Κυριακή, 19 Ιανουαρίου 2020

Οικία Ιωάννη Μοσκαχλαϊδή


Του Νίκου Παπούλια


Η οικία Μοσκαχλαϊδή σε μαγεύει με την εντυπωσιακή της όψη και τους εξωτερικούς χρωματισμούς της, ασυνήθιστους για την περιοχή μας. Το χτίσιμο του σπιτιού ξεκίνησε το 1886 και τελείωσε το 1902. Ανήκε στον Γιάννη Μοσκαχλαϊδή , ευκατάστατο ελαιέμπορα - από 20 ετών - με δραστηριότητα και εξαγωγή ελιών στη Ρωσία, όπου εκεί έκανε και μεγάλη περιουσία. Είναι διώροφο (110 τμ περίπου ο κάθε όροφος) , χτισμένο από πέτρα προερχόμενη από την Τήνο και έχει ένα μοναδικό συγκολλητικό – όπως είναι το τσιμέντο σήμερα – που λέγεται «πορτσλάνη», το οποίο έχουν τα δεσίματα στις πέτρες του. Όλοι οι μάστορες που το έχτισαν ήταν νησιώτες, από την Τήνο. Οι οροφογραφίες έχουν γίνει από μαστόρους που τους έφερε όλους από τη Ρωσία. Το κόκκινο εξωτερικό χρώμα επίσης είναι ρωσικής επιρροής και συγκεκριμένα από την Οδησσό, αφού ο Γιάννης Μοσκαχλαϊδής ήταν εκεί ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου «Η Ελλάς», το οποίο σήμερα είναι στην προκυμαία της Οδησσού και είναι το κυβερνείο της πόλης εκεί. Ήταν η πρώτη κατοικία στην Άμφισσα που είχε τουαλέτα μέσα και οι τοπικές εφημερίδες έγραφαν τότε πως «ο Μοσκαχλαϊδής έβαλε τη βρόμα στο σπίτι του», όλες οι τουαλέτες εκείνη την εποχή ήταν σε εξωτερικούς χώρους των σπιτιών. Ο ιδιοκτήτης όταν ολοκλήρωσε το σπίτι του παντρεύτηκε τη Βασιλική Γάτου και τότε κατοικήθηκε και το υπέροχο αρχοντικό για πρώτη φορά. Ολόκληρο το σπίτι στηρίζεται σε τέσσερις καμάρες οι οποίες βρίσκονται στο υπόγειο. Δείγμα αρχοντιάς αποτελούν οι ανάγλυφες ζωγραφικές οροφές τόσο του διαδρόμου
όσο και του σαλονιού. Εντυπωσιακή είναι η τοιχογραφία του πάνω ορόφου, στο διάδρομο, να χωρίζεται σε αλλεπάλληλα ορθογώνια που στο κέντρο σχηματίζεται ένα λουλούδι σε κόκκινο φόντο. Ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοιχογραφία της οροφής στο σαλόνι. Αποτελείται από μία κορνίζα με πλούσια διακοσμητικά σχήματα σε γκριζομπλέ αποχρώσεις. Η τελευταία ζώνη της κορνίζας είναι η πιο φαρδιά με αραιή κόκκινη διαγράμμιση πάνω σε ροζ φόντο και η οποία πλαισιώνει σχηματοποιημένα φυτά και λουλούδια. Στο κέντρο του ταβανιού παρατηρούμε μια κυκλική διάταξη των λουλουδιών που καταλήγουν σε χρυσό γύψινο ανάγλυφο. Να σημειωθεί πως στον πάνω όροφο λειτουργούσε ξεχωριστό, μεγάλο δωμάτιο, ως βεστιάριο. Το σπίτι διαθέτει 15 παράθυρα – για να μπαίνει άπλετο το φως του ήλιου – και τρεις μπαλκονόπορτες. Έχει κριθεί διατηρητέο από το Υπουργείο Πολιτισμού και το ΥΠΕΧΩΔΕ. Σε ένα μπαούλο του σπιτιού υπήρχαν ρώσικα ρούβλια, τα οποία ο ιδιοκτήτης τα είχε από τις συναλλαγές του στη Ρωσία. Πρωτότυπη είναι και η σιδερένια είσοδος του σπιτιού με το οικόσημο και τα αρχικά του ιδιοκτήτη ΑΜ. Την αυλή στολίζουν οι πανέμορφες τριανταφυλλιές που έχουν έναν αιώνα ζωής. Στο σπίτι δεν έχουν γίνει εργασίες συντήρησης, ξέχωρα από κάποια αλείμματα που έχουν γίνει στα νταβάνια και έχουν καλύψει ορισμένες οροφογραφίες του οικήματος. Ο πρώτος ιδιοκτήτης πέθανε το 1921 και μετά από 40 μέρες γεννήθηκε ο γιός του, τον οποίο ονόμασαν και αυτόν Γιάννη. Η Άμφισσα συνεχίζει να είναι η πόλη με τον μοναδικό πολιτισμικό πλούτο και με τα νεοκλασικά σπίτια της να αποτελούν μνημεία που γοητεύουν τον καθένα που τα επισκέπτεται!




*Ο Νίκος Παπούλιας είναι Διευθυντής του Τρίτου Δημοτικού Σχολείου Άμφισσας
Πηγή: https://3odimamfissas.blogspot.com/

Παρασκευή, 17 Ιανουαρίου 2020

Δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας



Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Άμφισσας ιδρύθηκε το 1957, και είναι μια από τις σημαντικότερες γενικές, επαρχιακές βιβλιοθήκες. Προσφέρει στους κατοίκους της πόλης, αλλά και εκτός των ορίων αυτής, δυνατότητες για πνευματική και καλλιτεχνική παιδεία και στους νέους συμπληρωματικές γνώσεις που θα τους βοηθήσουν στις σχολικές και πανεπιστημιακές τους εργασίες καθώς και την έρευνα κάθε μελετητή. Το δανειστικό τμήμα περιλαμβάνει περίπου 35.000 τόμους, όλων των κατηγοριών καθώς επίσης παιδικά και εφηβικά βιβλία. Το τμήμα αρχείων περιλαμβάνει αξιόλογο αριθμό φυλλαδίων, περιοδικών, εφημερίδων (τοπικό τύπο) καθώς και σπάνιο αρχείο χειρογράφων, όπως του Αλέξανδρου Δελμούζου, Κων. Κόντου, Κων. Σάθα, Βαλκανικών Πολέμων. Το τμήμα μελέτης της δωρεάς Βασίλη Λαχανά - Καλλιόπης Γιοτσαλίτου Λαχανά ταξινομημένο με το σύστημα Dewey, περιλαμβάνει 15.000 τόμους σπάνιες εκδόσεις, δερματόδετες, βιβλία με καλλιτεχνική βιβλιοδεσία και πολλά με συλλεκτική αξία. Η δωρεά του αείμνηστου, συντοπίτη μας δημοσιογράφου, Γιώργου Κ. Γάτου αποτελεί Παράρτημα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, μη δανειστικό, που περιλαμβάνει περίπου 10.000 τόμους επιστημονικού περιεχομένου πρόσφατες χρησιμότατες εκδόσεις, επίσης ταξινομημένο με το σύστημα Dewey. Στη Βιβλιοθήκη λειτουργεί αναγνωστήριο στα πλαίσια του ωραρίου, υπάρχει δυνατότητα ασύρματης σύνδεσης στο διαδίκτυο και Η/Υ για το κοινό. Στο κείμενο που ακολουθεί ο Γιώργος Γάτος διηγείται γλαφυρά την απαρχή της. 

«Η Δημοτική Βιβλιοθήκη της Άμφισσας γεννήθηκε, ύστερα από ατελείωτες συζητήσεις, θεωρήσεις, προτάσεις και αντιπαραθέσεις μέσα στις μικρές ή και μεγαλύτερες το συχνότερο ανεπίσημες, μαζώξεις φίλων και μελών της Φοιτητικής Ένωσης Φωκέων - ΦΕΦ- «Φευ και Αλίμονο» το παράφραζε σκωπτικά ο αξέχαστος εκείνος καθηγητής Θανάσης Σορόκος της μαθηματικής μας «παραπαιδείας» ο πρώτος και μοναδικός που έκανε αποκλειστικά τότε, στην Άμφισσα φροντιστήρια! Και εμείς νέοι, σε παρθενική επαφή με την πολύβουη και συχνά παράξενη Αθήνα, γεμάτοι ζωντάνια μα μαζεμένοι, με όνειρα, ιδανικά και φαντασιώσεις όλο και γυρνάγαμε πίσω, όλο και μας ακολουθούσε η πόλη, όλο και στήναμε το παραμύθι μας με την πόλη.
Έτσι ακριβώς ξεκίνησε η Βιβλιοθήκη. Το πρώτο μας βήμα στο μύθο του «εκπολιτισμού» έτσι το λέγαμε τότε: για τη «δημιουργία πνευματικών κέντρων στο νομό μας» για την «εξύψωση του μορφωτικού ηθικού επιπέδου του νομού», όπως έγραφε και το καταστατικό μας.
Προπομπός της πρωτοβουλίας ο Κώστας Πριγγής που χτύπησε την πόρτα του Δημάρχου Δ. Λιανουλόπουλου, που μετέφερε και ανέπτυξε την κοινή ιδέα. Έτσι η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της Άμφισσας, Αρ. 203 στις 19 Οκτωβρίου 1955, άνοιγε το δρόμο για τη δημιουργία της Δημοτικής Βιβλιοθήκης την 17 Ιανουαρίου 1957, που στη συνέχεια δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 18/ 8 Φεβρουαρίου 1957 τεύχος Α΄ και τελικά κατοχύρωνε τη σύσταση και την λειτουργία της, τη θεσμική της υπόσταση ως «νομικό πρόσωπο» .
Το Μάρτιο του 1957 ορίζεται και το πρώτο Δ.Σ της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Άμφισσας: Πρόεδρος Δ.Σ, ο Δήμαρχος Άμφισσας Δημ. Λιανουλόπουλος, μέλη από το Δημοτικό Συμβούλιο οι Ευθύμιος Καπράλος και Παναγιώτης Γούναρης και οι ιδιώτες Ζαφείρης Ζαφειρόπουλος και Κώστας Πριγγής. Ο τελευταίος ορίστηκε μάλιστα και διευθυντής της. Πρώτη στέγη προσωρινή, μια αίθουσα κάτω από το Δημαρχείο, στην πλατεία Κεχαγιά, κολλητά με το μεγάλο καφενείο εκεί όποιος θυμάται, που στεγάζονταν οι Οδηγοί. Περιουσία : «5000 δρχ.» και «ολίγοι τόμοι βιβλία»… Και σίγουροι πόροι: «ετήσια δημοτική επιχορήγησις χιλίων δρχ.»

Η βιβλιοθήκη σήμερα στεγάζεται στον υπόγειο χώρο του Πνευματικού Κέντρου Άμφισσας, στην πλατεία Ησαΐα, αν και θα της άξιζε ένα δικό της κτήριο για να στεγάσει ανέτως τις συλλογές της και τα προγράμματα της. Μια καλή ιδέα θα ήταν η Οικία Κορδώνη…

Πέμπτη, 16 Ιανουαρίου 2020

Οικία Δημήτριου & Νικολάου Παπαγεωργίου


Του Νίκου Παπούλια


Στα πλαίσιο του περιβαλλοντικού προγράμματος «Άμφισσα σε αγγίζει …με τον πολιτισμό της», οι μαθητές της ΣΤ΄τάξης του 3ου Δημοτικού Σχολείου Άμφισσας, επισκέφθηκαν την «Οικία Παπαγεωργίου». Γωνία Κόκκαλη και Κοττορού, η συγκεκριμένη κατοικία τραβά την προσοχή των περαστικών, θυμίζοντας την αίγλη της πόλης πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και την ανάγκη αξιοποίησης αυτού του μεγάλου πολιτισμικού πλούτου  των παλιών αρχοντικών  της Άμφισσας.
Το σπίτι είναι διώροφο, με υπόγειο και εσωτερική ξύλινη σκάλα επικοινωνίας. Ο κάθε όροφος είναι 180 τετραγωνικά και έχει τέσσερα ψηλοτάβανα δωμάτια με ξύλινα πατώματα. Το υλικά κατασκευής του ήταν η πέτρα, το χώμα και ο τσατμάς. Διαθέτει 20 μεγάλα τζαμοπαράθυρα για να μπαίνει άπλετο φως στο σπίτι. Τα παράθυρα του ισογείου είναι ταμπλαδωτά, ενώ του πρώτου ορόφου είναι με περσίδες. Μοναδικά είναι τα φωτιστικά που είναι κρεμασμένα στα εσωτερικά δωμάτια.
Υπάρχουν δύο μικρές βεράντες στη δυτική και βόρεια πλευρά του κτιρίου και μία μεγάλη εντυπωσιακή στην ανατολική μεριά του, αμερικάνικης κατασκευής ( λένε οι μηχανικοί) όπως μας είπε ο ιδιοκτήτης κ. Δημήτρης Παπαγεωργίου, φτιαγμένη με πέτρα και μικρά τουβλάκια. Στην αυλή του σπιτιού δεσπόζει το πηγάδι με 20 μέτρα βάθος. Γύρω γύρω η σκεπή έχει ακροκέραμα και είναι το μέρος που πρέπει να επισκευαστεί άμεσα, διότι υπάρχει ο κίνδυνος να πέσει. Το οίκημα διαθέτει δύο εισόδους.
Ο ίδιος ο κ. Δημήτρης, ένας εκ των ιδιοκτητών του σπιτιού (μαζί με τον δίδυμο αδερφό του Νικόλαο που μένει στην Αθήνα), μίλησε στους μαθητές για την ιστορία αυτού του υπέροχου οικήματος:
«Αυτό το σπίτι έχει χτιστεί, μάλλον, γύρω στο 1850. Στη συνέχεια  αγοράστηκε από το Βασίλειο Σταύρου Γάτο, το 1906 (δυστυχώς δεν έχω την προϊστορία από ποιον το αγόρασε αυτός). Ο  Βασίλειος Γάτος ήταν ένας παλιός άρχοντας της Άμφισσας, μεγάλος κτηματίας – να καταλάβετε φορούσαν φουστανέλες τότε και είχαν μουστάκια  – και είχε άμαξες με άλογα που πήγαινε τους εργάτες στον ελαιώνα για να συλλέγει τον καρπό. Το όνομά του ήταν Βασίλειος, αλλά το παρατσούκλι του ήταν «Βασίλω».  Το 1907 απεβίωσε. Είχε τρία παιδιά. Η μεγάλη του η κόρη, η Βαγγελία, παντρεύτηκε έναν Γεώργιο Πανόπουλο Αρεοπαγίτη, ο οποίος μετέπειτα έγινε και Πρόεδρος του Αρείου Πάγου, κατέλαβε δηλαδή το μεγαλύτερο δικαστικό αξίωμα.
Το σπίτι το αγόρασε από αυτόν ο πατέρας μου, Ανάργυρος Νικολάου Παπαγεωργίου το 1935, κτηματίας ο πατέρας μου, μαζί με τον αδερφό του Κωνσταντίνο Νικολάου Παπαγεωργίου, συμβολαιογράφο. Το συμβόλαιο συντάχτηκαν στην Αθήνα στο συμβολαιογράφο Στοφορόπουλο που καταγόταν από την Άμφισσα.  Ο Αρεοπαγίτης κατοικούσε στην Αθήνα και τα συμβόλαιο ήθελαν να γίνουν εκεί. Τ0 1935 λοιπόν αγοράστηκε από τον πατέρα μου και το θείο μου και το 1936 ήρθαν και κατοίκησαν από την κοινότητα του Αγίου Γεωργίου στο σπίτι εδώ. Ο πατέρας μου, Ανάργυρος Νικολάου Παπαγεωργίου , πέθανε στις 8 Οκτωβρίου 1981.
Ο παππούς μου είχε χρηματίσει και αυτός Πρόεδρος της Κοινότητας Αγίου Γεωργίου. Στη συνέχεια το σπίτι αυτό κατοικήθηκε μέχρι το 2007. Το 2006 απεβίωσε  ο αδερφός του πατέρα μου, ο θείος μου ο Κωνσταντίνος Νικολάου Παπαγεωργίου, συμβολαιογράφος και το  2007 απεβίωσε η μητέρα μου Ιφιγένεια, χήρα Ανάργυρου Παπαγεωργίου το γένος Δημητρίου Παπαθανασίου και από τότε το σπίτι δεν έχει κατοικηθεί. Τώρα είναι στην ιδιοκτησία εμού και του δίδυμου αδερφού μου  Νικολάου Αναργύρου Παπαγεωργίου που έχει του προπάππου το όνομα, διότι εγώ έχω το όνομα του παππού της μητέρας μου και είμαστε και οι δύο δικηγόροι. Ο δε παππούς μου από το σόι της μητέρας μου, που έχω πάρει το όνομά του, ήταν ο Δημήτριος Παπαθανασίου που είχε το σπίτι της δίπλα από το σημερινό Προσκοπείο,  και δεν υπάρχει πια. Ήθελα να σας πω, ο πατέρας  της μητέρας μου ήταν δικηγόρος και ο παππούς της ήταν γιατρός.
Ήταν άνθρωποι πολύ σπουδαίοι για εκείνες τις εποχές και με βάση τα επαγγέλματα που έκαναν. Το σπίτι είναι διώροφο με υπόγειο, 180 τετραγωνικά μέτρα ο όροφος.  Το 1936, όταν ήρθαν οι γονείς μου από τον Άγιο Γεώργιο , επειδή ο θείος μου ο συμβολαιογράφος είχε ένα κινητικό πρόβλημα δημιουργήθηκε τουαλέτα μέσα στο σπίτι (1938 με 1940), αφού εκείνη την εποχή τα σπίτια είχαν τουαλέτα στο χώρο της αυλής. Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει χαρακτηρίσει το σπίτι (χωρίς να ρωτηθούμε από την επιτροπή που το αξιολόγησε) διατηρητέο ή παραδοσιακό (δε θυμάμαι ακριβώς ποιον από τους δύο όρους υιοθέτησαν).
Το υπόγειο είναι ρωμαϊκής κατασκευής με καμάρες από πέτρα και τούβλο και κάτω το δάπεδο είχε μωσαϊκό ρωμαϊκό, αλλά οι πρώτοι κτήτορες δεν γνώριζαν την αξία τους και προκειμένου να τοποθετήσουν πράγματα το είχαν καταστρέψει ρίχνοντας από πάνω άμμο και στη συνέχεια  τσιμέντο, και έχει μείνει ένα πολύ μικρό τμήμα άθικτο. Το σπίτι μέσα έχει κρυφή, ξύλινη σκάλα (καταπακτή)  που ξεκινά από το υπόγειο και φτάνει στο ισόγειο. Από το ισόγειο, ξεκινά καγκελωτή – με κουπαστή -, ξύλινη σκάλα και  κολονάκια και οδηγεί στον πρώτο όροφο του σπιτιού.  Αριστερά της σκάλας, ανεβαίνοντας προς τον πρώτο όροφο οι τοίχοι και τα νταβάνια ήταν ζωγραφισμένα, αλλά αργότερα οι τοιχογραφίες καλύφθηκαν, κατά το 1980 με ξύλινη επένδυση. Στο ήμισυ της απόστασης  της σκάλας, από το ισόγειο προς τον πρώτο όροφο, αριστερά υπάρχει μπαλκονόπορτα η οποία οδηγεί στη μεγάλη βεράντα του σπιτιού.
Με το που κατέβαινες τις σκάλες του υπογείου, υπήρχε ο δικέφαλος αετός ζωγραφισμένος στο πάτωμα – μωσαϊκό,  που τώρα έχει καλυφθεί με χώμα και τσιμέντο. Επίσης το υπόγειο έχει μικρά παράθυρα – φεγγίτες – στις τρεις πλευρές του για να αερίζεται ο χώρος. Στο υπόγειο υπάρχει μία τεράστια ξύλινη «κάδη» χωρητικότητας 5 τόνων και ύψους τεσσάρων μέτρων περίπου, όπου εκεί έβαζαν τις ελιές, μοναδική για το μέγεθός της στο νομό Φωκίδας.
Eυχαριστούμε τον κ. Δημήτρη για το χρόνο που διέθεσε να μας δείξει την οικία του και να μας πει την ιστορία της. Η Άμφισσα θα συνεχίσει να είναι η πόλη με την μεγάλη πολιτισμική κληρονομιά που κρύβει σε κάθε γωνιά της, σε κάθε σπίτι, σε κάθε μαγαζί και την οποία οι νέες γενιές πρέπει να την γνωρίσουν και να την καταγράψουν!!!

*Ο Νίκος Παπούλιας είναι Διευθυντής του Τρίτου Δημοτικού Σχολείου Άμφισσας
Πηγή: https://3odimamfissas.blogspot.com/ 

Σάββατο, 16 Νοεμβρίου 2019

Η Συνέλευση των Σαλώνων



Η Συνέλευση των Σαλώνων (15 Νοεμβρίου 1821 - 20 Νοεμβρίου 1821), αν και ήταν ιστορικό γεγονός που συνέβη στις αρχές της Επανάστασης του 1821, στη συνέχεια θεωρήθηκε ως μηδέποτε γενόμενη.
Συγκεκριμένα με εισήγηση και προτροπή του Θεοδώρου Νέγρη συνήλθε στην Άμφισσα (τότε Σάλωνα), στο χώρο που στεγάζεται σήμερα το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, από 15 Νοεμβρίου μέχρι 20 Νοεμβρίου του 1821, συνέλευση πολιτικών προσώπων της Επανάστασης η οποία και συνέστησε τον αποκαλούμενο τότε Άρειο Πάγο της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδας που εξέλεξε πληρεξούσιους (ως παραστάτες) για την Α΄ Εθνοσυνέλευση Επιδαύρου. Έτσι με το τρόπο αυτό καθιδρύθηκε τοπική αυτοδιοίκηση στην Ανατολική Ελλάδα με χαρακτήρα αντίρροπου της Κεντρικής Διοίκησης της Επανάστασης που υπήρχε στη Πελοπόννησο υπό τον Δημήτριο Υψηλάντη.
Όμως τόσο οι πράξεις όσο και οι αποφάσεις της Συνέλευσης αυτής των Σαλώνων, που διασάλευαν επικίνδυνα την περαιτέρω ενότητα του Αγώνα, ακυρώθηκαν από την Β' Εθνοσυνέλευση Άστρους, ως μηδέποτε γενόμενες.
Την ίδια ημέρα γνωστοποιείται και το «Πρακτικό αποδοχής» τού Οργανισμού Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος από τους πληρεξουσίους.
Ο Οργανισμός Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος πρόκειται για πολιτειακό καθεστώς με αρκετά φιλελεύθερες αρχές και παρά τον προορισμό του, τοπικής και προσωρινής ικανοποιήσεως πολεμικών αναγκών, μπορεί να θεωρηθεί ο πρώτος πολιτειακός οργανισμός τού νεώτερου Ελληνισμού.
Ο Οργανισμός είναι δημιούργημα τού Θεοδώρου Νέγρη και παρ’ όλο τού ότι στο «Πρακτικό αποδοχής» αναφέρεται ότι η συνέλευση «μελέτησε μετά τής δυνατής επιστασίας και ακριβώς επεξειργάσθη το κείμενο της καλουμένης Νομικής διατάξεως», είναι προφανές ότι οι φράσεις αυτές αποτελούν απλό τύπο ο οποίος τέθηκε από τον Νέγρη για να λάβει ο εγκριθείς πολιτειακός οργανισμός την απαιτούμενη νομιμοφάνεια.
Την προσφώνηση στην παρουσίαση ενώπιον της συνελεύσεως των Σαλώνων, έγραψε ο Νέγρης, αλλά την απήγγειλε ο Επίσκοπος Ταλαντίου Νεόφυτος, πρόσωπο που έχαιρε μεγάλης εκτιμήσεως μεταξύ των επιτοπίων παραγόντων.
Στην συνέλευση των Σαλώνων (15 και 20 Νοεμβρίου 1821), όπου αποφασίστηκε η συγκρότηση τού Αρείου Πάγου, αρχιγραμματέας τού οποίου είχε διατελέσει και ο Τιμόθεος Ζωγράφος από την Γαλάτιστα τής Χαλκιδικής, γιά πρώτη φορά προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν και Μακεδόνες.
Ως εκπρόσωποι των Χαλκιδικιωτών στα Σάλωνα, ορίστηκαν ο καπετάν Στεριανός και ο Γεώργιος Ιωάννου [πληροφορία Νίκος Παπαοικονόμου].


Μερικοί από τους πληρεξούσιους συμμετέχοντες ήταν οι
Ταλαντίου Νεόφυτος     (πρόεδρος της συνέλευσης)
Άνθιμος Γαζής
Γρηγόριος Κωνσταντάς
Βαρώνος Κεφαλάς ο Ολύμπιος
Θεόδωρος Νέγρης (Ζητουνίου)
Ιωάννης Γκούρας[4]
Αθανάσιος Σκουρτανιώτης
Επίσκοπος Λιδορικίου Ιωαννίκιος
Βασίλειος Κάλκος  (Αθηνών ή Σαλώνων).
Ιωάννης Σκανδαλίδης  (Θεσσαλονίκης και Μακεδονίας)
Ιωάννης Βιζούλας (Ζαγορίου και Μακεδονίας)
Γεώργιος Ιωάννου (Επανομής και Κασσάνδρας (Χαλκιδικής)
καπετάν Στεριανός Μαρίνος (από Γομάτι, Κασσάνδρας (Χαλκιδικής)

Δευτέρα, 14 Οκτωβρίου 2019

Στης Δέσπως

Φωτογραφικές εντυπώσεις της εικαστικού Ζωής Σκλέπα από την οικία Αλέξανδρου Δελμούζου










Σάββατο, 28 Σεπτεμβρίου 2019

Στην οδό Σαλώνων 13



«Η Κατάθεση» είναι το πρώτο βιβλίο του Αμφισσιώτη συγγραφέα Παναγιώτη Μαργώνη.

Μετά την κατάσβεση της φωτιάς που ξέσπασε σε μια ­εγκαταλελειμμένη διατηρητέα οικία στο κέντρο της Αθήνας, δύο άντρες του Ανακριτικού Τμήματος της Πυροσβεστικής αναζητούν έναν άτυπο ένοικο –άστεγο όπως όλα δείχνουν–, προκειμένου να διαπιστώσουν τα αίτια της πυρκαγιάς. Όταν ο άνθρωπος αυτός βρίσκεται, δέχεται να ακολουθήσει τους δύο άντρες για να δώσει κατάθεση, που όμως θα εξελιχθεί σε διήγηση μίας ολόκληρης ζωής, μιας ζωής στο περιθώριο της πραγματικότητας, εκεί όπου τα όρια του ανθρώπινου «Είναι» γίνονται όλο και πιο ρευστά, αλλά και μιας ζωής, εντούτοις, μοναδικής, αφού κάθε άνθρωπος έχει τη δική του ιστορία.


Ο Παναγιώτης Μαργώνης γεννήθηκε το 1979 στη Χαλκίδα. Αποφοίτησε από το Λύκειο Άμφισσας το 1997, όπου και έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής του, και εισήχθη στη Γυμναστική Ακαδημία του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε το 2004. Το επάγγελμα του πατέρα του όμως ήταν αυτό που τελικά τον κέρδισε, καθώς εκείνος αποτέλεσε και τον μέντορά του για τη μετέπειτα επαγγελματική του εξέλιξη. Το 2008 καταφέρνει να μπει στη Σχολή Πυροσβεστών και το 2010 στη Σχολή Δοκίμων Ανθυποπυραγών. Από το 2012 ασχολείται με τη συγγραφή ποιημάτων και διηγημάτων. Τη μεγάλη του αγάπη συνιστά η ενασχόληση με στίχους και η σύνθεση τραγουδιών. Το 2018 παρακολούθησε επιτυχώς το εαρινό εργαστήριο δημιουργικής γραφής από τα εργαστήρια βιβλίου «Ιανός», με διδάσκουσα τη συγγραφέα κυρία Ρέα Γαλανάκη. «Η Κατάθεση» είναι το πρώτο του μυθιστόρημα.


Στην οδό Σαλώνων 13

Της  Ευαγγελίας Τσονάκα

Με τις εκδόσεις Γαβριηλίδη να αποτελούν μια πρώτη εγγύηση ποιότητας, τον μονολεκτικό τίτλο, το ευσύνοπτο μέγεθος και το ατμοσφαιρικό εξώφυλλο να με προδιαθέτουν θετικά, κράτησα πριν λίγες μέρες στα χέρια μου το πρώτο μυθιστόρημα του Παναγιώτη Μαργώνη με τίτλο «Η κατάθεση» και… καταθέτω κι εγώ με τη σειρά μου.

Όλα ξεκινούν όταν μεγάλο μέρος ενός εγκαταλελειμμένου νεοκλασικού επί της οδού Σαλώνων 13, στο κέντρο της Αθήνας, καταστρέφεται ολοσχερώς από πυρκαγιά. Ο Μάνος και ο Παύλος, άνδρες του Ανακριτικού Τμήματος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας,  αναλαμβάνουν να εντοπίσουν και να πάρουν κατάθεση από άστεγο άτομο που, σύμφωνα με μαρτυρίες, είχε βρει κατάλυμα στο κτήριο το τελευταίο διάστημα. Οι έρευνες  τους οδηγούν σε μια εξαρτημένη άστεγη σαραντάχρονη  γυναίκα. Σύντομα, η τυπική διαδικασία της  ένορκης κατάθεσης  για τα αίτια της πυρκαγιάς  παίρνει τη μορφή κατάθεσης ψυχής για τις αιτίες και τις αφορμές του προσωπικού της ολοκαυτώματος.

Η Αθήνα της κρίσης με τα εγκαταλελειμμένα νεοκλασικά, τις κλειστές επιχειρήσεις, τις ξεχασμένες γειτονιές και την ορατή -πια- φτώχεια καθώς και  η αμηχανία του μέσου ανθρώπου να δεχτεί τα νέα δεδομένα αλλά και να αντιδράσει μπροστά τους είναι μερικά από τα ζητήματα που θίγονται στην «Κατάθεση».

Διαβάζοντας το βιβλίο διακρίνει κανείς την συνειδητή πρόθεση του συγγραφέα να επιλέξει με προσοχή τις λέξεις του, να δημιουργήσει ένα καθαρό σκηνικό, να δομήσει σαφείς  χαρακτήρες, να φωτίσει την πορεία της ζωής τους και να αιτιολογήσει την ποιότητα των σχέσεών τους· και όλα αυτά  (σε πείσμα μιας εποχής που δείχνει να «αγαπά» το, ομολογουμένως όχι πάντα ουσιώδες, πολυσέλιδο μυθιστόρημα) σε ένα κείμενο που μόλις ξεπερνά τις εκατό σελίδες.

Μικρά «τρωτά» σημεία, κατά την προσωπική μου άποψη, μπορούν, ίσως, να θεωρηθούν η εκτεταμένη χρήση των μετοχών και των επιθέτων – σε κάποιες περιγραφές έχω την αίσθηση ότι θα μπορούσαν να περιοριστούν χωρίς να χάσει το κείμενο τη δυναμική του- και η έλλειψη περισσότερης φυσικότητας σε σημεία των διαλόγων που οι ήρωες εκφράζουν πιο εκτεταμένα σκέψεις ή προβληματισμούς τους. Αυτό, βέβαια, το αφήνω στην κρίση και των υπόλοιπων αναγνωστών καθώς άπτεται και της προσωπικής κάθε φορά προτίμησης. Εξάλλου, «Η κατάθεση» είναι ένα βιβλίο που ανεπιφύλακτα προτείνω να διαβάσετε.

Κλείνοντας, επιτρέψτε μου να σταθώ στη φωτογραφία που κοσμεί το εξώφυλλο, αποτέλεσμα της αισθητικής αντίληψης του Νικόλαου Καρμανιόλα (Karman) ο οποίος δημιουργεί τον δικό του «ασπρόμαυρο» κόσμο μέσα από τον φωτογραφικό του φακό. Αναζητήστε και την δική του καλλιτεχνική δουλειά.

Με τον Παναγιώτη Μαργώνη, τον οποίο γνώρισα μέσα από το κείμενό του, και τον Νίκο Καρμανιόλα, με τον οποίο γνωριζόμαστε λίγο περισσότερο, αποφοιτήσαμε από το Γενικό Λύκειο της Άμφισσας την ίδια χρονιά. Ανήκαν στους «γνωστούς-άγνωστους» συμμαθητές καθώς πάντα, λόγω επωνύμου, εντασσόμασταν σε διαφορετικά τμήματα. Μέσα από αυτό το κείμενο χαιρετίζω τους δύο αυτούς ανθρώπους της γενιάς μου και τους εύχομαι να είναι πάντα δημιουργικοί και οι δουλειές τους καλοτάξιδες.


Τρίτη, 10 Σεπτεμβρίου 2019

Δρόσος Κραβαρτόγιαννος



Ο Δρόσος Κραβαρτόγιαννος γεννήθηκε στην Άμφισσα το 1935 και πέθανε το Σεπτέμβριο του 2019. Τελείωσε το Γιάγτζειο Γυμνάσιο Άμφισσας και στη συνέχεια σπούδασε στην Φαρμακευτική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εργάστηκε ως φαρμακοποιός στην Άμφισσα από το 1962 έως το 2001). Τη ζωή του ανάλωσε σε δύο τομείς, τη φαρμακευτική και την αρχαιολογία, τούς οποίους υπηρέτησε με πάθος, ενώ σημαντική ήταν και η συνεισφορά του στον χώρο του αθλητισμού.

Ασχολήθηκε με την επιστημονική έρευνα και τον πολιτισμό. Διετέλεσε ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος τής Κινηματογραφικής Λέσχης Άμφισσας και τής Εταιρείας Φωκικών Μελετών. Διετέλεσε πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Φωκίδας και άμισθος καθηγητής στο Τεχνικό – Επαγγελματικό Λύκειο από το 1977 έως το 1986, σε πέντε μαθήματα. Μέλος της Εταιρείας Φωκικών Μελετών, της Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών, της Ελληνικής Φαρμακευτικής Εταιρείας, της Ελληνικής Νομισματικής Εταιρείας, του Συλλόγου “Οι φίλοι του Νομισματικού Μουσείου”, της Εταιρείας Κοινωνικής και Ψυχικής Υγείας, της Numismatic International και της American Numismatic Society.


Έλαβε μέρος στο Διεθνές Συνέδριο Ιστορίας της Φαρμακευτικής που έλαβε χώρα στην Αθήνα το 1989, ως εισηγητής με θέμα: Les plantes du mont Parnasse decrites par l’ explorateur Wheler (1676). Επίσης ήταν εισηγητής σε πολλά συνέδρια στην Ελλάδα σε θέματα Ιστορίας, Λαογραφίας, Φιλολογίας, Αρχαιολογίας και Νομισματικής. Συλλέκτης και ερευνητής αρχαίων ελληνικών νομισμάτων, ρωμαϊκών, ελληνορωμαϊκών, βυζαντινών, μεσαιωνικών, τουρκοκρατίας και νεώτερων ελληνικών. Κάτοχος άδειας συλλογής αποτελούμενης από 2.500 νομισμάτων την οποία δώρισε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άμφισσας. Δημοσίευσε 100 περίπου μελέτες με αντικείμενο το νόμισμα, εκ των οποίων 35 σε βιβλία και ανάτυπα και επί πλέον πέραν των 100 (σε βιβλία ή ανάτυπα) αναφερόμενες στην τοπική ιστορία, λαογραφία, αρχαιολογία, τουρισμό (τουριστικοί οδηγοί 4 και σχόλια στα “Φωκικά” του Παυσανία και σε κείμενα ξένων περιηγητών), καλές τέχνες, αθλητικά δρώμενα κ.λπ.


Εκδότης και διευθυντής του περιοδικού ποικίλης ύλης “Τετράμηνα” από το 1974 συνεχώς (81 τεύχη έως το 2007) και του ετήσιου τόμου “Φωκικά Χρονικά”. Υπεύθυνος ύλης της επετηρίδας “Φωκικά Γράμματα τής Εταιρείας Φωκικών Μελετών. Συνέταξε τον τόμο με βιβλιογραφικό υλικό περί της Άλωσης του Κάστρου των Σαλώνων από τον Πανουργιά, Γκούρα κ.λπ. (10 Απριλίου 1821), στοιχεία που προκάλεσαν την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος για την καθιέρωση Εθνικού τοπικού εορτασμού. Συγγραφέας των λημμάτων τύπου και δημοσιογραφίας της Φωκίδας Εγκυκλοπαίδεια Ελληνικοῦ Τύπου. Έγραψε τον β’ τόμο (500 σελίδων) του έργου: “Ιστορία της πόλεως Αμφίσσης” (Συμπληρώματα), προσθέτοντας επίσης στον α’ τόμ. του Π. Καλονάρου αρκετές διορθώσεις και τη βιβλιογραφία περί Άμφισσας (1952-1997).


«… Από το 1963 άρχισα ν’ ασχολούμαι με διάφορους τομείς, κοινωνικής δραστηριότητας στη γενέτειρά μου, την Άμφισσα. Συνέβαλα στη συλλογή και απόκτηση των πρώτων 8 000 τόμων της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Αμφίσσης και στην οργάνωση και παγίωση των ετήσιων εορτών Λόγους και Τέχνης με το όνομα «Φωκικά» 1964, 1965 και 1966. Υπήρξα ιδρυτής και πρόεδρος της Κινηματογραφικής Λέσχης Αμφίσσης, (Παράρτημα της Ταινιοθήκης της Ελλάδος, υπό τη διεύθυνση της Αγλαΐας Μητροπούλου), με τριετή λειτουργία (1964-66) και προβολή 25 ταινιών. Υπεύθυνος Προγράμματος και εκφωνητής του Δημοτ. Ραδιοφωνικού Σταθμού Αμφίσσης (1965-66). Πρόεδρος της Τοπικής Επιτροπής Σκακιού Ανατολ. Στερεά, Ευβοίας (1992-1998). Διετέλεσα Αναπληρωτής Έφορος Περιοχής Στερεάς – Εύβοιας του ΣΕΠ και εκδότης-υπεύθυνος ύλης της προσκοπ. Εφημερίδας «Ηνίοχος». Ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος της «Εταιρείας Φωκικών Μελετών» (1973) και μέλος της «Εταιρείας Στερεοελλαδικών Μελετών» ...»
Δρόσος Κραβαρτόγιαννος



Ο συλλέκτης Δρόσος Κραβαρτόγιαννος

Όταν ο Δρόσος Κραβαρτόγιαννος εισήχθη  στη Φαρμακευτική Σχολή Αθηνών ο πατέρας του, φαρμακοποιός και αρχαιολάτρης και αυτός, του χάρισε μια χούφτα αρχαία νομίσματα. Ήταν το κίνητρο για το ξεκίνημα μιας συλλογής αρχαίων ελληνικών, ρωμαϊκών, βυζαντινών και μεσαιωνικών νομισμάτων, αλλά και του νεότερου ελληνικού κράτους μέχρι την καθιέρωση του ευρώ.

Στα χρόνια που ακολούθησαν εκείνη την ημέρα ο γνωστός συνάδελφος από την Άμφισσα, Δρόσος Κραβαρτόγιαννος, τον οποίο σας είχαμε παρουσιάσει το Σεπτέμβρη του ’90, πήρε τα πρώτα μαθήματα από την Ειρήνη Βαρούχα, διευθύντρια του Νομισματικού Μουσείου. Αυτή ήταν που τον βοήθησε στην ταξινόμηση των χάλκινων μακεδονικών νομισμάτων που είχε ανασύρει από το βυθό ενός μικρού λιμανιού με το όνομα Ανεμοκάμπι κοντά στο Γαλαξίδι. Το «θησαυρό» αυτό τον είχε δημοσιεύσει το 1969 στο περιοδικό «Στερεά Ελλάς» και το 1975 στο δικό του περιοδικό, τα «Τετράμηνα». Ακολούθησε πλήθος μελετών, ανακοινώσεων και δημοσιεύσεων των νομισματικών ευρημάτων που αποκτούσε κατά καιρούς, στα περιοδικά του «Τετράμηνα» και «Φωκικά Χρονικά», αλλά παράλληλα και μελετών νομισματικών ευρημάτων σωστικών ανασκαφών της Ι αρχαιολογικής περιφέρειας Δελφών που του ανέθεσαν οι έφοροι αρχαιοτήτων Πέτρος Θέμελης, μετέπειτα καθηγητής Παν/μιου Κρήτης, και Βαγγέλης Πεντάζος.

Όταν η συλλογή του έφτασε αισίως τον αριθμό των 2.500 νομισμάτων -ως επί το πλείστον ευρημάτων Άμφισσας, Φωκίδας και γειτονικών νομών-, πήρε την απόφαση να τη δωρίσει στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Άμφισσας που ήταν τότε υπό κατασκευή. Η δωρεά έγινε αποδεκτή και η συλλογή εκτίθεται σε ειδική αίθουσα του ορόφου ενός σύγχρονου αρχαιολογικού μουσείου με ευρήματα κατά θεματικές ενότητες, μία εκ των οποίων είναι και αυτή των νομισμάτων.

Ο Δρόσος Κραβαρτόγιαννος, ο φαρμακοποιός που με την πλούσια ερευνητική, εκδοτική, ιστοριογραφική του δράση τίμησε όσο ελάχιστοι τον κλάδο μας, με το βιβλίο «Αρχαία Νομίσματα – Ιστορικά τεκμήρια» φέρνει στο φως νέα στοιχεία που συμπληρώνουν την ιστορία των αρχαίων μας προγόνων και σε μερικές περιπτώσεις ανατρέπουν κρατούσες θεωρίες των αρχαιολογικών δεδομένων, καταδεικνύοντας έτσι τη συμβολή του αρχαίου νομίσματος στην αρχαιολογική-ιστορική έρευνα.

Δρόσος Κραβαρτόγιαννος, Αρχαία νομίσματα, ιστορικά τεκμήρια, Άμφισσα 2009, 248 σελ.



Ο συγγραφέας, γνωστός αρχαιόφιλος, ιστοριοδίφης και εκδότης, αλλά και συλλέκτης, ο οποίος δώρισε τη νομισματική του συλλογή (πάνω από 2.500 νομίσματα) στο Μουσείο της Άμφισσας, στον τόμο αυτόν παρουσιάζει και σχολιάζει ιστορικά, με γόνιμο τρόπο, τα τοπικά νομίσματα – τη συλλογή του, τους θησαυρούς και μεμονωμένα ευρήματα. Με τον τρόπο αυτόν, μια σημαντική νομισματική συλλογή γίνεται έναυσμα για την εμβάθυνση του ρόλου του νομίσματος στην ιστορική μας γνώση.

(δημοσιεύθηκε στο περιοδικό, τ. 111, Ιούνιος 2009, Αρχαιολογικά Νέα)








Σάββατο, 3 Αυγούστου 2019

Ιστορικό Μουσείο Άμφισσας / Συλλογή Αντώνη Μόσχου




Την Κυριακή 12 Μαΐου 2019 άνοιξε στην πόλη της Άμφισσας το ιδιωτικό «Ιστορικό Μουσείο Άμφισσας» που φιλοξενεί την συλλογή του Αντώνη Μόσχου. Ο Αντώνης Μόσχος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Άμφισσα. Άρχισε να συλλέγει ιστορικά αντικείμενα από το 2005 λόγω της μεγάλης του αγάπης για την ιστορία και με ορόσημο τον πολεμιστή παππού του. Έχει οργανώσει ιστορικές εκθέσεις με αυθεντικά ιστορικά αντικείμενα εντός και εκτός νομού. Έχει διακριθεί και βραβευτεί από πολλά ιστορικά μουσεία της χώρας για την προσφορά του. Για την απόκτηση των αντικειμένων και τη μεγάλη του αγάπη για την ιστορία , έχει στερηθεί πολλές ψυχαγωγίες και χαρές της ζωής. Πάντοτε μόνος του και με το υστέρημά του εμπλούτιζε συνεχώς τη συλλογή του η οποία απαριθμεί από 7.000 περίπου δηλωμένα και τεκμηριωμένα αντικείμενα όπως παράσημα, οπλισμός, στολές, έγγραφα, βασιλικά αντικείμενα. 
Το νέο μουσείο στεγάζεται στην οδό Αθανασοπούλου 3.  




Δίδυμες μακριές πιστόλες με καψούλι δεκαετίας 1850

Δυο πιστόλες, μικρό γιαταγάνι, γιαταγάνι με ασημένια σκαλίσματα, και Οθωμανική χειροφυλακτήρα. 

Κυρτό ξίφος αξιωματικού- 1932 

Μπρούντζινη σκαλιστή πιστόλα 

Μπαλάσκα με τη θέα Αθηνά

Χειρουργικό εργαλείο Υγειονομικής Υπηρεσίας Στρατού-1936

Γάζες εκστρατείας και χειρουργικά εργαλεία του Ελληνικού Στρατού, 1937. 

Αρβανίτικο μεδουλάρι μεταφοράς λίπους

Πιάτο πορσελάνης με τον γάμο του Γεωργίου Α και της βασίλισσας Όλγας, κατασκευή Κεραμικός.

Πιάτο πορσελάνης με Α,Μ, Γεώργιο Α, κατασκευή Κεραμικός.


Οι φωτογραφίες είναι από τη σελίδα του Μουσείου στο fb.

Δευτέρα, 1 Ιουλίου 2019

The Symptom 10 / "Poisons"




Το the symptom projects ολοκληρώνει τον δεκαετή του κύκλο, κι ανοίγει έναν άλλον, με την έκθεση "poisons" που θα πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο, στην Άμφισσα.

Δηλητήρια που αποκαλύπτουν, διαβρώνοντας, το ζωτικό μας χώρο. Μια εκτεταμένη φαρμακεία που γιατρεύει κι απολύει μαζί, και διανοίγει το πεδίο των αντεστραμμένων μορφών της. Τα δηλητήρια διαποτίζουν τη ζωή, διαχέουν τη πυρωμένη τους λάβα στο περιεχόμενό της, και τη διαστρέφουν στη στιγμή του θανάτου της. Εγείρουν έτσι έναν αποκαλυψιακό ορίζοντα, τον ορίζοντα μιας ετερόκλητης ώσμωσης, αλλά κι έναν αναμορφωτικό τροπισμό. Το εύρος της διασποράς τους είναι καθηλωτικό. Δοκιμάζουν τα όρια της εμπειρίας μας και διασαλεύουν το ψυχισμό μας.

Ίχνη αυτής της ευρύτητας επιχειρείται να ιχνογραφηθούν και στην παρούσα έκθεση. Δεκατέσσερα εικαστικά έργα, κι άλλα τόσα κειμενικά αποσπάσματα, δοκιμάζονται και διασώζονται στη συγκίνηση αυτής της αποκαλυψιακής γλώσσας. Υπό την επήρειά της συντάσσουν την ερωτηματοθεσία τους, την ελλειπτική τους τροχιά, αυτό που διαφεύγει πάντα, τη θανατόληπτη φύση της ζωής, τον προαιώνιο αποχαιρετισμό της, αλλά και το εδραίωμα της μοναδικής της αλήθειας.

Αποστόλης Αρτινός


"Poisons"

Επιμέλεια έκθεσης: Αποστόλης Αρτινός

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες:


Δημήτρης Αμελαδιώτης

Γιώργος Γεροντίδης

Ιωάννα Γκούμα

Λυδία Δαμπασίνα

Δημήτρης Εφέογλου

Γιάννης Θεοδωρόπουλος

Κωνσταντίνος Λιανός 

Χαρά Πιπερίδου 

Αλίκη Παλάσκα

Φωτεινή Παλπάνα

Ζωή Σκλέπα 

Γιώργος Σκυλογιάννης

Γιώργος Τσεριώνης

Μάριος Σταμάτης


Poisons, "Χώρος 3", Πλατεία Κεχαγιά, Κεχαγιά 3, Άμφισσα.
Διάρκεια έκθεσης: 21 Σεπτεμβρίου -  11 Οκτωβρίου 2019.