήνων, ενώ παράλληλα εξαντλούσα τις βιβλιοθήκες των γνωστών και των φίλων μου. Βρισκόμαστε στη δεκαετία του '50 και του '60. Στην Ευρώπη και την Αμερική έχουν αρχίσει τα κινήματα αμφισβήτησης. Διάβαζα λαίμαργα κάθε πληροφορία. Μελετούσα Μαρκούζε, Σαρτρ, Ζαν Ζενέ, Όσκαρ Γουάιλντ, Καβάφη, Φρόιντ. Όπου και να γύριζα, στο χώρο της Λογοτεχνίας και του Πνεύματος, έπεφτα πάνω σε μεγάλους ομοφυλόφιλους συγγραφείς, μάθαινα πως στην αρχαιότητα – στην Αθήνα, στη Σπάρτη – η παιδεραστία αποτελούσε σχεδόν θεσμό. Από την άλλη όμως στο χώρο της Αριστεράς, όπου τοποθετούσα τον εαυτό μου, στο ΚΚΕ, στις σοσιαλιστικές χώρες, στην ίδια τη Σοβιετική Ένωση, η ομοφυλοφιλία ήταν παράνομη και οι ομοφυλόφιλοι καλλιτέχνες και συγγραφείς στέλνονταν εξορία ή κλείνονταν σε νοσοκομεία όπου τους έκαναν “θεραπεία αποστροφής” (σημ. βίαιη μορφή αλλαγής της συμπεριφοράς μέσα από την έκθεση σε οδυνηρές καταστάσεις π.χ. ηλεκτροσόκ, πρόκληση εμετού κτλ.). Σιγά σιγά, χωρίς να το καταλαβαίνω, πολιτικοποιούσα μέσα μου το θέμα, βεβαιωνόμουνα ότι όλα ήταν θέμα πολιτικής. Με τη δημιουργία των πρώτων ομοφυλόφιλων κινημάτων στην Ευρώπη και στην Αμερική, φαινότανε καθαρά ότι το πρόβλημα ήτανε πρόβλημα ατομικών δικαιωμάτων, πρόβλημα ισότητας και δημοκρατίας, και ότι υπεύθυνος για τις επικρατούσες αντιλήψεις ήταν η χριστιανική, αναπαραγωγική ηθική με την οποία ανατρεφόμαστε και η οποία είχε κατακαλύψει κάθε σεξουαλική εκδήλωση και πρακτική. Με τη δικτατορία των συνταγματαρχών, βρέθηκα σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση. Έχοντας ζήσει έναν έρωτα για έξι χρόνια – τον πρώτο μου μεγάλο ομοφυλόφιλο έρωτα – ξύπνησα την 21η Απριλίου με μια ποιητική συλλογή, τη “Μυθολογία της Ξάνθης” στο τυπογραφείο, την οποία στη συνέχεια ντρεπόμουνα να στείλω στις εφημερίδες και τα περιοδικά, όχι βέβαια για το θέμα της, αλλά γιατί, κάτω απ' το σοκ που είχε προκαλέσει σε όλους η “επανάσταση”, θεωρούσα πως ήταν σχεδόν απαράδεκτο σε μια τέτοια εποχή ν' ασχολείται κανείς με την Ποίηση. Και η μεν συλλογή – αυτό είναι το ειρωνικό της ιστορίας – αγοράστηκε από το αντίστοιχο τμήμα του Υπουργείου Παιδείας για τον εμπλουτισμό των δημοτικών βιβλιοθηκών, αλλά ο συγγραφέας της, στις 26 Οκτωβρίου του 1968, ανήμερα του Αγίου Δημητρίου, οδηγούνταν στην Ασφάλεια Προαστίων, γιατί είχε πάει επίσκεψη σε κάποιο νεαρό ομοφυλόφιλο που τον έλεγαν Δημήτρη και έμενε στην Καλογρέζα. Μιλάω φυσικά για τον “Καιάδα”, όπου για πρώτη φορά στην Ελλάδα το θέμα της ομοφυλοφιλίας τίθεται σε καθαρά πολιτική βάση. Ζήσατε την ομοφυλόφιλη ζωή της Αθήνας του '50 και του '60. Πείτε μας μερικά πράγματα γι' αυτήν την εποχή. Παρόλο που δεν είχα κανένα γνωστό σ' αυτόν το χώρο, ανακάλυψα σιγά – σιγά τα μέρη όπου θα μπορούσα ν' αναζητήσω συντροφιά: τους κινηματογράφους πρώτα απ' όλα, κυρίως το Σινεάκ και το Ροζικλαίρ, τα ουρητήρια της Ομόνοιας και των γύρω χώρων, τα ουρητήρια της πλατείας Συντάγματος, της πλατείας Κλαυθμώνος, τα πάρκα του Ζαππείου και του Πεδίου του Άρεως κτλ. Εκείνο όμως που διαφόριζε ριζικά εκείνη την εποχή από τη σημερινή είναι αυτό που θα μπορούσαμε ν' αποκαλέσουμε “ήθος των δρόμων”. Δε χρειαζόταν να πας πουθενά, αν ήθελες να βρεις ερωτική συντροφιά, αρκεί να ήξερες να βλέπεις: η σεξουαλική επιθυμία κυκλοφορούσε στους δρόμους! Έμενα δίπλα στην Πατησίων εκείνη την περίοδο και δεν είχα παρά να βγω μια βόλτα από την πλατεία Αμερικής μέχρι την πλατεία Κολιάτσου, για να επιστρέψω στην γκαρσονιέρα μου με την κατάλληλη συντροφιά. Θα χρειαζόταν ολόκληρο βιβλίο για να εξηγήσει κανείς τη σημερινή αλλαγή. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το Αids από το '85 και δώθε έπαιξε το ρόλο του, αλλά κατά τη γνώμη μου, οι κυριότεροι λόγοι βρίσκονται στην αξιοσημείωτη οικονομική ανάπτυξη που συντελέστηκε στις δεκαετίες του '60 και '70, καθώς και στη σημαντική αλλαγή των ηθών. Με λίγα λόγια δηλαδή, στην ίδια τη σεξουαλική απελευθέρωση.

Τι έγινε εκείνο το βράδυ στην Καλογρέζα;

Μαζί μ' ένα φίλο που έμενε στην Αχαρνών, όπως κι εγώ τότε, είχαμε συμφωνήσει να πάμε σε κάποια ταβέρνα στη Φιλαδέλφεια. Ήτανε σαββατόβραδο, αλλά ταυτόχρονα και του Αγίου Δημητρίου, και επειδή ο φίλος μου αυτός γνώριζε κάποιο παιδί που γιόρταζε και έμενε στην Καλογρέζα, παρακάλεσε τη συντροφιά μας – ήμασταν τέσσερις – να περάσουμε πρώτα από το σπίτι του να δώσει ένα ποτό και μετά να καταλήξουμε στην ταβέρνα. Φτάνοντας εκεί κατά τις δέκα η ώρα, διαπιστώσαμε ότι το σπίτι είχε καταληφθεί από την Αστυνομία για λογούς που δε μάθαμε ποτέ, με αποτέλεσμα να μας τραβολογάνε στην Ασφάλεια Προαστίων για τρεις μέρες, να παρελάσουμε από το Γιάννη Λαδά, υπουργό τότε Δημοσίας Τάξεως, και σε μια βδομάδα, 30 άτομα, να δούμε τα ονόματα μας φαρδιά – πλατιά στις εφημερίδες, επειδή αυτοί που είχαν πάει να χαιρετίσουν τον εορτάζοντα “είχανε πρόθεση να προβούν η θα προέβαινον σε όργια”, όπως έλεγε το κατηγορητήριο εναντίων του ιδιοκτήτη του σπιτιού, ο οποίος μάλιστα πέρασε δίκη “δια παροχήν ασύλου δι' αλλότριαν ακολασίαν”. Εργαζόμουν τότε σε μια εταιρεία, όπου ο τμηματάρχης ήταν ένας στενός μου φίλος, στον οποίο όμως δεν είχα τολμήσει να πω την περιπέτειά μου, μη φανταζόμενος ποτέ ότι θα έφτανε στη δημοσιότητα. Έτσι, όταν τη Δευτέρα που πήγα δουλειά είχε ξεσπάσει το σκάνδαλο και όλοι το γνώριζαν, τον παρακάλεσα, ζητώντας του συγγνώμη, να με απολύσει, πράγμα που αυτός δε δέχτηκε και, αντίθετα, με έπεισε να μείνω και να παλέψω για το ψωμί μου.

Πότε ξεκίνησε ουσιαστικά η ύπαρξη του λεσβιακού, γκέι, αμφί και τρανς κινήματος στην Ελλάδα;

Είναι γνωστό ότι το ΑΚΟΕ (σημ. Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλοφίλων Ελλάδας) – γιατί αυτό ήταν το κίνημα – κυκλοφόρησε την ιδρυτική του διακήρυξη το φθινόπωρο του 1976. Ήταν την ίδια χρονιά που είχα εκδώσει από τον εκδοτικό οίκο Εξάντα την περιπέτειά μου στην Καλογρέζα, τον “Καιάδα”. Παρόλο που εμείς το '68 που έγινε η ιστορία του Καιάδα είχαμε δικτατορία, ο Μάης του '68 είχε γίνει γνωστός, όπως είχαν γίνει γνωστά σ' αυτούς του είχαν τη δυνατότητα να διαβάζουν ξένα έντυπα και τα κινήματα αμφισβήτησης που φύτρωναν το ένα μετά το άλλο στην Αμερική και την Ευρώπη. Από πλευράς μου, έχοντας ξεκαθαρίσει μέσα μου το θέμα, με τις αρχές της Μεταπολίτευσης το 1974, περίμενα πως και πως να γίνει κάτι παρόμοιο και στην Ελλάδα. Μ' αυτήν την προοπτική, είχα ήδη έτοιμο τον τίτλο ενός σχετικού περιοδικού, το ΑΜΦΙ, και είχα ήδη μεταφράσει ένα άρθρο από την γαλλική εφημερίδα Nouvel observateur, με τίτλο “Η επανάσταση των ομοφυλόφιλων”, όπου ο ομοφυλόφιλος Γάλλος συγγραφέας Γκυ Οκενγκέμ, καθηγητής της Σορβόννης, περιέγραφε τη συμμετοχή μιας ομάδας ομοφυλόφιλων στην εξέγερση του Μάη του '68 και τις αντιδράσεις που προκάλεσε αυτή η συμμετοχή στους άλλους. Έτσι, όταν ο αείμνηστος Αντρέας Βελισσαρόπουλος, μετά την αποπομπή του από τον Ταχτσή, και έχοντας ήδη διαβάσει τον “Καιάδα” - που σημειωτέον προκάλεσε μεγάλη εντύπωση και είχε πολύ καλές κριτικές – με πήρε τηλέφωνο, για να με ρωτήσει αν ήμουν πρόθυμος να πάρω μέρος στο Κίνημα, του απάντησα πως αυτό ακριβώς περίμενα τόσα χρόνια και τον πληροφόρησα πως είχα ήδη στα χέρια μου τον τίτλο ενός περιοδικού και ύλη για το πρώτο τεύχος.

Γιατί το περιοδικό ονομάστηκε ΑΜΦΙ;

Απ' αυτά που έχω πει ήδη, νομίζω πως η εξήγηση είναι φανερή. Μίλησα για ΑΜΦΙσβήτηση, για κινήματα ΑΜΦΙσβήτησης κτλ. Παράλληλα, η πρόθεση ΑΜΦΙ εκφράζει θαυμάσια τις στοιχειώδεις σεξουαλικές δυνατότητες του ανθρώπινου όντος, δηλαδή την αμφισεξουαλικότητα. Μιλάω βέβαια για στοιχειώδης σεξουαλικές δυνατότητες γιατί ασφαλώς υπάρχουν και άλλες παραλλαγές στην ανθρώπινη σεξουαλικότητα. Τι ήταν αυτό που ώθησε μερικά άτομα να προχωρήσουν στην ίδρυση του ΑΚΟΕ;
Γενικά βέβαια η καταπίεση που υφίσταται νομοτελειακά ο ομοφυλόφιλος σε μια αποκλειστικά ετεροφυλόφιλη κοινωνία, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρχε κι ένας πρόσθετος λόγος. Φεύγοντας η δικτατορία, άφησε πίσω της, μαζί με όλα τ' άλλα – και κυρίως την απώλεια της μισής Κύπρου – κι ένα νομοσχέδιο με τίτλο “Περί της εξ αφροδισίων νοσημάτων προστασίας και ρυθμίσεως συναφών θεμάτων”, όπου απειλούσε τους ομοφυλόφιλους με ενός χρόνου φυλάκιση και εξορία, αν τους συνελάμβανε η αστυνομία ν' αναζητούν σύντροφο δημόσια. Το Νομοσχέδιο αυτό είχε κληρονομήσει η δεξιά κυβέρνηση Καραμανλή, η οποία επρόκειτο να το συζητήσει και να το ψηφίσει στην Βουλή. Ήταν φυσικό λοιπόν ορισμένοι ομοφυλόφιλοι που είχαν συνειδητοποιήσει το πρόβλημά τους να συνταχθούν με το ΑΚΟΕ και το ΑΚΟΕ να συγκεντρώσει την προσοχή του και τον αγώνα του ενάντια σ' αυτό το Νομοσχέδιο που αποκαλούσε συλλήβδην τους ομοφυλόφιλους “κίναιδους”!

Πείτε μας λίγα πράγματα για το έργο του ΑΚΟΕ πέρα από την έκδοση του ΑΜΦΙ.

Το ΑΚΟΕ, παρά το γεγονός ότι δεν είχε τα χαρακτηριστικά ενός κόμματος με την αυστηρότητα και την πειθαρχία του, είχε χωριστεί σε ομάδες με τη διαδικασία του εθελοντισμού και των δυνατοτήτων των ανώνυμων μελών του. Υπήρχαν: η Συντακτική Ομάδα του ΑΜΦΙ, η Πολιτική Ομάδα, που έκανε βασικά επαφές με τις νεολαίες των κομμάτων, η Ομάδα Εκδηλώσεων του ΑΚΟΕ, που διοργάνωνε συγκεντρώσεις σε κλειστούς χώρους, έβγαζε αφίσες, έγραφε συνθήματα κ.τ.λ., η ομάδα Αυτοανάλυσης, μια πολύ σημαντική ομάδα που βοηθούσε τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν τα προβλήματα τους και να αποενοχοποιηθούν, καθώς και διάφορες άλλες, καθώς κάθε φορά που προέκυπτε κάποια ανάγκη για το Κίνημα, βρίσκονταν εθελοντές που την κάλυπταν αμέσως. Από τις πιο σημαντικές εκδηλώσεις του ΑΚΟΕ υπήρξαν το Συνέδριο στο Γαλλικό Ινστιτούτο με θέμα “Σεξουαλικότητες και Πολιτική”, στο οποίο συμμετείχαν πολλοί αξιόλογοι επιστήμονες Έλληνες και ξένοι, αλλά και η πρώτη στα χρονικά δημόσια εκδήλωση στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου, τη μέρα που έγινε η συζήτηση του επαίσχυντου Νομοσχεδίου στη Βουλή (26/01/1981) στην οποία συμμετείχαν πολλά μέλη του ΑΚΟΕ – με μάσκες τα πιο πολλά – πολλοί τραβεστί, καθώς και πολλά παιδιά αντιεξουσιαστικών ομάδων.

Πολλοί αποδίδουν τον μαρασμό του ΑΚΟΕ στην εμφάνιση του HIV / Aids. Ποια είναι η δική σας γνώμη;

Σίγουρα έπαιξε βασικό ρόλο το AIDS, αλλά δεν ήταν μόνο αυτό. Όταν ήρθε ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος απ' την Αμερική, ήταν πολλοί αυτοί που συνέχιζαν να κατεβαίνουν στα γραφεία του ΑΜΦΙ της οδού Ζαλόγγου. Νομίζω ότι ο κυριότερος λόγος του μαρασμού και της διάλυσης ήταν το γεγονός που εξόργιζε τόσο πολύ τον καημένο τον Αντρέα Βελισσαρόπουλο: η απροθυμία των Ελλήνων ομοφυλόφιλων να ενταχθούν και να δουλέψουν σε μια οργάνωση που τους αφορούσε πραγματικά και που αγωνιζόταν για το δικαίωμά τους να υπάρχουν και να μπορούν να ζήσουν τη ζωή τους όπως οι άλλοι πολίτες. Αυτό ήταν ίσως ένα από τα επιχειρήματα στα οποία ο Κώστας Ταχτσής είχε κάποιο δίκαιο, αλλά όπως είναι γνωστό από την Ιστορία, τα απελευθερωτικά κινήματα κάθε είδους αρχίζουν πάντα από τις μειοψηφίες. Σήμερα που τα πράγματα έχουν αλλάξει σημαντικά, που συζητάμε για γάμους και υιοθεσίες παιδιών, έχουν μαζικοποιηθεί οι υπάρχουσες γκέι οργανώσεις; Πόσα παιδιά τολμούν να ομολογήσουν τη διαφορετικότητα τους, να μιλήσουν στους γονείς τους, να εκδηλωθούν στη δουλειά τους;

Πιστεύετε ότι ο χαρακτήρας του Βελισσαρόπουλου συνέβαλε κατά κάποιον τρόπο στην απίσχνανση του ΑΚΟΕ;

Είναι αλήθεια πως ο Αντρέας είχε λιγάκι το σύνδρομο του αρχηγού, πράγμα που έπαιξε κάποιο ρόλο στην απομάκρυνση των παιδιών της ιδρυτικής ομάδας. Το σύνδρομο αυτό φαινόταν πολλές φορές καθαρά στα κείμενα που έγραφε για το ΑΜΦΙ. Σ' ένα μάλιστα απ' αυτά, που το προόριζε για κύριο άρθρο, το “Μια ιστορική ευκαιρία”, όπου κατσάδιαζε άγρια τους Έλληνες ομοφυλόφιλους που δεν ερχόντουσαν να μαζικοποιήσουν το κίνημα, η Συντακτική Επιτροπή στην οποία διαβάζονταν όλα τα κείμενα πριν δημοσιευτούν στο ΑΜΦΙ, διαφώνησε ριζικά και δέχτηκε μεν να δημοσιευτεί – αλλά όχι σαν κύριο άρθρο – αλλά ταυτόχρονα δέχτηκε και τη δική μου πρόταση να συνοδευτεί η δημοσίευση από ένα σχόλιο που απαντούσε κατά κάποιο τρόπο στις αιτιάσεις του. Εκείνο ωστόσο που αποδεικνύει ολοφάνερα το σύνδρομο που ανάφερα, είναι η συμπεριφορά του απέναντί μου σαν επώνυμου μέλους του Κινήματος. Είναι γνωστό ότι μετά τη διακήρυξη του ΑΚΟΕ η εφημερίδα Ελευθεροτυπία, με δημοσιογράφο τη Λένα Δουκίδου, δημοσίευσε μια συνέντευξη των μελών της ιδρυτικής ομάδας στην οποία είχα πάρει μέρος κι εγώ. Η συνέντευξη αυτή δημοσιεύτηκε την Κυριακή 31 Ιουλίου του 1977 με τον τίτλο “Το 'Τρίτο Φύλο' οργανώνεται και.... εξορμά!”. Βρισκόμουν τότε, για προσωπικούς λόγους, στη Μύκονο και δεν την είχα είχα πάρει χαμπάρι. Μια μέρα, συναντώ τυχαία στο δρόμο το Βελισσαρόπουλο, με τον οποίο δεν μπορώ να πω ότι γίναμε ποτέ φίλοι – όπως άλλωστε και με τα περισσότερα παιδιά του ΑΚΟΕ – προφανώς λόγω ηλικίας, ήμουν ο μεγαλύτερος απ' όλους. Μου διηγείται τα της συνέντευξης, είναι πολύ θυμωμένος για τον τίτλο της, και με πληροφορεί ότι σκέφτονται να στείλουν εξώδικο στην Ελευθεροτυπία. Εγώ, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ελευθεροτυπία μαζί με την Αυγή κι ένα δύο άλλα έντυπα ήσαν τα μόνα που μας υποστήριζαν, διαφώνησα κάθετα και του ανάπτυξα τα επιχειρήματά μου. Κι όμως ο Αντρέας, επιστρέφοντας στην Αθήνα, έστειλε την εξώδικο με δικαστικό κλητήρα, κι επειδή η εξώδικος έπρεπε να υπογραφεται από φυσικό πρόσωπο και στο ΑΚΟΕ δεν υπήρχε κανένας άλλος επώνυμος εκτός από εμένα, έβαλε τη δική μου υπογραφή χωρίς να με ρωτήσει καθόλου! Το αποτέλεσμα ήταν στις 4/9/1977, η Ελευθεροτυπία, στη στήλη “Απόψεις”, να δημοσιεύσει ένα σχόλιο του Νίκου Δεληπέτρου εκτεταμένο, στο οποίο ρωτάει τον “εκπρόσωπο των ομοφυλοφίλων”, δηλαδή εμένα, να του πει πως θέλει να τον λένε. “Δεν του αρέσει να του λένε ότι ανήκει στο τρίτο φύλο, δεν του αρέσει επίσης να τον λένε 'ομοφυλόφιλο'. Αν αποκλείσουμε τις εκφράσεις 'Τρίτο Φύλο' και 'Ομοφυλόφιλος', θα υποχρεωνόμαστε – για να πούμε αυτό που είναι ο κ. Θεοδωρακόπουλος – να χρησιμοποιήσουμε ένα πολύ γνωστό λαϊκό όρο, που νομίσαμε ότι δεν εξυπηρετεί την οργάνωση των ομοφυλοφίλων και τους σκοπούς της...” Δε χρειάζεται ν' αναφερθώ στις συνέπειες του δημοσιεύματος. Για μια φορά ακόμα, μετά τη Δικτατορία, γινόμουν αντικείμενο διαπόμπευσης για τους δικούς μου ανθρώπους. Όπως ήταν φυσικό τσακώθηκα άγρια με το Βελισσαρόπουλο και νιώθοντας πως είχα χρησιμοποιηθεί απαράδεκτα, και μάλιστα από ένα συναγωνιστή μου, αρνήθηκα να βάλω τ' όνομα μου ως υπεύθυνος στα πρώτα τεύχη του ΑΜΦΙ, αναγκάζοντάς τον ν' αναζητήσει κάποιους άλλους. Έτσι προέκυψε η κυρία Μήτσορα, που προφανώς ήταν φίλη του και η οποία βέβαια δεν είχε καμιά σχέση μ' αυτή την υπόθεση. Χρειάστηκε να περάσει καιρός για να συνέλθω απ' αυτή την ιστορία και να πάρω τη θέση που μου ανήκε στο περιοδικό.

Βλέποντας τα πράγματα 30 χρόνια μετά, ποια πιστεύετε ότι υπήρξε η συμβολή του ΑΚΟΕ στην γκέι ιστορία της χώρας;

Το ΑΚΟΕ έθεσε το πρόβλημα στη σωστή του βάση, την πολιτική, και πάλεψε το φασιστικό νομοσχέδιο. Παράλληλα, με το ΑΜΦΙ ακούστηκε για πρώτη φορά σοβαρός ομοφυλόφιλος λόγος, που ενημέρωνε το ετεροφυλόφιλο κοινωνικό σώμα για την ύπαρξη, τη φύση και τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το ΑΜΦΙ διαβαζόταν από ένα μεγάλο τμήμα του ετεροφυλόφιλου πληθυσμού. Βασική μου αντίρρηση απέναντι στα σημερινά ομοφυλοφιλικά έντυπα, μαζί και το SCREW, είναι ότι απευθύνονται βασικά στους ομοφυλόφιλους και τηρούν μια μάλλον επιθετική στάση προς την ετεροφυλόφιλη κοινωνία, αντί να προσπαθούν να την ενημερώσουν πάνω στο πρόβλημα. Τι φταίει ο άλφα ή ο βήτα απληροφόρητος άνθρωπος, που εξ απαλών ονύχων του λένε ότι οι ομοφυλόφιλοι είναι σκουπίδια και ότι είναι προτιμότερο ο γιος του να γίνει φονιάς, κλέφτης, αρχαιοκάπηλος, νταβατζής, παρά πούστης; Πώς μπορεί αυτός ο άνθρωπος να ξεπεράσει το πρόβλημα και να δεχτεί ότι ο γιος του δεν είναι τέρας, όταν κανένας δεν του εξηγεί τους λόγους αυτής της εγκληματικής παραπληροφόρησης;

Δεν πρέπει να πείσουμε πρώτα τους ίδιους τους ομοφυλόφιλους ότι είναι εντάξει με αυτό που είναι;

Σίγουρα ναι, αλλά αυτό δεν αποκλείει το άλλο. Ένα ομοφυλόφιλο περιοδικό αποτελεί αυτό καθεαυτό ένα αποκούμπι και μια δικαίωση για τον ομοφυλόφιλο, ταυτόχρονα όμως μπορεί να είναι πηγή γνώσης για όλους.

Πιστεύετε ότι η γκέι, λεσβιακή, αμφί και τρανς κοινότητα έχει αναγνωρίσει το έργο σας;

Δεν μπορώ να ξέρω, αλλά φαντάζομαι ότι αυτοί που ξέρουν την ιστορία του ΑΚΟΕ και τα βιβλία μου, ξέρουν τι έχω κάνει. Άλλωστε, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία για μένα αυτή η αναγνώριση. Εγώ έκανα ό,τι έκανα, γιατί το είχα ανάγκη ο ίδιος, γιατί με τον τρόπο αυτό ολοκληρώνα την προσωπικότητά μου. Συνεπώς, δεν μου χρωστάει κανένας τίποτα και δεν ζητάω ούτε ένσημα, ούτε εύσημα, δηλαδή καμία υλική ή ηθική ικανοποίηση. Χαίρομαι βέβαια όταν κάποιος νέος με θυμάται, αλλά δεν ξεχνώ και τους νόμους της ιστορίας, οι νέες γενιές χτίζουν πάνω σ' εκείνα που ετοίμασαν οι πρόγονοί τους και αδιαφορούν αν πότε πότε τους θάβουν ή τους ξεχνούν μέσα στη βιασύνη τους.

Το 2009 η Οργανωτική επιτροπή του Φεστιβάλ Υπερηφάνειας – Athens Pride σας επέλεξε ως τιμώμενο πρόσωπο, για να κάνετε την έναρξη του φεστιβάλ. Πώς νιώσατε γι' αυτό; Ποια ήταν η εμπειρία σας;

Ένοιωσα αφάνταστη χαρά και συγκίνηση, τόσο γι' αυτό καθεαυτό το γεγονός, όσο και για ένα πρόσθετο λόγο: απέναντι ακριβώς από την πλατεία Κλαυθμώνος βρίσκονται τα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου έγινε το 1981 η πρώτη δημόσια συγκέντρωση του ΑΚΟΕ ενάντια στο Νομοσχέδιο των Συνταγματαρχών. Η σύγκριση ήταν αναπόφευκτη για μένα και με συγκλόνισε βαθύτατα.

Τι θα λέγατε σ' όλους όσους θεωρούν ότι το “Gay Pride” είναι μια εκδήλωση που στιγματίζει τους γκέι;

Θα έλεγα ότι ένας παρόμοιος ισχυρισμός αποτελεί επιεικώς βλακεία. Το φεστιβάλ γίνεται για να μας θυμίζει την συνταρακτική επέτειο των γεγονότων του Stonewall Inn, τα οποία οι ομοφυλόφιλοι πρέπει να τα έχουν πάντα ως σημείο αναφοράς και ν' αγωνίζονται για τα δικαιώματα τους.

Είναι αλήθεια ότι ο Κώστας Ταχτσής, κατά την παρουσίαση του βιβλίου σας “Ραντεβού με τον Πύργο του Άιφελ”, μίλησε με ιδιαίτερα θερμά λόγια για το συγγραφικό σας έργο;

Για όποιον ενδιαφέρεται σχετικά δεν έχει παρά να διαβάσει το τεύχος 55 του περιοδικού “Οδός Πανός”, 1991, σελίδες 77 μέχρι 88, όπου υπάρχουν όλα τα στοιχεία που αφορούν τη γνώμη του Ταχτσή για μένα. Ναι, ο Ταχτσής, απ' αυτή την άποψη ήταν πολύ έντιμος και γενναιόδωρος. Μέχρι που μου σύστησε να στείλω αντίτυπα στον αγγλικό εκδοτικό οίκο Penguin, όπου μεταφράστηκε για πρώτη φορά το “Τρίτο Στεφάνι”, τόσο πολύ πίστευε στην αξία του.

Γιατί κατά την γνώμη σας “στράβωσε” ο Ταχτσής μαζί σας μετά την ένταξη σας στο ΑΚΟΕ;

Ο Ταχτσής ήταν αντιφατικός άνθρωπος και επηρεαζόταν έντονα από τις προσωπικές του σχέσεις. Έχοντας αρνηθεί τη συμπαράστασή του στο Βελισσαρόπουλο και πιστεύοντας ότι η Ελλάδα δεν ήταν έτοιμη για ένα παρόμοιο κίνημα, θεώρησε προφανώς τη δική μου αποδοχή σαν προδοσία προς το άτομό του. Όποτε, μ' έγραψε αμέσως στο μαυροπίνακα. Στο “Φοβερό Βήμα”, το μεταθανάτιο βιβλίο του που επιμελήθηκε ο Θανάσης Νιάρχος, μας σέρνει τα εξ αμάξης εμένα και του Βελισσαρόπουλου, ενώ παράλληλα, παρ' όλο που ήταν τραβεστί κι ο ίδιος, δεν άφηνε σε χλωρό κλαρί τους άλλους τραβεστί που έβγαζαν το ψωμί τους εκδιδόμενοι. Σχετικά μ' αυτό το τελευταίο, υπάρχουν άτομα που γνώριζαν τον Ταχτσή και που ισχυρίζονται ότι δεν έκανε πορνεία, απλά το έκανε για το κέφι του, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι ζούσε απ' αυτό.

Το ίδιο ισχυρίζεται και η Αλόμα στο SCREW Οκτωβρίου 2009. Τι γνωρίζετε γι' αυτό;

Βρίσκω τον ισχυρισμό το λιγότερο αστείο. Ο Ταχτσής έκανε πεζοδρόμιο για να βρίσκει ευκολότερα ερωτικούς συντρόφους και φυσικά για να μην πληρώνει. Από την άλλη μεριά το γεγονός ότι πληρωνόταν ο ίδιος μ' αυτό που έκανε, του έδινε τρομερή αυτοπεποίθηση. Το θέμα είναι εξαιρετικά περίπλοκο. Σίγουρο είναι ότι αυτή η δραστηριότητα του αποδείχτηκε τελικά μοιραία για το συγγραφέα του Τρίτου Στεφανιού. Εγώ μάλιστα πιστεύω ότι, στο βάθος, παρά τα όσα έλεγε και έκανε, ο Ταχτσής δεν είχε ουσιαστικά απενοχοποιηθεί.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη ικανοποίηση που σας άφησε η ενασχόληση σας με το ΑΚΟΕ;

Το γεγονός – βασικό για κάθε ομοφυλόφιλο – ότι συμφιλιώθηκα απόλυτα με τον εαυτό μου και έπαψα να έχω ψευδαισθήσεις ότι θα μπορούσα να ζήσω σαν αμφισεξουαλικός. Έπαψα να φοβάμαι την εικόνα του τραβεστί και αναγνώρισα την ανάγκη του να νιώθει γυναίκα, πράγμα που εγώ δεν το ένιωσα ποτέ. Θεωρώ βασικές κατακτήσεις μου το γεγονός ότι μπόρεσα να πω ό,τι ήθελα και ό,τι πίστευα χωρίς να φοβάμαι για τις συνέπειες.

Ποια ήταν η συμβολή των τραβεστί στην έναρξη του Κινήματος;

Την εποχή που ιδρύθηκε το ΑΚΟΕ, οι τραβεστί είχαν ένα βασικό πρόβλημα. Κάθε λίγο και λιγάκι τους μάζευε η αστυνομία, τους ταλαιπωρούσε και δεν τους άφηνε να κάνουν πεζοδρόμιο. Ζητούσαν άδεια και κάρτες για να μπορούν, όπως οι γυναίκες ελευθέρων ηθών, να ασκήσουν το επάγγελμα τους. Είναι γνωστό ότι για να το πετύχουν αυτό, ζήτησαν τη βοήθεια του ΑΚΟΕ και έκαναν τη συγκέντρωση στο θέατρο “Λουζιτάνια”. Το ΑΚΟΕ που προβληματίστηκε για το θέμα των τραβεστί – και δεν ιδρύθηκε “κάτω από τις φούστες τους” όπως έλεγε ο Ταχτσής-, δεν τους ενέταξε μεν στις γραμμές του, αφού τα προβλήματά τους ήσαν διαφορετικά από των άλλων ομοφυλόφιλων, αλλά έκρινε ότι δεν μπορούσε και να τους απορρίψει. Έτσι, τους συμπαραστάθηκε στη συγκέντρωση του “Λουζιτάνια”, πράγμα που έκανε τον Ταχτσή να στείλει το γνωστό γράμμα στις εφημερίδες όπου καλούσε “τους σοβαρούς ανθρώπους” να μην πάνε στη συγκέντρωση. Έτσι άρχισε η διελκυστίνδα μεταξύ ΑΚΟΕ και Ταχτσή.

Δώστε μας ένα τελευταίο μήνυμα για τους αναγνώστες που θα διαβάσουν τη συνέντευξη.

Αν είναι ομοφυλόφιλοι να ζουν ελεύθερα τη ζωή τους, χωρίς ενοχές, και να είναι περήφανοι που είναι ομοφυλόφιλοι. Αν είναι ετεροφυλόφιλοι, να πάψουν να φοβούνται την ομοφυλόφιλη επιθυμία που φέρουν κι αυτοί μέσα τους και να βλέπουν τους γκέι σαν ίσοι προς ίσον.

Ο ποιητής Λουκάς Θεοδωρακόπουλος

Εις νέον που γύρευε βοήθεια στη μοναξιά του […]

Πρόσεξε μόνο μη σε πνίξει η μοναξιά σου.
Μη βλέπεσαι αδιάκοπα μες στον καθρέφτη:
επίμονη προσήλωση, στο είδωλό σου, θα σε βλάψει.
Αν δε μπορείς να βγεις στο δρόμο
άνοιξε το παράθυρο, τουλάχιστον.
Ίσως, πάνω στα πρόσωπα που θα διαβαίνουν,
να ξεχωρίσεις κάποιο μονοπάτι.

Ο εκφωνητής

Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τη φωνή σου
γενναίο παιδί:
Εδώ Πολυτεχνείο!
Εδώ Πολυτεχνείο!
Σας μιλάει ο σταθμός
των ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών
των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων!
Είχες βραχνιάσει να μιλάς με τις ώρες
μα πιο πολύ ήταν το πάθος που ράγιζε
το πυρωμένο μέταλλο της φωνής σου
γεμίζοντας τους αιθέρες μ' ανατριχίλες και δάκρυα.
Κι ο πλανταγμένος λαός συσπειρωμένος
μισός στους δρόμους και μισός στα σπίτια
ρουφούσε λαίμαργα το τραύλισμα της
λευτεριάς που σπαρταρούσε μέσα στο στήθος σου
κι αγωνιούσε και παθαίνονταν κι έκανε
προσευχές, Χριστέ μου, να μη σωπάσεις.
Γιατί χρόνια και χρόνια σ' αυτό τον τόπο
είναι στη μοίρα του ν' ακούει αυτό το τραύλισμα
που δεν προφταίνει να γίνει φωνή
που δεν προφταίνει να γίνει φθόγγος
και μουσική αναστάσιμη.
Γιατί χρόνια και χρόνια
στην κρίσιμη στιγμή
τα δολερά χέρια των τυράννων
υπογράφουν το διάταγμα της σιγής σου.

Αναδρομή

Προστάτης της γης μου
κι αφέντης του σώματος,
κανείς δεν ξέρει πιο καλά
τον κίνδυνο που διατρέχω
κάτω απ’ το βλέμμα σου.
Μιλάς κι απολύομαι
απ’ την πλειάδα των άστρων
και σε πυκνά καταφεύγω δασύλλια
με το φόβο του ζώου
δαγκώνοντας μου την έπαρση.
Σωπαίνεις και χάνομαι
ανάμεσα στο χτες και στο αύριο,
στο μηδέν της οργής μου.

Λαχτάρα μου είσαι
κι οροθεσία στυγνή
της αβύσσου μου.

Μεσημεριάτικη ανάπαυση

Και πια δε νιάζεσαι για τίποτε
όταν μες στην αγκάλη του μεσημεριού
έχεις ξανά το πρόσωπο που θέλεις.
Κοιτάζεις κι είν' εκεί μπροστά σου
εικόνα κι έκφραση γνωστή, αγαπημένη.
Παρατηράς που γδύνεται, αναγνωρίζεις
κάθε κίνησή του κι η απορία μένει μέσα σου γυμνή
γι αυτό το θαύμα που είναι το παρόν
γι αυτή την Έλευση που είναι ο Φθόγγος.
Ύστερα πας στις λεπτομέρειες:
στο σχήμα του ποδιού στους δυνατούς
μηρούς στα μπράτσα (Το στέρνο
όπως πάντοτε σεμνό
ανόητη έπαρση).
Και πια το πρόσωπο:
αυτό το ανεπανάληπτο, το ένα!

Και σκέφτεσαι:
"Είναι το τελευταίο μου σωσίβιο!
Το τελευταίο μου οδόφραγμα!" Και τρέμεις...

Όταν βλέπεις τα μάτια μου

Όταν βλέπεις τα μάτια μου να σκοτεινιάζουν
κι ἀκοῦς τὸ αἷμα στὶς φλέβες μου
νὰ κατεβαίνει βουίζοντας.
Ὅταν ἀντὶ νὰ μιλήσω
βλέπεις σφαγμένα πουλιὰ
νὰ φράζουν τὸ στόμα μου
κι ἀκοῦς τὶς μαῦρες νυχτερίδες
νὰ ρημάζουν τὸ κέντρο μου.
Ὅταν στὴν ἄκρη τοῦ πνιγμοῦ
στὸ ἔλεος τοῦ πανικοῦ
ἰκετεύω—
ὢ μὴ θυμώνεις ἄγγελε μὴ σπρώχνεις.
Κᾶμε φωλιὰ τὸ χέρι σου
καὶ σκέπασε μέ...

Ξανοίγεις μέσα μου

Ξανοίγεις μέσα μου μανιάτικα τοπεῖα
μοῦ δείχνεις τὴ γύμνια μου.
Νιώθω σὰν πύργος ἐγκαταλειμμένος
μὲ τὶς φωνὲς τῶν νιούτσικων φευγάτες.
Ἀπὸ τὸ καραοῦλι μου ἀγναντεύω τὴ θάλασσα:
γριὰ μανιάτισσα ποὺ πέτρωσε θρηνολογώντας.

Εργογραφία

"Αμφί" και απελευθέρωση. Αθήνα, Πολύχρωμος Πλανήτης, 2005. Σελ.: 287.
Το βιβλίο αποτελεί μία ιστορική αναδρομή του Gay - Lesbian κινήματος στην Ελλάδα, μέσα από κείμενα του ΑΚΟΕ ("Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλόφιλων Ελλαδας") και του Περιοδικού "Αμφί". Όλα τα γεγονότα της εποχής 1978-1985, μέσα από κείμενα, συνεντεύξεις, αλληλογραφία. Αναφορές του συγγραφέα στη σχέση του με τον Ταχτσή και τον ρόλο που έπαιξε εκείνη την εποχή, καθώς και άλλων πολλών προσώπων που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στον Gay - Lesbian χώρο, χωρίς να λείπουν οι προβληματισμοί και αναφορές του συγγραφέα στο σήμερα. Ένα βιβλίο που φιλοδοξεί να μείνει ως παρακαταθήκη και σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές.

Ο Καιάδας. Αθήνα, Πολύχρωμος Πλανήτης, 2004. Σελ.: 158.
"Ο Επίσημος τον κοίταζε επίμονα και μια καταφρονετική γκριμάτσα ζωγραφιζόταν στα λιπόσαρκα χείλη του. Ήταν φανερό πως δεν του έκανε όρεξη να συνεχίσει. Η κουρντισμένη φωνή και το παράξενα απόμακρο ύφος του Κερκυραίου που σού έδινε την εντύπωση ότι μιλάς για χρώματα σ' έναν τυφλό, τον είχαν μάλλον αποθαρρύνει. Έριξε μια ματιά στους επιτελείς του σα να τους έλεγε "Κοιτάχτε ρε έναν άνθρωπο!" κι ύστερα γύρισε πάλι βαριεστημένα προς το μέρος του. Περισσότερο για να του δώσει την ευκαιρία να μιλήσει παρά για να μάθει οτιδήποτε, άρχισε να ρωτάει ορισμένα πράγματα σχετικά με την επίσκεψη ή τη φιλία του με τον Κέκο και από καιρό σε καιρό άφηνε κάποιο σχόλιο που διασκέδαζε διακριτικά την ομήγυρη ή έκανε υπαινιγμούς που ο Κερκυραίος δεν αντιλαμβανόταν και προσπερνούσε αμήχανα. Είχε μπλέξει τα άτσαλα χέρια του μπροστά, είχε λυγίσει το 'να πόδι και μιλούσε ασταμάτητα (αν και μπερδεμένα) με την ένρινη φωνή του. Τον έβλεπα από το πλάι, με τα φαρδιά, κακοραμμένα παντελόνια του, και δεν ξέρω γιατί μου θύμιζε έντονα την πρώτη αριστερή φιγούρα από την "Αποκάλυψη της Πέμπτης Σφραγίδας" του Γκρέκο."

Ο Καιάδας είναι η μυθιστορηματική απόδοση μιας πραγματικής ιστορίας που συνέβη κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, μέρος της Επιχειρήσεως Αρετής της Ελληνικής Αστυνομίας και αποτελεί ένα μοναδικό στο είδος του ιστορικό ντοκουμέντο. Συγχρόνως είναι άξια λογοτεχνία, η οποία μπορεί διαβαστεί ανεξάρτητα ως τέτοια. Ο Καιάδας δουλεύει σε δύο επίπεδα. Από τη μία πρόκειται για μία από τις πιο άμεσες και έντιμες λογοτεχνίες. Κρατάει το χαρακτήρα του αυθεντικού ντοκουμέντου χωρίς κανένα λογοτεχνικό τέχνασμα, καμία τεχνική να παρασυρθεί ο αναγνώστης, χωρίς προσπάθεια υποβολής μιας προαποφασισμένης ατμόσφαιρας. Το αντικείμενο είναι η αλήθεια των γεγονότων. Γλώσσα αναλυτική, επίπεδη, καμία ψεύτικη ποίηση, ωραιοποίηση, υπερβολή ή περιττολογία. Από την άλλη, μέσα από αυτό το απολύτως ρεαλιστικό και δοκιμιακό εξωτερικά οικοδόμημα αναδύεται μια άλλη διάσταση, που χτίζεται παράλληλα, μια διάσταση συμβολικού και παραβολής, ένα σύμπαν κλειστοφοβικό, καφκικό, όπως το αναγνωρίζει και το ίδιο το κείμενο, με άμεση αναφορά του το κλίμα της δικτατορίας. Ωστόσο, η λογοτεχνία του μας μεταφέρει σε πιο σκοτεινές κοιλάδες του μυαλού και της ψυχής. Το ότι κάποια πρόσωπα αναφέρονται μόνο με το αρχικό τους εντείνει την εντύπωση και μας μεταφέρει σε ένα σύμπαν κατά πολύ πλατύτερο από αυτό που δηλώνει ρητά το κείμενο.

Τέσσερις ποιητικές συλλογές 1960-1978. Αθήνα, Νεφέλη, 1996. Σελ.: 150.
Το βιβλίο "Τέσσερις Ποιητικές Συλλογές 1960-1978" εκδόθηκε το 1996 και περιλαμβάνει τις συλλογές Πηγάδια και πηγές - του 1960, Ορφέας σημείο μηδέν - του 1962, Μυθολογία της Ξάνθης - του 1967 και Αναδρομή - του 1978. Ο Λουκάς Θεοδωρακόπουλος έχει εκδώσει τρία ακόμα ποιητικά έργα: Σχήμα κραυγής (1954), Ποιήματα 1954-1956 (1957) και Η γύμνια του Νώε (1958).

Ραντεβού με τον πύργο του Άιφελ. Αθήνα, Καστανιώτη, 1998. Σελ.: 230.

Μια επίσκεψη

2011-09-16T22:24:00.012+03:00

Της Ρούλας Διαμαντοπούλου

Στο Κάστρο

Στου Μαστρονικολόπουλου

Παλιές καρτ ποστάλ.

2011-08-12T03:45:00.009+03:00

Τα Σάλωνα 19ος αιώνας

Για μεγέθυνση κάντε κλικ πάνω στις φωτογραφίες.

Γιώργος Γάτος

2011-08-12T03:09:00.020+03:00

Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιώργος Γάτος γεννήθηκε το 1931 στην Άμφισσα και έφυγε απ τη ζωή στις 18 Ιουνίου του 2010. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς και βιβλιοθηκονομία- παλαιογραφία ενώ παρακολούθησε σεμινάρια οικονομικών, πολιτικών και ιστορικών σπουδών σε Ιταλία και Γαλλία. Εργάστηκε κατά διαστήματα στις εφημερίδες «Ριζοσπάστης», «Δημοκρατική Αλλαγή», «Αυγή», «Το Βήμα» και «Τα Νέα» και ήταν πολιτικός και διπλωματικός συντάκτης, σχολιαστής και αρθρογράφος στο «Εθνος», στο οποίο, εκτός από την κάλυψη της επικαιρότητας έγραφε έρευνες και αναλύσεις.

Κατά τη διάρκεια του στρατιωτικού καθεστώτος 1967-1974 είχε ενταχθεί του Π.Α.Μ., εργάστηκε στον αντιδικτατορικό Τύπο του εξωτερικού (Ελεύθερη Πατρίδα κ.ά.) και του αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένεια.

Για λογαριασμό της εφημερίδας «Εθνος» πραγματοποίησε πολλές δημοσιογραφικές αποστολές στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, στην Κίνα, την Κορέα, τη Νικαράγουα, στις δικτατορίες της Λατινικής Αμερικής και σε άλλες περιοχές του κόσμου καλύπτοντας την επικαιρότητα μεγάλων πολιτικοστρατιωτικών γεγονότων και εξελίξεων. Μεταξύ των άλλων παρακολούθησε τις εργασίες του 27ου Συνεδρίου του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ενωσης, τη συνάντηση Ρήγκαν-Γκορμπατσώφ και πολλές διεθνείς διασκέψεις, συναντήσεις και συνομιλίες για τις τύχες της ανθρωπότητας.

Παράλληλα με την άσκηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, είχε αναπτύξει διάφορες πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.

Μεταξύ των άλλων χρημάτισε Πρόεδρος της Φοιτητικής Ενωσης Φωκέων και ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών. Υπήρξε ο ιδρυτής και για ένα διάστημα Διευθυντής της Δημοτικής Βιβλιοθήκης της Αμφισσας, όπου δώρισε και τη βιβλιοθήκη του. Ως συγγραφέας ασχολήθηκε με την ιστορική έρευνα της νεότερης Ελλάδας και τα βιβλία του αξιολογούνται ως υπεύθυνες καταγραφές σε πρόσωπα και γεγονότα.

Ο Γιώργος Γάτος ανήκει στη δημοσιογραφική γενιά που έκανε αισθητή την παρουσία της στον Αθηναϊκό Τύπο στη δεκαετία του 1960, με πρώτα ερεθίσματα τις έντονες πολιτικές συγκρούσεις και με πρώιμες εμπειρίες τις σκληρές πραγματικότητες του στρατιωτικού καθεστώτος της 21 ης Απριλίου 1967. Οι δημοσιογράφοι αυτής της γενιάς έρχονταν τις περισσότερες φορές αντιμέτωποι με τους κινδύνους, που μαζί με τα άλλα είχαν περιχαρακώσει ασφυκτικά και την ελεύθερη διακίνηση πληροφοριών και ιδεών.

Λίγα αναθυμήματα

Του Σπύρου Ι. Ασδραχά

Του παλιού μου φίλου, του Γιώργου Γάτου, δεν θα σας αφηγηθώ τον βίο ούτε θα προσπαθήσω ν’ αποτιμήσω το έργο του. Και του βίου και του έργου έχω αποσπασματική, και ίσως φευγαλέα, γνώση. Θα σας μεταφέρω κάποια αναθυμήματα που εικονογραφούν κάποια θραύσματα της πλούσιας ζωής του και της επώδυνης αλλά και με δημιουργικές ανατάσεις εποχής, την οποία διήνυσε από τη θέση πάντα του μαχόμενου διανοούμενου.

Όλοι σας ξέρετε ότι ο Γιώργος ήταν ένα ευπαίδευτο άτομο, σπουδαγμένο στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, αφοσιωμένο σε μια σκεπτόμενη δημοσιογραφία, με σαφή ένταξη στην Αριστερά, ένταξη, καθώς έλεγα, διανοούμενου. Στο βάθος ήταν φιλίστορας και πατριδολάτρης, λάτρης της ρουμελιώτικης γενέτειρας.

Τον πρωτογνώρισα στη δεκαετία του 1950 στο πατάρι του Λουμίδη στη Στοά Nικολούδη που ένωνε την οδό Πανεπιστημίου με την οδό Σταδίου. Το πατάρι έβλεπε στην οδό Σταδίου.

Οι δύο δρόμοι τότε δεν ήταν οι πολυθόρυβοι σημερινοί τραπεζόδρομοι, αλλά δρόμοι φιλόξενοι: βιβλιοπωλεία, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια, κινηματογράφοι. Στο Πατάρι του Λουμίδη μαζεύονταν ποικιλόμορφοι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, διαφορετικών πολιτικών αντιλήψεων, αλλά με μια ισχυρή συνιστώσα: την εγγραμματοσύνη ή την ανάγκη για τα γράμματα. Ανάμεσά τους και εκκολαπτόμενοι ιστορικοί. Πολλοί τους πρόκοψαν, καθένας στο είδος του. Άλλοι χάθηκαν, χωρίς να φέρουν σε πέρας τις ικανότητές τους· όλοι τους ταλαντούχοι. Σύχναζαν και
Ρουμελιώτες, όπως ο μακαρίτης Δημήτρης Σταμέλος, εκδότης τότε του προσεγμένου Ρουμελιώτικου Ημερολόγιου: στους συνεργάτες του και ο Γιώργος Γάτος με ιστορικές συμβολές. Ακόμη και ένας άλλος ευρυμαθής και πολυθεματικός ιστορικός, ο Μάρκος Γκιόλιας.

Ο Γιώργος διακατεχόταν από τότε από το μεράκι της ιστορίας και της ιστοριογραφίας. Μας έδωσε, ανάμεσα στα άλλα, δύο ευρηματικές εργασίες: την αλληλογραφία Δελμούζου και Γληνού κι άλλη μια για τους Γριβαίους. Πηγή του η Βιβλιοθήκη της Άμφισσας, αυτή που πρέπει να συντηρηθεί και να αξιοποιηθεί σήμερα. Ήταν η στερνή του αγάπη και έγνοια.

Αλλά η ιστορία εμφιλοχωρεί στη στοχαστική του δημοσιογραφία. Με τη μεταπολίτευση ξεκίνησε μια καμπάνια στα Νέα με το ερώτημα: πρέπει να ξαναγραφεί η ιστορία μας; Απευθύνθηκε σε πολλούς ιστορικούς, και ο καθένας απάντησε με τον τρόπο του. Η έρευνα του Γάτου είχε σημαντική απήχηση και είναι κρίμα που δεν έγινε ένα βιβλίο: θα ήταν ένας καλός δείκτης για τον ιστορικό αλλά και πολιτικό προβληματισμό της στιγμής εκείνης.

Τα δημοσιογραφικά του ενδιαφέροντα τον έφερναν για μιαν ακόμη φορά στην πρόσφατη ιστορία με το βιβλίο του για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Ανήκει στο είδος που λέγεται παροντική ιστορία.

Δεν θέλω να σας κουράσω με άλλα αναθυμήματα, όσο κι αν η ψυχή με στρέφει προς αυτά. Θα ήθελα μόνο να υπομνήσω ότι τους αφοσιωμένους στο καθήκον τους ανθρώπους θα πρέπει να τους τιμάμε με έργα, και όχι μόνο με τελετές και σύμβολα. Για τον Γιώργο Γάτο προέχουν δύο από τις προτεραιότητες: Πρώτον, η σύνταξη της εργογραφίας του και, δεύτερον, η φροντίδα για τη μεγάλη του έγνοια, τη Βιβλιοθήκη της Άμφισσας.

Έτσι θα τιμηθεί ουσιαστικά ο πατριδολάτρης και η ευρύτερη πατρίδα του. Ξέρω ότι οι καιροί είναι χαλεποί και άλλες σκέψεις και στόχοι πρυτανεύουν. Αλλά, ας μη λησμονούμε ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνον ένα ον που προσαρμόζεται, αλλά συγχρόνως ένα ον που αντιστέκεται και υπερβαίνει τους όρους της ζωής του.

Ο Γιώργος Γάτος με τον Ντανιέλ Ορτέγκα, στη Νικαράγουα

Το οδοιπορικό ενός πλούσιου βίου

Της Κρινιώς Βλάχου-Γάτου

Ο πολιτικός και διπλωματικός συντάκτης, αναλυτής, αρθρογράφος και συγγραφέας Γιώργος Γάτος γεννήθηκε στην Άμφισσα το 1931. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας και παρακολούθησε κύκλους πολιτικών, κοινωνικών, ιστορικών και άλλων σπουδών στη Ρώμη, το Παρίσι και το Τορίνο (Ινστιτούτο Παλαιογραφίας και Διεύθυνσης Αρχείων και Βιβλιοθηκών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ρώμης, Πανεπιστήμιο του Τορίνο, Ινστιτούτο Γκράμσι, Ρώμη).

Ασχολήθηκε με το πολιτικό, ιστορικό και ελεύθερο ρεπορτάζ και την πολιτική, κοινωνική και ιστορική έρευνα της νεότερης Ελλάδας. Στη διάρκεια της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας εργάστηκε στο περιοδικό Δελφικός Φοίβος (1958-1959, διευθυντής σύνταξης), στις εφημερίδες Αυγή και Δημοκρατική Αλλαγή (1962-1967, πολιτικό, οικονομικό ρεπορτάζ), στην περιοδική έκδοση της Νεολαίας Λαμπράκη Τετράδια της Δημοκρατίας (1963-1964, διευθυντής σύνταξης), στον παράνομο αντιδικτατορικό τύπο του ΠΑΜ και τις αντιδικτατορικές εφημερίδες Ελεύθερη Πατρίδα και Ελεύθερη Ελλάδα στη Ρώμη (1967-1974), στις εφημερίδες Ριζοσπάστης και Τα Νέα, (1975-1981, ελεύθερο, πολιτικό και ιστορικό ρεπορτάζ) και στην εφημερίδα Έθνος (1981-2001, πολιτικό, διπλωματικό ρεπορτάζ και σχολιασμός πολιτικής επικαιρότητας).

Κάλυψε μεγάλες δημοσιογραφικές αποστολές στη Νικαράγουα, το Σαλβαδόρ, την Κούβα, την Κίνα, την Κορέα, τη Σοβιετική Ένωση και την Πολωνία, σε χώρες της Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης, της Άπω και Μέσης Ανατολής, της Αφρικής και στην Αυστραλία. Επίσης, μεγάλα διεθνή πολιτικά γεγονότα όπως το 27ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ, τις συναντήσεις Ρέιγκαν-Γκορμπατσόφ κ.ά. Πήρε μέρος σε πολλά διεθνή συνέδρια και φόρουμ και ανέλαβε μεγάλες δημοσιογραφικές έρευνες, μεταξύ άλλων για τον ρόλο της ελληνικής μοναρχίας (Δημοκρατική Αλλαγή), την Εθνική Αντίσταση και την επανεξέταση της ιστορίας μας (Τα Νέα), τις δικτατορίες της Λατινικής Αμερικής (Έθνος).

Δημοσίευσε ιστορικά, πολιτικά δοκίμια και μελέτες στα περιοδικά Επιθεώρηση Τέχνης, Εποχές, Τα Τετράδια της Δημοκρατίας, Αντί, Χρόνος, Αθηναϊκά Γράμματα, Ευβοϊκός Λόγος, ενώ υπήρξε συντάκτης λημμάτων πολιτικής νεοελληνικής ιστορίας στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, τη Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια και το Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό.

Στη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας καταδικάστηκε και του αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένεια. Παρέμεινε στην Ιταλία από το 1967 έως το 1974. Στο διάστημα αυτό δούλεψε για την οργάνωση του αντιδικτατορικού αγώνα και την ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινής γνώμης. Οργάνωσε και διεύθυνε τη βιβλιοθήκη του Grugliasco στο Τορίνο (1970-1974).

Αν και πολίτης του κόσμου, υπήρξε άρρηκτα συνδεδεμένος με τη γενέτειρα του, την Άμφισσα της Φωκίδας, και εργάστηκε με ιδιαίτερο δυναμισμό για τη προώθηση του πολιτισμού σε αυτή. Οργάνωσε και διεύθυνε τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας (1962-1967), εμπλουτίζοντάς τη με σημαντικούς τίτλους και αρχεία. Οργάνωσε τις πολιτιστικές εκδηλώσεις «Φωκικά» μετακαλώντας σημαίνουσες προσωπικότητες, καλλιτέχνες και διανοούμενους όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Κάρολος Κουν, ο Σπύρος Βασιλείου, η Άσπα Παπαθανασίου κ.ά.

Το 2003 δώρισε στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Άμφισσας περί τους 12.000 τόμους, κυρίως ιστορικού, φιλοσοφικού και πολιτικού περιεχομένου, καθώς και αρχειακό υλικό για τη δημιουργία του ομώνυμου παραρτήματος, στη λειτουργία και αξιοποίηση του οποίου αφιερώθηκε μέχρι τον θάνατο του.

Ανέπτυξε πλούσια κοινωνική και συνδικαλιστική δράση. Υπήρξε, μεταξύ άλλων, μέλος της ΕΣΗΕΑ, της «Ενωμένης Εθνικής Αντίστασης», της Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών, μέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (1965-1978), του Δ.Σ. του Ελληνοκουβανικού και Ελληνοσοβιετικού Συνδέσμου, πρόεδρος της Ελληνικής Περιηγητικής Λέσχης-Παράρτημα Άμφισσας (1963-1967)

Το συγγραφικό του έργο αριθμεί τις ακόλουθες αυτοτελείς εκδόσεις: Ανέκδοτα Έγγραφα και σημειώσεις των Γριβαίων (1963), Ο Αλ. Δελμούζος και η εποχή του (1964), Ανέκδοτο υπόμνημα του Αλ. Δελμούζου στον Ελ. Βενιζέλο (1964), Ιστορία των Ιωαννίνων (1965), Giannis Ritsos: Epitafio-Makronissos (συνεργασία, εκδ. Guanda, Πάρμα 1970), Πολωνία από την αρχή (Γνώση, 1983), Πολυτεχνείο: Ρεπορτάζ με την Ιστορία (Σύγχρονη Εποχή, 1983), Αποστολή Περεστρόικα. Τρεις εκδοχές: Σοβιετική. Ένωση-Λαϊκή Κίνα-Νικαράγουα (Νέα Σύνορα Α.Α. Λιβάνη, 1989), Πολυτεχνείο ’73. Ρεπορτάζ με την Ιστορία (2 τόμοι, Φιλιππότης, 2002 και 2004), Το μέγα πάθος του εκπαιδευτικού δημοτικισμού: 41 γράμματα του Δημ. Γληνού στον Αλ. Δελμούζο (Ελληνικά Γράμματα, 2003). Παραμένει ανέκδοτο το τελευταίο έργο του, Η Εθνική Αντίσταση στη Φωκίδα, για το οποίο εργάστηκε τα τελευταία τρία χρόνια της ζωής του, συγκεντρώνοντας μαρτυρίες, ντοκουμέντα, έγγραφα και φωτογραφίες που αποτελούν ανεκτίμητο υλικό για την ιστορία του τόπου.

Τάκης Παυλοστάθης

2011-07-04T15:45:00.017+03:00

Ο Τάκης Παυλοστάθης (Άμφισσα 1946-1999), εξέχουσα μορφή της ποίησής μας από τη μεταπολίτευση και εξής, έδωσε μόνο δύο βιβλία όσο ζούσε (1974 και 1993) και λιγοστά σκόρπια δημοσιεύματα, που ήταν όμως αρκετά για να του εξασφαλίσουν θερμούς φίλους και θαυμαστές. Αν και ολιγογράφος εκ φύσεως και εν πεποιθήσεως, άφησε ωστόσο έναν πολύ μεγαλύτερο όγκο ευσυνείδητης από την αρχή, αλλά και και ώριμης παραγωγής που συγκεντρώνεται στον παρόντα τόμο μερίμνη του Δήμου Άμφισσας -της ιδιαίτερης πατρίδας του- και που ανασηματοδοτεί τον ρόλο του στις πνευματικές ζυμώσεις, τις αναζητήσεις και τους προσανατολισμούς της χώρας μας κατά τις τελευταίες δεκαετίες.
Ο Τάκης Παυλοστάθης, ήταν για τον ποιητή Δημήτρη Αρμάου, «ένας σεμνός από ακοίμητη κριτική και αυτοκριτική διάθεση, από ισχυρή αίσθηση του περιττού και του γελοίου• ήταν κοινωνικά σκεπτικιστής και σε μια αδιάκοπη άμυνα έναντι οιασδήποτε "πολιτικής" παραμυθίας, προσηλωμένος σταθερά σε όσες αξίες βασάνισε πριν θέσει υπό έλεγχο και υιοθετήσει, μα κι άλλο τόσο ανοιχτός αντίκρυ σε κάθε νεωτερισμό στη ζωή και την τέχνη. Ήταν γλωσσικά και τεχνοτροπικά ανεξίθρησκος, διατρέχοντας όλη την κλίμακα του σεβασμού μπροστά στη γλώσσα και τη μαστορική, από τιμητής έως προκλητικά αδιάφορος. Εχθρός κάθε ζηλωτισμού αβέβαιης έδρασης, παραδειγματικά ανεξάρτητος. Και ταυτόχρονα, ένας λεπτός παρατηρητής του ζην και λάτρης της συμμετοχής, παθιασμένος με τη μετάγγιση του βιώματος, ει δυνατόν εν θερμώ στα προσωπικά του γραπτά, μακριά από κάθε κομφορμισμό και ψυχική μειοδοσία».
Σπάνιος άνθρωπος των γραμμάτων, λοιπόν, αν και, όπως υπογραμμίζει ο Γιάννης Πατίλης, ο Παυλοστάθης δεν ζούσε σαν αυτό που σημαίνει σήμερα η φράση. «Σήμερα, "άνθρωπος των γραμμάτων" σημαίνει αυτόν που ασχολείται πρωτίστως με το περί-κείμενο. Δηλαδή με την αγορά. Ο Τάκης ήταν η σπάνια περίπτωση ανθρώπου που ζούσε στους αντίποδές της. Ζούσε πυρετωδώς στην εργώδη μοναξιά της αναζήτησης ενός δυσεύρετου και διαρκώς προβληματικού περιεχομένου: στο νόημα του κόσμου, στην ύπαρξη, στην τέχνη, στην πολιτική, και όσο περνούσαν τα χρόνια, στις προσωπικές σχέσεις. Δεν πιστεύω πως ήταν αφιλόδοξος, το αντίθετο. Τον πλήγωνε, όμως, απεριόριστα, η πληβειακότητα αυτών που μοχθούν «για ν' ανεβούν». Το ήθος του, κάποτε ειρωνικά απέναντι στις πάσης φύσεως ευκολίες και βεβαιότητες αυτών που τον πρωτοπλησίαζαν, ήταν πρωτίστως αριστοκρατικό. Ας μου επιτραπεί να πιστεύω πως αυτό το αριστοκρατικό ήθος δεν ήταν ούτε επιλογή ούτε προήλθε μόνον εξ αντιδράσεως. Υπήρξε το θερμικό ξετύλιγμα της φύσης του. Όχι λοιπόν "άνθρωπος των γραμμάτων", αλλά αριστοκράτης του πνεύματος».
Ο Τάκης παρέμεινε πάντα μοναχικός και απόμακρος, σε συνειδητό αυτοεγκλεισμό σύμφωνο με τα υψηλά του κριτήρια με τα οποία αξιολογούσε κάθε δημόσια παρουσία. Η δική του δημόσια παρουσία υπήρξε ελάχιστη πλην όμως διακριτή. Δύο ποιητικές συλλογές, λίγα πεζά και μερικές βιβλιοκρισίες δημοσιευμένα σε περιοδικά ύστερα από έντονες παρακινήσεις φίλων. Το ελάχιστο που είναι όμως ήδη πολύ.

Χρονογράφημα

--…Πάμε να περπατήσουμε, κάπου θα βρούμε να περπατήσουμε.
-- Τόπο θα βρούμε;
-- Στο χώρο, δεν πειράζει, ας βαδίσουμε στο χώρο τον απρόσωπο…

Η ποίηση είναι μια επικίνδυνη ανατρεπτική τέχνη

"Ο ποιητής Τάκης Παυλοστάθης (1946 – 1999) σε μια συνέντευξη του είχε πει «Αν ένα κομμάτι δάσους γίνει οικόπεδο, τότε τη θέση της φύσης, των πραγμάτων, έχει καταλάβει η πραγματικότητα. Αν στο οικόπεδο αυτό χτιστεί ένα βενζινάδικο ή εργοστάσιο, τότε έχουμε ακόμα περισσότερη πραγματικότητα … Η οποία δεν επεκτείνεται μόνο στον εξωτερικό μας κόσμο αλλά φοβάμαι και προς τα μέσα, εντός μας, κλέβοντας κάτι από την πνευματικότητα και την ψυχή μας – γινόμαστε όλο και πιο “ρεαλιστές”». Αυτή τη βαθύτατα πολιτική παρατήρηση μόνο ένας ποιητής μπορούσε να την κάνει.
Αν κανείς συνεχίσει τη σκέψη του και κάνει έναν οικισμό γύρω από το εργοστάσιο, μετά ένα σόπινγκ σέντερ, ύστερα ένα σκυλάδικο ή ένα στριπτιζάδικο με σκλάβες από τις ανατολικές χώρες, που θα είναι το δημοφιλές πρόγραμμα της τοπικής τηλεόρασης, τότε το δάσος δεν θα χαθεί μονάχα σαν οικοσύστημα, αλλά και σαν ψυχισμός μας. Θα γίνουμε όλοι ρεαλιστές.
Όλα ξεκινούν από κάποιες συναντήσεις στο Λύκειο, δηλαδή στις τελευταίες τάξεις του παλιού τύπου Γυμνασίου, όταν κάποια παιδιά με ανησυχίες συναντηθούν και αρχίσουν να μιλούν «εκτός διδακτέας ύλης». Συνήθως υπάρχει και κάποιος καλός φιλόλογος που ξέρει να βοηθήσει τους μαθητές του. Αργότερα φοιτητές συναντιούνται με άλλους και σκαρώνουν ένα περιοδικό που βγάζει κάποια τεύχη μέχρι να διαλυθεί η ομάδα όταν κληθούν να υπηρετήσουν στον στρατό. Αργότερα μερικοί απ’ αυτούς προσαρμόζονται στην πραγματικότητα, γίνονται «ρεαλιστές» με εισοδήματα από καλά πόστα και με τη σωστή πολιτική ταυτότητα που αναγράφει με κεφαλαία το θρήσκευμά τους. Άλλοι συνεχίζουν να ζουν την ουτοπία τους, που είναι γι’ αυτούς μια ευτοπία, αναζητούν τη χαμένη ψυχή του δάσους που είναι η δική τους. Με μια λέξη. Δεν θέλουν να ζήσουν άψυχοι. Και αυτός ο δρόμος είναι δύσκολος και συχνά μοναχικός. Εξορίζονται από την πραγματικότητα γιατί αυτή είναι εικονική.
Ο Παυλοστάθης, παρά τις καλές σπουδές του, εδώ και στην Αγγλία, που θα του εξασφάλιζαν μια άνετη καριέρα στην αγορά εργασίας, προτίμησε να βγει εκτός αγοράς. Λες και είχε καταλάβει από πολύ νωρίς πως η ζωή είναι λίγη και γίνεται φούσκα όταν την παίζεις στο χρηματιστήριο της πραγματικότητας. Γράφει σε ένα ποίημά του : «Λιγότερη ζωή – Ναι αλλά και μια στιγμή περισσότερη». Και είναι αυτό που κερδίζουν οι ποιητές στην εξορία τους. Τον χαμένο χρόνο.
Η ποίηση είναι μια επικίνδυνη ανατρεπτική τέχνη. Γι’ αυτό και οι ποιητές εξορίζονται υπό διωγμό. Για τον Καρούζο δεν βρέθηκε ένα κομμάτι ψωμί όσο ζούσε. Ο Ασλάνογλου πέθανε Αύγουστο, όταν όλοι έλειπαν σε διακοπές και έγινε είδηση τον Σεπτέμβριο. Για τον Παυλοστάθη ο θάνατος του δεν έγινε είδηση. Κι όμως αυτοί επιμένουν να υπάρχουν. Δεν έχει τίποτα το ηρωικό αυτό που κάνουν, ούτε προφασίζονται ότι θυσιάζονται για το καλό μας. Η εμφάνισή τους μαρτυρεί μιαν εγκατάλειψη, μοιάζουν σαν να μην ανήκουν σ’ αυτόν τον κόσμο. Και όμως είναι αυτοί που ανακαλύπτουν για μας τον κόσμο."

Περικλής Κοροβέσης

Η Φραγκοκρατία στα Σάλωνα

2011-06-09T23:02:00.013+03:00

Κομητεία Σαλώνων

Χαλκογραφία του 19ου αιώνα που απεικονίζει το κάστρο της Άμφισσας (Fortezza di Salona)

Μεταξύ των περιοχών που κατέκτησε ο Λατίνος βασιλιάς της Θεσσαλονίκης Βονιφάτιος ο Μομφερρατικός, κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του στη νότια Ελλάδα (1205), ήταν και τα Σάλωνα (la Sole, la Sola), στη θέση της αρχαίας Άμφισσας, κοντά στους Δελφούς. Πρώτος κόμης των Σαλώνων ορίστηκε ο Θωμάς Α' d' Autremoncourt (1204-1210), που έκτισε κάστρο πάνω στις οχυρώσεις της αρχαίας ακρόπολης, ενώ γύρω στο 1210 πέρασε προσωρινά στον έλεγχο του δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Α' Κομνηνού Δούκα (1204-1215). Η κομητεία των Σαλώνων τέθηκε από νωρίς κάτω από την επικυριαρχία του πρίγκιπα της Αχαΐας. Αργότερα, το 1278, ο κόμης των Σαλώνων εμφανίζεται ως υποτελής του μεγάλου κύρη των Αθηνών. Η εξάρτηση, ωστόσο, της περιοχής από το πριγκιπάτο της Αχαΐας συνεχίσθηκε, ως το 1311, όταν ο κόμης των Σαλώνων Θωμάς Γ' d' Autremoncourt (1294-1311) σκοτώθηκε στη μάχη εναντίον των Καταλανών, στον Ορχομενό της Κωπαΐδας.
Από το 1318, η κομητεία πέρασε στην καταλανική οικογένεια Fadrique. Το Μάιο του 1380 η περιοχή καταλήφθηκε από την Εταιρεία των Ναβαρραίων (ομάδα μισθοφόρων που χρησιμοποιείται στα τέλη του 14ου αιώνα στις διεκδικήσεις που σημειώνονται στις φραγκοκρατούμενες περιοχές και για ένα διάστημα αποκτά κυριαρχική θέση, κυρίως στο πριγκιπάτο της Αχαΐας) και μέχρι το 1394 την εξουσία άσκησε η βυζαντινή κόμισσα Ελένη Καντακουζηνή. Όταν το 1394 η Ελένη πέθανε, η κομητεία περιήλθε στον τούρκο σουλτάνο Βαγιαζήτ Α'. Στη συνέχεια ανέλαβε ο δεσπότης του Μυστρά Θεόδωρος Α' Παλαιολόγος (1384-1407) ως αντιπρόσωπός της. Δεν είχε, ωστόσο, τη δύναμη να την κρατήσει και έτσι το 1403 την πούλησε στους Ιωαννίτες ιππότες (εκκλησιαστικό στρατιωτικό τάγμα που ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα, για να καλύψει τις θρησκευτικές και στρατιωτικές ανάγκες των λατινικών κρατιδίων της Ανατολής. Το 1309 κατέκτησαν τη Ρόδο όπου παρέμειναν μέχρι το 1522, οπότε το νησί περιήλθε στους Τούρκους). Η περιοχή περιήλθε οριστικά στους Τούρκους, το 1410.

Την περίοδο της Καταλανοκρατίας στην περιοχή ήταν εγκατεστημένος ένας καστελλάνος (καστροφύλακας, castellanus: διοικητής του κάστρου, υπεύθυνος για τη συντήρησή του και για τη φύλαξη των κρατουμένων), ειδικά επιφορτισμένος με τη φύλαξη του κάστρου των Σαλώνων και τη συντήρηση του πολεμικού του εξοπλισμού. Η κομητεία διοικούνταν με βάση την καταλανική νομοθεσία, τα Συνήθεια της Βαρκελώνης (το δίκαιο της Αραγονίας που εφαρμόστηκε με τη μορφή των "Άρθρων" ή "Καταστατικών" στο καταλανικό δουκάτο των Αθηνών). Oι Καταλανοί επέβαλαν πιθανόν την καταλανική (llengua catalana) ως επίσημη γλώσσα στα Σάλωνα. Πριν το 1327, προσάρτησαν στην κομητεία των Σαλώνων το Λοιδορίκι καθώς και την Βιτρινίτσα, η οποία λειτουργούσε στους κόλπους της κομητείας ως αυτόνομο φέουδο, διατηρώντας δικό της καστελλάνο.

Για πολλά χρόνια η κομητεία των Σαλώνων βρισκόταν υπό την επικυριαρχία του πριγκιπάτου της Αχαΐας. Στην εικόνα, το οικόσημο του πριγκιπάτου.

Τα Σάλωνα απέκτησαν λατινική επισκοπή, πριν από το 1211, για να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες του τοπικού λατινικού εκκλησιάσματος. Εκεί είχε την έδρα του ο λατίνος επίσκοπος, που υπαγόταν στο λατίνο αρχιεπίσκοπο των Αθηνών. Γύρω στο 1380, όταν τα Σάλωνα διοικούσε η βυζαντινή κόμισσα Ελένη Καντακουζηνή, μνημονεύεται για πρώτη φορά και ορθόδοξος επίσκοπος.
Στην πόλη των Σαλώνων υπερτερούσαν αριθμητικά έναντι των άλλων εθνικών στοιχείων της περιοχής οι Έλληνες, που ζούσαν αποξενωμένοι από τους ξένους κυβερνήτες τους, ιδιαίτερα την εποχή της Καταλανοκρατίας (1311-1380). Το μοναδικό επάγγελμα που μπορούσαν να ασκήσουν οι Έλληνες των Σαλώνων ήταν του νοταρίου (συμβολαιογράφου). Ωστόσο, πρέπει να υπήρχε εγκατεστημένη και εβραϊκή κοινότητα στα βόρεια του κάστρου της πόλης (πιθανόν Εβραίοι ήταν οι ιδιοκτήτες των βυρσοδεψείων), μολονότι έχει διασωθεί η μνεία ενός μόνο Εβραίου στην περιοχή.
Την έξοδο των Σαλώνων προς τη θάλασσα εξασφάλιζε το λιμάνι της Κίρας, μικρό και με περιορισμένη πιθανόν εμπορική κίνηση, που όμως πρόσφερε γρήγορη σχετικά μετάβαση στα λιμάνια της νότιας Ιταλίας. Λιμάνι της κομητείας αποτελούσε, το 1304, και η θέση Βιτρινίτσα στον Κορινθιακό κόλπο. Με τον καιρό η κομητεία των Σαλώνων γνώρισε τέτοια οικονομική άνθηση, ώστε κατά το 13ο αιώνα δύο κόμητες του οίκου των d' Autremoncourt, ο Θωμάς Β' και ο Θωμάς Γ', έκοψαν δικό τους νόμισμα. Έχουν αποκαλυφθεί δύο τορνέζια που φέρουν στην πρόσθια όψη το όνομα των δύο ηγεμόνων (ThOMAS), μαζί με την ιταλική ονομασία της κομητείας (LA SOLA), ενώ στην οπίσθια όψη απεικονίζονται ένας σταυρός και ο θυρεός του οίκου των d' Autremoncourt ή μία εκκλησία.

Πηγή: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

Το σύμπτωμα του τόπου

2011-04-01T22:39:00.054+03:00

Ταμπάκικα Άμφισσας, 21 Μαΐου - 5 Ιουνίου 2011.
Επιμέλεια έκθεσης: The Symptom Projects

φωτογραφία Κώστας Χριστόπουλος

Μετά το «Ένα μνημείο για τον Ελαιώνα», ένα έργο που διερευνούσε «το σύμπτωμα της φύσης», η επιμελητική ομάδα του The Symptom Projects, (Αποστόλης Αρτινός, Κώστας Χριστόπουλος, Μαργαρίτα Καταγά), προχωρά στην διοργάνωση της δεύτερης δράσης της στην Άμφισσα, μια ομαδική αυτή τη φορά έκθεση 18 ελλήνων καλλιτεχνών, στη συνοικία των Ταμπάκικων. Το θέμα της έκθεσης θα είναι «Το σύμπτωμα του τόπου».

«Μαρτυρία της ιστορίας ενός τόπου, στοιχείο του απώτερου παρελθόντος που ανθίσταται στην εξαφάνιση του από την παρούσα στιγμή, τα Ταμπάκικα της Άμφισσας. Τα παλαιά βυρσοδεψεία της δελφικής γης, αποσυρόμενα από τη σύγχρονη ζωή της πόλης, πραγματικά φαντασματικά κτήρια, ένας ερειπιώνας, προσφέρονται τώρα ως ο τόπος και το σκηνικό εντός του οποίου διερευνάται το «αφανέρωτο». Ερείπια συντεχνιών, ο χωμάτινος τόπος του σκληρού μόχθου και της οσμηρότητας των δερμάτων των ζώων, φαντάζει σα ν’ αποζητά την ιδεατή ενσωμάτωση της τωρινής ύπαρξης. Κληροδοτεί την αρχή μιας διαδικασίας αναίρεσης των δεδομένων του παρελθόντος και του αρχείου μνήμης, «κατασκευάζοντας» μία κατάσταση ηθελημένης καταστασιακής αμνησίας η οποία δηλώνει την άφατη διάσταση του πραγματικού, το σύμπτωμα του τόπου.
Ο τόπος αυτός φαντάζει ως μια σημειολογικά φορτισμένη, αυθύπαρκτη και αυτάρκης γη, η οποία αναμετράται με τη σιωπή της γλώσσας. Η –κατά Λακάν- γλωσσική διάρρηξη οδηγεί στην εμφάνιση του «συμπτώματος» το οποίο παρά το γεγονός ότι δεν έχει το ίδιο νόημα, νοηματοδοτεί και αναδύει πάραυτα αυτή την αλήθεια του υποκειμένου. Πρόκειται όμως για ένα υποκείμενο τραυματισμένο, ένα υποκείμενο που εγκαταλείπεται σ' αυτό το ίχνος του πραγματικού που αναδύεται. Το σύμπτωμα έτσι εισάγει το υποκείμενο σε μηχανισμούς αναφορικών συστημάτων που ορίζονται από την έλλειψη και την παραίσθηση. Για τη δεύτερη έκθεση του «Τhe Symptom Projects» με το τίτλο «Το σύμπτωμα του τόπου» η Άμφισσα οριοθετείται ως ο τόπος όπου η γλώσσα τυχαίνει να υποχωρεί ως αντικείμενο επιθυμίας. Γίνεται ο τόπος όπου ο καλλιτέχνης διασαλεύει την πραγματικότητα του Άλλου, σαν να πρόκειται για ένα αυτούσιο σύμπτωμα, ένα ίχνος του πραγματικού. Οι μεταμορφώσεις συμβαίνουν μέσα από την διαδικασία της διανοητικής και πνευματικής σχέσης που εγκαθιδρύει ο δημιουργός με αυτό που συναντά.
Η ιστορική δύναμη του τόπου της Άμφισσας και η σύγκριση με την παρούσα της κατάσταση υπάγεται σε μία υπερβατική λογική που γεννά ερωτήματα για τη φύση του χρόνου. Κατά τον γερμανό φιλόσοφο Edmund Husserl ότι προηγείται ενός γεγονότος περιέχει τον όρο δια του οποίου αυτό το γεγονός ακολουθεί κατ’ αναγκαιότητα. Κατά συνέπεια μια παρουσία σηματοδοτεί μέσω της διαμεσολάβησης αυτό το οποίο ήδη προϋπήρχε. Μεσολαβούν βιώματα, εμπειρίες, σκέψεις και στοχασμοί για να ερευνηθεί το «σύμπτωμα» του τόπου για ανευρεθούν από τον δημιουργό οι αιτιατοί κρίκοι πίσω από την εμφάνιση του τυχαίου το οποίο έχει εγχαραχθεί ως ίχνος στα παλιά βυρσοδεψεία της Άμφισσας.
Τα έργα της έκθεσης ακροβατούν ανάμεσα στο πραγματικό και το πλασματικό και ορίζουν τον χώρο και το συμπτωματικό σοκ της ύπαρξης σαν το πραγματικό συμβάν στον κόσμο της μυθοπλασίας. Ο καλλιτέχνης γίνεται έτσι ο ίδιος ένας «θύλακας» του χώρου. Ακριβώς όπως τα επεξεργασμένα δέρματα των ζώων, που αφήνουν το σαρκικό τους ίχνος στη γη, έτσι και το έργο τέχνης ενυπάρχει ως το προστατευτικό, εννοιολογικό «περίβλημα», προστάτης το ίδιο του χώρου που περιβάλλει. Σ’ έναν τόπο ο οποίος εκδηλώνει αντίσταση στην εξουσία της τεχνοκρατικής οικονομίας και αναβιώνει μέσα στα χαλάσματά του, αρχετυπικά και οικουμενικά, χάρη στα φυσικά συμπτώματα ζωής και μέσω της επικέντρωσης στο αφανέρωτο στοιχείο του πραγματικού, του συμπτώματος, καλούμαστε ως δημιουργοί ή ως θεατές να προκαλέσουμε τη νοηματική εικόνα».
Μαργαρίτα Καταγά

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες: Χρήστος Βενέτης, Πολυάννα Βλατή, Παναγιώτης Βούλγαρης, Βασίλης Γεροδήμος, Βάσω Γκαβαϊσέ, Δημήτρης Κόζαρης, Ελένη Λύρα, Δέσποινα Μεϊμάρογλου, Βασίλης Μπαλατσός, Νίκος Παπαδημητρίου, Τερέζα Παπαμιχάλη, Ρένα Παπασπύρου, Χριστίνα Σγουρομύτη, Γιώργος Σκυλογιάννης, Κωστής Σωτηρίου, Μαρία Χατζηνικολάου, Κώστας Χριστόπουλος, Ομάδα Τοτέμ, Λίλα Χρόνη.

Τα έργα και τα κείμενα των καλλιτεχνών που ακολουθούν είναι από τη σελίδα:
the symptom projects blog

Γιώργος Σκυλογιάννης

Πάμε να περπατήσουμε, κάπου θα βρούμε να περπατήσουμε. -Τόπο θα βρούμε; - Στο χώρο, δεν πειράζει, ας βαδίζουμε στο χώρο τον απρόσωπο....

Εν αρχή ην ο χώρος ή μάλλον ο τόπος....γιατί πως αλλιώς θα μπορούσα μετα από τόσα χρόνια να επιστρέψω;...
Στο χώρο περιφέρεσαι "άσκοπα", αλλά δε μένεις, δεν επιστρέφεις.

Σε μια εποχή που ο απρόσωπος χώρος διευρύνεται αφανίζοντας τους τόπους, θα πρέπει να λογίζονται τυχεροί όσοι έχουν έναν τόπο.

Χάρμαινα!
Ο ήχος του ονόματος της και μετα η σιωπή και η μοναχικότητα της. Η μυρωδιά του δέρματος και του ζώου, το χωμάτινο νερό.
Η αίσθηση του "ασήμαντου", του φτωχού, του πρόσκαιρου.
Οι μνήμες της που από παιδί με ακολουθούν....
Και τα γαιώδη χρώματα της, "βρώμικα", της σήψης, οι ύλες, οι δικές της, να κάνουν την εμφάνιση τους, να εισχωρούν στη ματιέρα και στο χρώμα της δουλειάς μου.
Γιώργος Σκυλογιάννης

Πολυάννα Βλατή

Η πηγή της Χάρμαινας είναι το σημείο όπου το γόνιμο νέρο βγαίνει από τα σπλάχνα της γης στο φως και ξαναμπαίνει στο σκοτάδι.Μια πορεία που συνδέεται άμεσα με την πορεία του ανθρώπου, από την διαδικασία της γονιμοποίησης, της εγκυμοσύνης και της γέννησης μέχρι τον θάνατο. Ετούτο το
νερό συνεχίζει, διασχίζοντας το στοιχειωμένο τοπίο, να δίνει ζωή στην λειτουργία των ταμπάκικων. Μέσα στην πηγή, το έργο, σαν στοιχειό που περιπαίζει με την ζωογόνο ενέργεια, άλλοτε αφήνει το νερό να κυλήσει και άλλοτε το εγκλωβίζει μέσα στα σπλάχνα του.
Πολυάννα Βλατή

Παναγιώτης Βούλγαρης

Τα παλιά εργαστήρια βυρσοδεψίας δημιουργούν μια μεταβατική περιοχή ανάμεσα στην πόλη και το βουνό, τα τελευταία ανθρώπινα ίχνη έχουν αφεθεί σε μια διαδικασία ένταξης στην φύση, σαν μια θυσία του παρελθόντος και της μνήμης. Καθώς οι άνθρωποι και η πόλη τους στρέφεται προς την πεδιάδα αυτή η περιοχή μοιάζει άχρονη, σκοτεινή, θνησιγενής και αινιγματική όπου η ανθρώπινη παρουσία μοιάζει διάφανη, εξαϋλωμένη και παραδομένη σε ένα παιχνίδι μεταμορφώσεων που την ξεπερνά. Τα χαλάσματα φαντάζουν σαν ένα πέρασμα προς το θείο, ένας δίαυλος επικοινωνίας του τόπου με την φύση όπου της έχουν παραδοθεί με μια σιωπηρή και αργή διαδικασία αλλαγής να συντελείται. Ωστόσο τίποτα ακόμη δεν μοιάζει οριστικό σε αυτή την μάχη της επικράτησης. Η συνείδηση της ανθρώπινης θνητότητας δημιουργεί μια αέναη κατάσταση ανοσίας ικανής να διεκδικήσει το όριο, να αντιπαλέψει τον πειρασμό του βουνού…
Παναγιώτης Βούλγαρης

Βάσω Γκαβαϊσέ

Η Βάσω Γκαβαϊσέ γεννήθηκε το 1973 στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Σπούδασε στην ΑΣΚΤ της Αθήνας και στην συνέχεια στο Chelsea College of Art Design (MA) και στο UeL (PD) στο Λονδίνο, με υποτροφία του ΙΚΥ.
Έργα της έχουν παρουσιαστεί σε art fairs, ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και...
το εξωτερικό (Art Basel Miami Beach -Μαϊάμι, The Armory Show -Νέα Υόρκη, Artissima -Τορίνο, Fiac -Παρίσι, Κέντρο Τεχνών Λευκωσίας, Πύργος Μπαζαίου Νάξος κ.ά.) και ατομική έκθεση “Δεν είμαστε μόνοι”, The Breeder gallery Αθήναι. Επίσης έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές, μουσεία και δημόσια κτίρια: Athenaeum InterContinental Hotel, Βιοιατρική Αμπελοκήπων, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης κ.ά.

Δημήτρης Κόζαρης

Σχετικά με την βιντεοπροβολή μου στην Χάρμαινα, υπάρχουν μια σειρά βίντεο μικρής διάρκειας που έγιναν το περασμένο καλοκαίρι. Πρόκειται για μονόπλανα ημέρας που έγραψαν τον αποβιομηχανοποιημένο τόπο χωρίς ανθρώπους, με τα σύννεφα στον ουρανό να τρέχουν σε αξελερέ, και το φως του ήλιου να σκιαγραφεί χωρίς αρχή και τέλος τους τόπους. Ταινίες χωρίς ιστορία, χωρίς ήχο η θόρυβο, ταινίες φτιαγμένες από το τοπίο, τον ουρανό και το φως.
Δημήτρης Κόζαρης

Ελένη Λύρα

Ελένη Λύρα
Σπούδασε στην ΑΣΚΤ της Αθήνας στο εργαστήριο της Ρένας Παπασπύρου και σκηνογραφία με τον Γιώργο Ζιάκα. Ολοκλήρωσε το Μεταπτυχιακό «Ψηφιακές Μορφές Τέχνης» της ΑΣΚΤ. Έχει πραγματοποιήσει τρεις ατομικές εκθέσεις στη γκαλερί Tint στη Θεσσαλονίκη και την Γκαλερί 7 στην Αθήνα και την ARCO της Μαδρίτης. Συμμετείχε σε πολλές ομαδικές εκθέσεις σε χώρους όπως το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ρεθύμνης

Δέσποινα Μεϊμάρογλου

"Ένα απόλυτο συναίσθημα διχασμού με κυρίευσε από την πρώτη στιγμή που δέχτηκα τη συμμετοχή μου, παρά τον ειλικρινή μου ενθουσιασμό, στην ενδιαφέρουσα έκθεση Το Σύμπτωμα του Τόπου. Το γεγονός κυρίως οφείλονταν στην έλλειψη μιας συναισθηματικής μου συμμετοχής, μέχρι τότε, σ αυτό που ονομάζουμε ελληνικό τοπίο. Μα, αυτό, σκέφτηκα αμέσως, είναι εντελώς αντίθετο από τα δικά μου βιώματα. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Αίγυπτο, ανάμεσα σε συμπατριώτες των οποίων οι καταβολές δεν παρουσίαζαν τίποτε το κοινό μεταξύ τους: οι πατρίδες των προγόνων τους, οι οικογενειακές ιστορίες που τους περιέβαλαν, η μητρική τους γλώσσα, τα έθιμά τους. Κοινή τους Πατρίδα: η εύφορη κοιλάδα του Νείλου, οι ατέλειωτες φυτείες βαμβακιού, το ξημέρωμα στην έρημο, η προσευχή του ιμάμη που καλούσε τους πιστούς, οι καμήλες φορτωμένες με τα ζαχαροκάλαμα… Ποτέ δεν κατόρθωσα να αποσχιστώ εντελώς από την ανάμνηση του γενέθλιου τόπου· παρά τις αμέτρητες περιπλανήσεις μου σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Σαν αποτέλεσμα, έθεσα στον εαυτό μου έναν στόχο: να σκάψω και να ανακαλύψω στην Άμφισσα του παρελθόντος, άτομα, που για διάφορους λόγους αναγκάστηκαν στα νιάτα τους να αποχωριστούν την αγαπημένη τους οικογένεια, την πατρίδα και να παλέψουν για ένα καλύτερο αύριο σε μια νέα πατρίδα. Μετανάστες. Ένα θέμα τόσο επίκαιρο στην δύσκολη εποχή που βιώνουμε…"
Δέσποινα Μεϊμάρογλου

Νίκος Παπαδημητρίου

«Ένα από τα συμπτώματα της ανθρώπινης φύσης είναι ο ανταγωνισμός. Ο ανταγωνισμός μεταξύ του ίδιου του ανθρώπινου είδους αλλά και μεταξύ ανθρώπου – φύσης. Από τα πολύ παλιά χρόνια λόγοι επιβίωσης ωθούσαν τον πρωτόγωνο άνθρωπο στο κυνήγι ζώων. Κυνηγώντας κάλυπτε τις ανάγκες του σε τροφή, σε ρουχισμό, κατασκεύαζε εργαλεία και όπλα. Τα όπλα τα χρησιμοποιούσε τόσο για να εξασφαλίσει όλα τα παραπάνω αλλά και για να επικρατήσει έναντι άλλων φυλών. Η ανθρώπινη ιστορία μας έχει δείξει ότι παρά την εξέλιξη του, το ανθρώπινο ον, εξακολουθεί να διακατέχεται από πρωτόγωνα ένστικτα ακόμα και αν πολλές φορές η πρόοδός του θα μπορούσε να κάνει κάποιον να υποθέσει, ότι τα έχει κατά κάποιο τρόπο τιθασεύσει. Τουναντίον όμως θα λέγαμε. Ακόμα και σήμερα παρά την αλματώδη τεχνολογική ανάπτυξη και με την πάροδο ετών εξέλιξη του είδους, τα ανα τον πλανήτη γεγονότα αποδεικνύουν μάλλον το αντίστροφο.
Η κεφαλή του Βίσωνα αποτελεί τρόπαιο ή και λάφυρο. Καταδεικνύει το παραπάνω σύμπτωμα του ανθρώπινου είδους. Τοποθετείται ψηλά στον τοίχο ενός πλίνθινου κτίσματος στα Ταμπάκικα Άμφισσας επάνω σε έναν ξύλινο σκελετό υπογραμίζοντας τις καταβολές και τα ένστικτά μας».
Νίκος Παπαδημητρίου

Ρένα Παπασπύρου

Aθήνα – Άμφισσα, Παγκράτι- Tαμπάκικα.

οδός Φιλολάου 61 - οδός Σοφοκλέους 7

-Ένα αποσπασμένο κομμάτι εξωτερικού τοίχου από το Παγκράτι, στην Αθήνα, έρχεται ν΄ ακουμπήσει πάνω στον εξωτερικό τοίχο ενός σπιτιού στα Ταμπάκικα στην Άμφισσα.
-Χωρίς να ατονούν τα ατομικά τους χαρακτηριστικά, οι δύο επιφάνειες συντονίζονται σε ενιαία εννοιακή και μορφολογική γλώσσα.
-Η ύλη τους έχει διαμορφωθεί από τους ίδιους παράγοντες, την ανθρώπινη χρήση και τον χρόνο. Οι επιφάνειες τους είναι φορείς της ίδιας, εν δυνάμει, εικονοποιητικής δυνατότητας.
-Η θέση τους στον χώρο καταδείχνει την κοινή ταυτότητα του αστικού-δομημένου τοπίου.
Ρένα Παπασπύρου

Κώστας Χριστόπουλος

Βασίλης Γεροδήμος

Βασισμένος στην επανάληψη ενός στοιχείου που αναδιπλασιάζεται σχεδόν μετρικά, με ρυθμό, τείνοντας από το βάρος και τη συνοχή της ύλης του σε μια μορφή. Άτυπη μορφή.

Το μοτίβο είναι χειροποίητο, καθώς και η ύλη από την οποία προκύπτει. Η επεξεργασία του υλικού είναι επίσης μια διαδικασία εξέλιξης, έρευνας και δοκιμής μέχρι την ανάδειξη της πρώτης σταθερής μονάδας, του κυττάρου. Ακριβώς όπως ένας ζώντας οργανισμός, το έργο του αναπτύσσεται διερευνώντας τις δυνατότητες της ύλης του και ταυτόχρονα αναζητώντας μέσα από συνεχείς μεταμορφώσεις, το όπτιμουμ (optimum) μιας νέας τελικής φόρμας. Μιας αμφιλεγόμενης, μετασχηματισμένης, άτυπης μορφής.
Βασίλης Γεροδήμος

Κωστής Σωτηρίου

Οι αλλεπάλληλες επικοινωνίες μεταξύ αντικειμένων και ανθρώπινων σωμάτων, συγκροτούν τον πυρήνα του εικαστικού έργου. Το φυσικό περιβάλλον του οικισμού, οι χώροι όπου κατασκευαστικά και χρηστικά αντικείμενα- μηχανήματα, φέρουν ιστορική φόρτιση, κτίζουν με το δικό τους τρόπο εμπειρίες και διαδικασίες.

Το χώμα -ο ωμοπληνθος- , το σώμα – η μύτη-, ο άνεμος ως ηχητικό τοπίο , αποκαλύπτονται στο θεατή. Οι επιλογές πηγάζουν από μια ανάγκη ¨αναστήλωσης¨ και ενίσχυσης του δομικού στοιχείου της κατασκευής του έργου ως κτίσμα αλλά και ολόκληρου του οικισμού ως μια πολεοδομική οντότητα. Το υποκείμενο θέτει σε εφαρμογή ένα εσωτερικό μπέρδεμα και μια σειρά αισθητηριακών αναφορών. Η αίσθηση της όσφρησης σαν μια μάζα ζωντανεύει και συνεργάζεται με το χώμα σε ένα περιβάλλον που το νερό εκκινεί ολόκληρο το σύστημα του βυρσοδεψείου όπου καταλήγει στο πάτωμα ενός δωματίου. Άλλοτε περπατά και δοκιμάζεται στην άμεση επαφή με τη γη και τα στοιχεία του περιβάλλοντος, άλλοτε διαμεσολαβεί τη σχέση αυτή με την τεχνολογία. Η εγκατάσταση περιεργάζεται την ιδέα της αναστήλωσης καταλήγοντας εντέλει σε μια άλλη εκδοχή της.
Κωστής Σωτηρίου

Μαρία Ανδρομάχη Χατζηνικολάου

Όταν επισκέφτηκα την περιοχή όλο το δελφικό τοπίο με συνεπήρε, (μπορεί και λόγο της Άνοιξης), ερχόμενη όμως στα ταμπάκικα πέρα από τη γοητεία των ερειπίων, μια αίσθηση θανάτου πλανιόταν στο χώρο, μπορεί από την εγκατάλειψη του τόπου, μπορεί από τα κρεμασμένα δέρματα που κρεμιόντουσαν σε κάποια κτίσματα, ίσως και από τον μύθο του στοιχειού της Χάρμαινας. Η άσκημη μυρωδιά των χώρων του εναπομείναντα βυρσοδεψείου, δε μου δημιούργησαν οικεία αίσθηση.
Με το έργο μου καθηστώ την Κάθαρση του χώρου, με την μεταφορική του έννοια, απομακρύνοντας όλα τα επιβλαβή στοιχεία. φέρνοντας το τοπίο μέσα στο χώρο εξαγνίζοντας τον πάλι με ένα τρόπο τελετουργικό.
Η φύση, το νερό και ο αμνός ως θυσία ή εξιλαστήριο θύμα.
Μαρία Ανδρομάχη Χατζηνικολάου

Για την ελιά

2011-03-25T18:53:00.022+02:00

Περνάς πάλι τον ελαιώνα της νύχτας

Καθώς φυσάει άνεμος τρελός

Και δεν ξέρεις από πού να κρατηθείς

Θανάσης Χατζόπουλος

Οι ελιές όμως δεν χρειάζονται φροντίδα. Ούτε περιμένουν το κυρτό δρεπάνι, ούτε τη μυτερή σκαπάνη, όταν ριζώνουν βαθιά μέσα στο χώμα, και αντέχουν τους αγέρηδες. Η γη από μόνη της, σαν η τσάπα την ανοίξει, δίνει στα δέντρα τους χυμούς της, κι αν οργωθεί, οι καρποί θα προκόψουν διπλά. Γι αυτό λοιπόν φρόντισε τη ζουμερή ελιά, που έχει και την εύνοια της ειρήνης.

Βιργίλιος

Οι ελιές απλώνουν κύματα γαλήνης

κι έρχονται απανωτά και σπρώχνουν και πλαταίνουν

τους τοίχους της στενής μας σκέψης, της στενής ζωής.

Κύματα, κύματα, κύματα

ίσκιος μεσημεριάτικος κι ατίθασο χορτάρι

και ζωντανά σαν το χορτάρι ονόματα

πηδούν μπροστά μας μέσα στο μεγάλο φως

ήρωες, μάχες, πολιτείες απ’ την ιστορία-

μα δεν είναι ιστορία, είναι ζωή.

Ψηλά απ’ τις Φαιδριάδες πέτρες χύνεται το φως

κύματα φως πυκνό, τριανταφυλλένιο φως στα χέρια μου,

παιδί καινούργιο ένας μικρός και ανίδεος θεός.

Λίνα Κάσδαγλη

Όλα είναι εκεί,

Οι ελιές, οι δρόμοι, οι φωνές

Ζουν ακόμα κι ότι σε δημιούργησε.

Καλοκαίρι κάτω απ’ τ’ άστρα:

Η αιωνιότητα.

Η αιωνιότητα, που δεν αφήνει

Ούτε σε μένα εκλογή.

Νίκος Φωκάς.

Οδοιπόρος εγώ θα με φιλοξενήσεις

Απιθώνοντας πάνω στο τραπεζομάντιλο

Το ψωμί τις ελιές και τη συνείδηση

Μέρα πρώτη για μας στην πατρίδα τη δεύτερη του επάνω

κόσμου.

Οδυσσέας Ελύτης

Οι ελιές με τις ρυτίδες των γονιών μας.

Γιώργος Σεφέρης

Και πολλά τα λιόδεντρα

που να κρησάρουν στα χέρια τους το φως.

κι ελαφρό να απλώνεται στον ύπνο σου.

Οδυσσέας Ελύτης

Το ίδιο τοπίο από χρόνια

τα πέτρινα σπίτια

το κάστρο, τα καλντερίμια

τα λιόδεντρα, η παραλία.

Το ίδιο τοπίο

μ’ ελάχιστες παραλλαγές.

Τίτος Πατρίκιος

Τα κείμενα είναι από το βιβλίο "Ελιά, 86 κείμενα για ένα δέντρο", εκδόσεις Νήσος

Η σκληρή γοητεία των ταμπάκικων

2011-03-24T23:03:00.056+02:00

Τα ταμπάκικα μέσα από τον φωτογραφικό φακό έξι εικαστικών καλλιτεχνών, του Κώστα Χριστόπουλου, της Δέσποινας Μεϊμάρογλου, του Νίκου Παπαδημητρίου, της Ελένης Λύρας, του Παναγιώτη Βούλγαρη και της Βάσως Γκαβαϊσέ, που θα συμμετάσχουν, μεταξύ άλλων, στην ομαδική έκθεση σύγχρονης τέχνης «Το σύμπτωμα του τόπου» τον προσεχή Μάιο στο χώρο των ταμπάκικων. Το Εν Αμφίσση θα επανέλθει σύντομα με σχετικό αφιέρωμα σ’ αυτή την τόσο σημαντική εικαστική διοργάνωση.

Κώστας Χριστόπουλος

Δέσποινα Μεϊμάρογλου

Νίκος Παπαδημητρίου

Ελένη Λύρα

Παναγιώτης Βούλγαρης

Βάσω Γκαβαϊσέ

Κωνσταντίνος Κόντος 1834-1909

2011-03-23T09:40:00.016+02:00

O Κωνσταντίνος Κόντος γεννήθηκε στην Άμφισσα το 1834 και πέθανε στην Αθήνα το 1909. Υπήρξε ένας διακεκριμένος ελληνιστής φιλόλογος που συνέβαλε σημαντικά στην αποκατάσταση των αρχαίων κειμένων. Καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών στον τομέα των «ελληνικών γραμμάτων», έκτακτος έως το 1875, κατόπιν τακτικός, και ένας από τους σημαντικότερους κριτικούς φιλολόγους του 19ου αιώνα. Κατά την πολύχρονη πανεπιστημιακή του διαδρομή ανέδειξε πολλούς επιφανείς μαθητές, όπως τον Γ. Χατζιδάκι, τον Σπ. Βάση και τον Θ. Κακριδή. Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης σαράντα ετών πανεπιστημιακής διδασκαλίας και προσφοράς στην ακαδημαϊκή κοινότητα, το 1909, ο Κωνσταντίνος Κόντος προσέφερε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, μέσω της επιτροπείας που συστάθηκε για τον εορτασμό της, το ποσό των δώδεκα χιλιάδων τριακοσίων δραχμών για την ίδρυση του επιλεγόμενου Κοντείου διαγωνίσματος, τον κανονισμό του οποίου συνέταξε ο ίδιος. Σκοπός του διαγωνισμού, που θα τελούνταν κάθε δυο χρόνια, ήταν η βράβευση εργασίας η οποία θα είχε ως αντικείμενο φιλολογικά αποκλειστικώς ζητήματα.

Λόγω των σπουδών του στο Leiden της Ολλανδίας με ειδικότερο πεδίο δράσης τις κλασσικές σπουδές και την ελληνική γλώσσα ήρθε σε στενή επαφή, φιλία και συνεργασία με γνωστούς επιστήμονες στην Κριτική του κειμένου, όπως ο Carel Gabriel Cobet, (Paris, 1813- Leiden, 1889) και ο Charles Badham, (Ludlow 1813 – Sydney, 1884). Ως αποτέλεσμα των παραπάνω προέκυψε η έκδοση του «Λόγιου Ερμή», ο οποίος αποτελεί μια ανθολογία κειμένων και παρατηρήσεων που σχετίζονται με τη νέα ελληνική γλώσσα. Ο Κ. Κόντος εκτός από εκδότης είναι και ο κύριος συγγραφέας των άρθρων του περιοδικού με βασικό συνεργάτη τον C.G. Cobet. Αν και, όπως δηλώνεται στο εξώφυλλο του πρώτου τεύχους, πρόκειται για ένα «Σύγγραμμα φιλολογικόν περιοδικόν τετράκις του έτους εκδιδόμενον», μόνο 4 τεύχη [Τ. 1, Tεύχος 1-3 (1866-1867], Τ. 5, Τεύχος 1 (1876)] έχουν εντοπιστεί σε διάφορες βιβλιοθήκες/συλλογές της χώρας μας (Δημοτική Βιβλιοθήκη Πατρών, Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, Ελληνικό και Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο, Πανεπιστήμιο Κρήτης κλπ.) Τα τρία πρώτα τεύχη του περιοδικού εκδόθηκαν στο Leiden, ενώ το τεύχος του 1876 στην Αθήνα (Τυπογραφείο Θρασύβουλου Παπαλεξανδρή).

Επίσης ενδιαφέρον παρουσιάζει το σατυρικό άρθρο «Τα κακουργήματα της Αγγέλως, (Μυθιστόρημα του οποίου δεν είνε συγγραφεύς αλλά ήρως ο κ. Κοντός» και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Άστυ, Τεύχος 81, σ. 6-8, το 1887 από κάποιον συγγραφέα με το ψευδώνυμο «Αββακούμ». Το «μυθιστόρημα» αναφέρεται στις «Γλωσσικές Παρατηρήσεις» του Κ. Κόντου και μπορείτε να το διαβάσετε ΕΔΩ.
Τέλος εκτενή αρθρογραφία του Κ. Κόντου μπορείτε να αναζητήσετε στην ψηφιακή συλλογή Πλειάς, όπου ευρετηριάζονται περισσότερα από 50 άρθρα του (Γλωσσικαί παρατηρήσεις, Ποικίλα φιλολογικά κλπ) σε σημαντικά περιοδικά όπως η Εστία και ο Παρνασσός.

Η δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας έχει στην συλλογή της έναν αξιόλογο αριθμό φυλλαδίων και περιοδικών με άρθρα του, καθώς επίσης και ένα σπάνιο αρχείο χειρογράφων του.

Νικόλαος Γιαγτζής (1786-1875)

2011-03-22T13:16:00.014+02:00

Ο Νικόλαος Γιαγτζής γεννήθηκε στην Άμφισσα το 1786. Γιός του έμπορα Στάθη Γιαγτζή, έζησε για μεγάλο χρονικό διάστημα στην Ευρώπη –Ιταλία για εμπορικούς σκοπούς. Το 1819 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό και ήταν από τους πρωτεργάτες της κήρυξης της επανάστασης στη Στερεά Ελλάδα (24 Μαρτίου 1821). Σπουδάζοντας στη Ιταλία ήρθε σε επαφή με τις εθνικοαπελευθερωτικές ιδέες και τα ρεύματα της σκέψης του Διαφωτισμού τα οποία εκείνη την εποχή κυριαρχούσαν στους φιλελεύθερους κύκλους της Ευρώπης. Όπως και άλλοι έλληνες που είχαν έρθει σε επαφή με τον ευρωπαϊκό χώρο καλλιέργησε στην κατακερματισμένη τότε Ελλάδα την ιδέα του έθνους-κράτους, διαγράφοντας έτσι και το πλαίσιο όχι μόνο της επανάστασης αλλά και τον χαρακτήρα που θα έπαιρνε το υπό ίδρυση νεαρό κράτος των Ελλήνων. Δημογέροντας των Σαλώνων, και από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του αγώνα, δημιούργησε δικό του πολεμικό σώμα, με το οποίο βοήθησε όχι μόνο τη Στερεά Ελλάδα αλλά και άλλες περιοχές. Μετέσχε επίσης στην κρίσιμη για την έναρξη της Επανάστασης σύσκεψη στο Μοναστήρι Προφήτη Ηλία στις 24 Μαρτίου 1821. Στην επανάσταση πολέμησε μάλιστα με δικό του στρατιωτικό σώμα σε πολλές μάχες στη Ρούμελη και την Πελοπόννησο, ενώ βοήθησε και στον ξεσηκωμό των νησιών. Ενίσχυε κατ’ επανάληψη οικονομικά τον Αγώνα, δίνοντας ως και τα τελευταία του χρήματα στις πλέον κρίσιμες στιγμές της Επανάστασης, όπως αυτές του 1826. Έφερνε από τα Επτάνησα πολεμοφόδια για τις ανάγκες των αγωνιστών και με τον Μακρυγιάννη φρόντιζαν για την προστασία των αμάχων κατά την κάθοδο της στρατιάς του Δράμαλη. Στις 5 Μαίου 1825 παντρεύεται την κόρη του Στάθη Κεχαγιά με κουμπάρο τον Ι. Γκούρα. Την ίδια μέρα καλείται κι αυτός να εμποδίσουν επίθεση των Τούρκων. Μετέχει στη φονική μάχη των Πέντε Ορίων ενώ τα Σάλωνα μένουν ανυπεράσπιστα με κίνδυνο για την οικογένειά του. Αφού έδωσε και τα τελευταία χρήματά του στον απελευθερωτικό αγώνα, το 1827 εγκαθίσταται στην Ερμούπολη της Σύρου και ασχολείται με το εμπόριο, συνεργαζόμενος με το γυναικάδελφό του Ηλία Κεχαγιά. Τον Απρίλιο του 1831 διώκεται γιατί ήταν πρωτεργάτης στη στάση κατά του κυβερνήτη Καποδίστρια. Το 1833 ίδρυσε το Γυμνάσιο Ερμούπολης, ενώ το 1842 παρέμεινε για τέσσερις μήνες στην Αθήνα, ως μέλος (διορισμένο από τον Όθωνα) της επιτροπής για την αναθεώρηση του τελωνειακού νόμου. Το 1847 αφού έχει χάσει τη γυναίκα του, επισκέπτεται την Άμφισσα για το γάμο της κόρης του Φωτεινής με τον Αμφισσέα Ηλία Παπαηλιόπουλο.

Η προτομή του στο γυμνάσιο Άμφισσας

Στις 10 Δεκεμβρίου 1850 αναλαμβάνει καθήκοντα Δημάρχου Ερμούπολης, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο πολεοδομικό, αναπτυξιακό, εκπαιδευτικό, κοινωνικό, ανθρωπιστικό και πολιτιστικό έργο. Παραιτείται όμως το 1853 μετά από μεγάλες οικογενειακές ατυχίες (έχασε την κόρη του και την εγγονή του). Την 1η Μαίου 1873 συνέταξε τη διαθήκη του αφήνοντας κληροδοτήματα τόσο στην Ερμούπολη όσο και στην Άμφισσα και διόρισε κληρονόμο ολόκληρης της περιουσίας του το Δήμο Άμφισσας με σκοπό την ίδρυση και τη λειτουργία εκπαιδευτηρίου. Στις 12 Φεβρουαρίου 1875 πεθαίνει στην Ερμούπολη όπου τον κηδεύουν με δημοσία δαπάνη, ενώ στις 21 Φεβρουαρίου ο Δήμος Άμφισσας με ψήφισμά του αποδέχεται τη δωρεά και τον ανακηρύσσει «αιώνιο ευεργέτη του Δήμου».
Με τη δωρεά του ανεγέρθηκε το «Γιάτζειο Γυμνάσιο Αμφίσσης» που από το Σεπτέμβριο του 1882 έως και το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, λειτουργούσε ως ένα πρότυπο σχολείο που παρείχε υψηλό επίπεδο σπουδών στους νέους της ευρύτερης περιοχής της Άμφισσας. Το συγκεκριμένο κτίριο κατεδαφίστηκε κατά το ήμισυ μετά από τους σεισμούς του 1937. Το Γυμνάσιο μεταστεγάσθηκε στο τότε νεόκτιστο κτίριο του κληροδοτήματος Δελμούζου, με την ονομασία «Δελμούζειον Σχολείον Άμφισσας» που μετονομάσθηκε σε «Γιάγτζειον – Δελμούζειον Γυμνάσιον Αμφίσσης». Στις 29 Ιανουαρίου 1904 μεταφέρθηκαν τα οστά του από την Ερμούπολη στην Άμφισσα και τοποθετήθηκαν σε ειδικά διαμορφωμένο μνημείο στο κεντρικό κοιμητήριο του δήμου Άμφισσας.

Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Άμφισσας -3

2011-03-19T18:25:00.017+02:00

Οι φωτογραφίες είναι της Ρούλας Καμπεράκη

Στου Μαστρονικολόπουλου

2011-03-17T16:20:00.011+02:00

Οι φωτογραφίες είναι του Γιάννη Κουλελή
Περισσότερα για το ιστορικό αυτό καφενείο μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ

Μια όψη ανατολής...

2011-02-25T23:22:00.008+02:00

Καμήλες στην Άμφισσα των αρχών του 20ου αιώνα, στα αριστερά το δικαστικό μέγαρο.

Η νύχτα των στοιχειών

2011-02-16T13:51:00.024+02:00

Η νύχτα των στοιχειών είναι η σημαντικότερη αποκριάτικη εκδήλωση της Άμφισσας και συμπίπτει πάντα με το τελευταίο Σάββατο της αποκριάς. Αυτή τη νύχτα, το «Στοιχειό της Χάρμαινας », της συνοικίας των ταμπάκικων, το πιο έξυπνο και δυνατό απ’ όλα τα στοιχειά της πόλης, κυριολεκτικά ο φόβος και ο τρόμος της περιοχής αλλά και ο προστάτης όμως των Ταμπάκηδων, κατεβαίνει τα σκαλιά του Αγίου Νικόλαου για την πλατεία Κεχαγιά όπου θα συναντήσει μαζί με τα παρατρεχάμενα ξωτικά του, τα άλλα δύο Στοιχειά της πόλης μας, της Τέχολης και του Γκιριζιού, όπου και θα παλέψουν. Συνήθως νικητής βγαίνει πάντα αυτό :-)
Η εκδήλωση αυτή έχει ένα μοναδικό λαογραφικό αλλά και εικαστικό ενδιαφέρον γιατί το παραδοσιακό αυτό έθιμο προσεγγίζεται σήμερα μέσα από μια σύγχρονη εικαστική ματιά. Οι φορεσιές που είναι από δέρματα και τομάρια ζώων, το έντονο ναΐφ μακιγιάζ, η ψυχεδελική μουσική, ο υποβλητικός φωτισμός, μεταφέρουν το λαογραφικό αυτό δρώμενο, με την ταπεινότητα των αναφορών του, σε ένα άλλο πλαίσιο. Βίντεο αλλά και περισσότερα για τον μύθο του στοιχειού της Χάρμαινας μπορείτε να βρείτε: ΕΔΩ

Οι φωτογραφίες είναι του Γιάννη Κουλελή.