Τετάρτη, 12 Δεκεμβρίου 2018

Το μανιφέστο ενός παιδαγωγού



Ο Αλέξανδρος Δελμούζος (1880-1956) γεννήθηκε στην Άμφισσα, από αριστοκρατική οικογένεια της πόλης. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στη Γερμανία, όπου γνωρίστηκε με το Γεώργιο Σκληρό. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1908 ανέλαβε τη διεύθυνση του Ανώτερου Δημοτικού Παρθεναγωγείου του Βόλου, μετά από πρόταση του Δημητρίου Σαράτση και του Νικολάου Πολίτη. Ο Δελμούζος εφάρμοσε πρωτοποριακές παιδαγωγικές μεθόδους στα πλαίσια των ευρωπαϊκών παιδαγωγικών θεωριών, της πολιτικής θεωρίας του νέου ελληνισμού και της γλωσσικής θεωρίας του δημοτικισμού. Η νεωτεριστική δράση του προκάλεσε αντιδράσεις των συντηρητικών κύκλων, αντιδράσεις οι οποίες σχετίζονταν και με τη σύνδεσή του με το Εργατικό Κέντρο Βόλου. Το 1910 από κοινού με τους Δημήτρη Γληνό και Μανώλη Τριανταφυλλίδη πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Εκπαιδευτικού Ομίλου. Το 1911, μετά από κινητοποιήσεις, η λειτουργία του Παρθεναγωγείου ανεστάλη και ο Δελμούζος παραπέμφθηκε μαζί με άλλα στελέχη του Εργατικού Κέντρου σε δίκη στο Ναύπλιο. Τα γεγονότα της δίκης έμειναν στην ιστορία ως τα Αθεϊκά του Βόλου. Ο Δελμούζος αθωώθηκε. Η συνεργασία του με τους Γληνό και Τριανταφυλλίδη συνεχίστηκε επί επαναστατικής κυβερνήσεως Βενιζέλου, όταν οι τρεις άντρες έδρασαν υπέρ της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης από υψηλές θέσεις του Υπουργείου Παιδείας. Την περίοδο εκείνη ο Δελμούζος ολοκλήρωσε το "Αλφαβητάρι" της Συντακτικής Επιτροπής (γνωστό ως "Το αλφαβητάρι με τον ήλιο") και από κοινού με τον Ζαχαρία Παπαντωνίου, τα "Ψηλά βουνά". Μετά την εκλογική ήττα του Βενιζέλου του 1920, έφυγε ξανά για τη Γερμανία, όπου συνδέθηκε με τον παιδαγωγό Γκέοργκ Κέρσενστάινερ, εισηγητή της θεωρίας του Σχολείου Εργασίας. Στην Αθήνα επέστρεψε το 1924 και ο Γληνός του ανάθεσε τη διεύθυνση της Μαρασλείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας. Η εκεί δράση του προκάλεσε νέο κύκλο αντιδράσεων (γνωστών ως τα Μαρασλειακά), που οδήγησαν σε νέα δίκη του. Έχασε τη θέση του (όπως και ο Γληνός) και η φήμη του αποκαταστάθηκε μόλις το 1926, μετά την πτώση της δικτατορίας Παγκάλου, οπότε μετά από πρωτοβουλία του Υπουργού Δικαιοσύνης Κωνσταντίνου Τριανταφυλλόπουλου, η περίπτωση του Δελμούζου επανεξετάστηκε και οδηγήθηκε σε αθώωσή του. Το 1927 η ιδεολογική ρήξη του με το Γληνό (που ακολούθησε το δρόμο του μαρξισμού) προκάλεσε τη διάσπαση του Εκπαιδευτικού Ομίλου. Το 1929 ο Δελμούζος διορίστηκε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, θέση που διατήρησε ως το 1937, οπότε παραιτήθηκε υπό την πίεση του καθεστώτος του Μεταξά. Κατά τη διάρκεια της πανεπιστημιακής του θητείας ο Δελμούζος συνέβαλε στην ίδρυση και διετέλεσε επόπτης του Πειραματικού Σχολείου του Πανεπιστημίου. Από το 1927 και ως το τέλος της ζωής του διατήρησε χαμηλό προφίλ και ουδέτερη πολιτική στάση, χωρίς ποτέ να πάψει να ασχολείται με τα παιδαγωγικά θέματα. Πέθανε στην Αθήνα. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Αλέξανδρου Δελμούζου βλ. Μανώλης Γιαλουράκης, "Δελμούζος Αλέξανδρος", στη "Μεγάλη εγκυκλοπαίδεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας", τ. 6, Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ. [1968], Ευάγγελος Π. Παπανούτσος, "Αλέξανδρος Δελμούζος: η ζωή του, επιλογή από το έργο του", Αθήνα, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1978, β' έκδ. 1984, Άννα Φραγκουδάκη, Αλέξης Δημαράς, "Δελμούζος Αλέξανδρος", στο "Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό", τ. 3, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1985 και Αλέξης Ζήρας, "Δελμούζος Αλέξανδρος", στο "Λεξικό νεοελληνικής λογοτεχνίας", Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη, 2007.



Της Μικέλας Χαρτουλάρη

Τα Ανάλεκτα του ριζοσπάστη δασκάλου Αλέξανδρου Δελμούζου είναι μία συγκεντρωτική έκδοση με αθησαύριστα κείμενά του, που φωτίζει την ιδεολογική διάσταση της διαμάχης για την εκπαιδευτική πολιτική.
Εξήντα επτά μαχητικά κείμενα ενός εμβληματικού δασκάλου. Τετρακόσιες πενήντα φλογερές σελίδες που πάλλονται από το όραμα της λαϊκής εθνικής παιδείας και από τη φωνή μιας κορυφαίας προσωπικότητας της προοδευτικής παιδαγωγικής σκέψης και της εκπαιδευτικής πράξης. Μια έκδοση επιστημονικά άρτια, που φωτίζει το κίνημα του εκπαιδευτικού δημοτικισμού, ερμηνεύει τη γλωσσική διαμάχη και τους εθνικισμούς που την ορίζουν και καταδεικνύει ότι το σχολείο είναι ο ισχυρότερος κοινωνικός θεσμός αναπαραγωγής των ιδεολογιών. Ενας τόμος για τα ηρωικά χρόνια των πολλαπλών μεταρρυθμιστικών εγχειρημάτων και των αλλεπάλληλων ματαιώσεων και, εντέλει, για την ήττα της διαφωτιστικής εθνικής ιδεολογίας, που σε κάθε περίοδο κρίσης της κοινωνίας παραμερίζεται από τον εθνικισμό της αρχαίας αίγλης.
Είναι τα Ανάλεκτα του Αλέξανδρου Δελμούζου, με κείμενα δημόσιου λόγου της περιόδου 1907-1954 υπό τον τίτλο Η γλώσσα είναι μόνο μέσον (…και όχι αυτοσκοπός). Ένα βιβλίο που μπορεί να συναρπάσει ακόμα και τον μη ειδικό διότι είναι λιγότερο φιλολογικό και περισσότερο πολιτικό. Και μόνο οι άλλες μεγάλες προσωπικότητες που συναντάμε στις σελίδες του, το επιβεβαιώνουν: Γληνός (με τον οποίο συγκρούστηκε ο Δ.), Τριανταφυλλίδης, Ψυχάρης, Ρόζα Ιμβριώτη, Ι. Κακριδής, Κουντουράς αλλά και Μιστριώτης, Γ. Χατζιδάκης, Παπανούτσος και φυσικά Γ. Σκληρός, Ελευθέριος Βενιζέλος ή Παπάγος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εδώ έχουν τα εκτενή εισαγωγικά δοκίμια της Αννας Φραγκουδάκη και του Χάρη Αθανασιάδη που ανατέμνουν πολιτικά τις θέσεις και τις ιδέες του Δελμούζου (1880-1956), την κριτική που δέχτηκε από αριστερούς διανοούμενους (ότι από σοσιαλίζων έγινε συντηρητικός) και τον πόλεμο που του έκαναν οι ιθύνοντες. Αλλά ανατέμνουν και τα διακυβεύματα του καιρού του, τα οποία συνομιλούν με τη δική μας επικαιρότητα, όπως συνομίλησαν και με την εκσυγχρονιστική εκπαιδευτική πολιτική της Μεταπολίτευσης.
Η συλλογή με τα Ανάλεκτα ξεκίνησε καθόλου τυχαία με τη φροντίδα του Αλέξη Δημαρά, ιστορικού της εκπαίδευσης, ταγμένου στη διδακτική πράξη και την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που πέθανε ξαφνικά το 2012. Το εγχείρημα ολοκληρώθηκε με την επιμέλεια και τον σχολιασμό της διδάκτορος Σύγχρονης Ιστορίας Αλεξάνδρας Πατρικίου και κυκλοφόρησε μόλις από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ιδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) και τη δραστήρια Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (ιδρυτής: Σχολή Μωραΐτη). Το βιβλίο αυτό έχει ιδιαίτερο ειδικό βάρος στα σημερινά συμφραζόμενα. Διότι αφυπνίζει τον αναγνώστη απέναντι στην εθνικιστική ρητορεία και τη βαθιά συντηρητική ιδεολογία, η οποία κερδίζει έδαφος μέσα στη σύγχρονη γενικευμένη κρίση, όπως και επί Δελμούζου.
Μια ιδεολογία άρνησης του παρόντος που, όπως σχολιάζει η ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών Αννα Φραγκουδάκη, «κηρύσσει τον εξευγενισμό της εθνικής ταυτότητας με την προς τα πίσω “εξέλιξη” της χώρας προς το ένδοξο παρελθόν».
Ήταν εντέλει ένα τραγικό πρόσωπο ο Δελμούζος. Ενώ αφιέρωσε τη ζωή του στο να εκπορθήσει τον εκπαιδευτικό θεσμό, ενώ ήξερε ότι ο αγώνας ήταν πολιτικός στο όνομα μιας δικαιότερης κοινωνικής προοπτικής, αποσύρθηκε από τις κεντρικές εκπαιδευτικές συγκρούσεις στα 48 του, όταν το μέτωπο των δημοτικιστών διασπάστηκε σε φιλελεύθερους και σοσιαλιστές. Και στο τέλος πια, μετά το 1951, φόρεσε τους φακούς ενός εκλεπτυσμένου εθνισμού, που όμως στη μετεμφυλιακή συγκυρία δύσκολα μπορούσε να διακριθεί από τη μισαλλόδοξη εθνικοφροσύνη του κράτους. Το εντυπωσιακό είναι ότι ακόμα και σήμερα τα μεγάλα όνειρά του -τα οποία δεν πρόδωσε ποτέ- γίνονται αντιληπτά ως ριζοσπαστικές ακρότητες.

Ατομικότητα των μαθητών, λύτρωση των δασκάλων

Κι όμως. Όταν συνεργάζονται ο μαθητής κι ο καθηγητής, όλα αλλάζουν. Κι όμως, όταν οι πολιτικοί ιθύνοντες δεν αντιμάχονται κάθε διαφωτιστική ιδέα σαν επικίνδυνη για το έθνος, ένα διαφορετικό ελληνικό σχολείο είναι εφικτό. Αυτό απέδειξε ο Αλέξανδρος Δελμούζος την τριετία 1908-1911 στο Ανώτερο Παρθεναγωγείο του Βόλου, όπου για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας εφάρμοσε τις αρχές του δημοτικισμού.
Ήταν μόλις 28 χρόνων όταν ανέλαβε διευθυντής σ’ αυτό το σχολείο τρίχρονης φοίτησης (που ήταν πρωτοβουλία του δήμου, όχι αναγνωρισμένο από το κράτος), για μαθήτριες των μεσαίων στρωμάτων από 12 έως 14 χρόνων. Και τριάντα χρόνια αργότερα, όταν πια ο Δελμούζος είχε θητεύσει δημιουργικά ως διευθυντής του Μαρασλείου Διδασκαλείου (1923-26), ως ανώτερος επόπτης της Δημοτικής Εκπαίδευσης και έπειτα ως καθηγητής στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (1934-1937), ανέλυσε γλαφυρά εκείνη την παιδαγωγική εμπειρία του σε ένα άρθρο του («Νέα Εστία» τχ 309, 1/11/1939), το οποίο περιλαμβάνεται στα Ανάλεκτα. Στη σημερινή Ελλάδα όπου η σχολική χρονιά 2014-15 ξεκίνησε με περίπου 9.000 κενά σε εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και 3.000 της δευτεροβάθμιας, όσα περιγράφει παρακάτω είναι δυστυχώς, πολύ ψιλά γράμματα:
«…Οταν τους λέγαμε να γράψουν κάτι από τη συνηθισμένη, την καθημερινή ζωή τους, μας κοίταζαν γεμάτες απορία, δεν το χωρούσε το μυαλό τους πως μπορούσαν να γράφωνται σε σχολείο τέτοια πράγματα ταπεινά, και χάραζαν λίγες μονάχα τυπικές λέξεις. Για να υπερνικηθεί η κατάσταση αυτή, έπρεπε οι μαθήτριές μας ν’ αντικρύσουν τα ίδια τα πράγματα χωρίς βιβλία, να τα παρατηρήσουν και να σκεφτούν πάνω σ’ αυτά, έπρεπε να ξαναγίνουν παιδιά, να ιδούν το δάσκαλο σα φίλο και να μιλήσουν ελεύθερα μαζί του, όπως μιλούσαν στο σπίτι τους και μεταξύ τους» Συχνότατοι περίπατοι κι εκδρομές, ώρες ελεύθερη δουλειά στο περιβόλι, φιλικές συζητήσεις μαζί τους, διηγήσεις από την παράδοσή μας που τους θύμιζαν κάτι θαμμένο μέσα τους και λησμονημένο, όλα αυτά ξεκουβάριαζαν την παιδική ψυχή κι εμπρός στο δάσκαλο και μέσα στο σχολείο. Και όσο λυτρωνόταν η ψυχή, τόσο αδυνάτιζε και η αντίδρασή της και αποζητούσε μόνη της και τη δική της πραγματική έκφραση, και η έκφραση πάλι βοηθούσε το αναφτέρωμά της. Και με τον καιρό από τον ομοιόμορφο σχολικό τύπο άρχισαν να ξεχωρίζουν ζωντανές οι διάφορες ατομικότητες των παιδιών, ένας ολόκληρος μικρόκοσμος δικός μας με πολλά ελαττώματα, μα και με πλήθος χαρίσματα
«Για πρώτη φορά έλληνες δάσκαλοι ένιωθαν μέσα στη σχολική πράξη πόσο βαθιά λυτρωτικό ήταν το κίνημα του δημοτικισμού».
Κι όμως. Μια πολιτική τούμπα ήταν αρκετή για να πέσει σκοτάδι. Το 1911 ο Βενιζέλος «προδίδει» τη δημοτικιστική ιδέα προωθώντας την ψήφιση στο Σύνταγμα του άρθρου που ορίζει την καθαρεύουσα επίσημη γλώσσα του κράτους, οπότε οι αντίπαλοι των δημοτικιστών ξεσαλώνουν. Στον Βόλο ξεσπά «εθνικό σκάνδαλο», ο Δελμούζος κατηγορείται ότι «εδίδασκε την μαλλιαρήν», ήταν «αναρχικός», «άθεος» και «ανήθικος», και σύρεται σε δίκη. Το Παρθεναγωγείο κλείνει, και η πανηγυρική αθώωση του Δελμούζου το 1914 (βλ. τη φλογερή απολογία του στα Ανάλεκτα) δεν μπορεί να το αναστήσει. Μέχρι σήμερα, όπως γράφει και ο ιστορικός της Εκπαίδευσης Χ. Αθανασιάδης, παραμένει ζητούμενο το να έρθει ο μαθητής πραγματικά στο κέντρο της διδακτικής πράξης.

Περισσότερα για τον Αλέξανδρο Δελμούζο μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ.



Πέμπτη, 6 Δεκεμβρίου 2018

Οι ενορίες

Ο Άγιος Νικόλαος υπό κατασκευή

Στα σκαλιά του Αγίου Νικολάου


Στον Αϊ Γιώργη


Τετάρτη, 31 Οκτωβρίου 2018

Οικία Μπρουγιαννάκη.



Ένα μοναδικό μνημείο της πόλης που οι αρχαιολογικές μελέτες αποφάνθηκαν ότι πρόκειται για ένα κοσμικό κτήριο της ύστερης αρχαιότητος (4ος - 5ος αι. μ.Χ.) της Άμφισσας, γνωστό και ως πρώην οικία Μπρουγιαννάκη. Η τοιχοποιία και τα ψηφιδωτά του σώζονται σε εξαίρετη κατάσταση.



Τρίτη, 9 Οκτωβρίου 2018

Στο παλιό νοσοκομείο


Τα Δικαστήρια


Απ' το Κάστρο


Οι γυναίκες της Άμφισσας περιθάλπτουν τις Θυιάδες



Στην Ελληνική μυθολογία με το όνομα Θυιάδες αναφέρεται μία ομάδα γυναικών που λάτρευαν τον θεό Διόνυσο. Κατά την παράδοση οι Θυιάδες ήταν κόρες της πρώτης ιέρειας του Διονύσου στους Δελφούς, της Θυίας από όπου και πήραν το όνομά τους. Ο Παυσανίας γράφει ότι οι Θυιάδες κατάγονταν από την Αττική και μία φορά κάθε δύο χρόνια ανέβαιναν στον Παρνασσό, όπου μαζί με μια άλλη ομάδα γυναικών από τους Δελφούς τελούσαν τα «όργια» του Διονύσου. Στον δρόμο οι Θυιάδες έκαναν στάσεις και χόρευαν με τραγούδια και μουσικά όργανα. Οι στάσεις αυτές γίνονταν σε χώρους με λατρευτική σημασία, όπως στον Πανοπέα της Φωκίδας. Ο Παυσανίας, όταν ήταν στον Πανοπέα, προβληματίστηκε γιατί ο Όμηρος ονόμαζε τον τόπο «καλλίχορον» και από τους ντόπιους του δόθηκε ότι το όνομα προήλθε από τα αυτά τα χορευτικά δρώμενα. Είναι άγνωστο το πόσες γυναίκες αποτελούσαν τελετουργικό αυτό θίασο.
Συχνά, οι Θυιάδες συγχέονται με τις Μαινάδες και τις Βάκχες, τις γυναίκες συνοδούς του Διονύσου. Από το όνομα αλλά και τις πηγές αντιπροσωπεύουν μια ψυχική και σωματική κατάσταση, είναι σχεδόν ένα λατρευτικό επίθετο. Μαινάδα σημαίνει «τρελή γυναίκα» και οι Μαινάδες είναι γυναίκες-λάτρεις του Διόνυσου οποιασδήποτε φυλής, κατειλημμένες, μανιασμένες, ή, όπως θα έλεγαν οι αρχαίοι, εμπνευσμένες από το πνεύμα του (έν­θεες).
Ο Πλούταρχος, γνώρισε προσωπικά κάποιες από τις γυναίκες αυτές. Περιγράφει δε την παρακάτω διήγηση στην πραγματεία του περί «Γυναικών Αρεταί».
«Όταν οι τύραννοι της Φωκίδας είχαν καταλάβει τους Δελφούς και διεξήγαγαν εναντίον τους το γνωστό ως Ιερό Πόλεμο, οι ακόλουθες του Διόνυσου που ονομάζονταν Θυιάδες αλλόφρονες, περιφέρονταν μακριά από την πε­ριοχή τους και χωρίς να το γνωρίζουν έφθασαν στην Άμφισσα. Όντας φοβερά εξουθενωμένες και χωρίς να έχουν βρει ακόμη τα λογικά τους, ξάπλωσαν στην αγορά για να κοιμηθούν εκεί όπου βρέθηκαν.
Τότε οι γυναίκες της Άμφισσας φοβήθηκαν μήπως, καθώς η πόλη τους ήταν σύμμαχος με τους Φωκείς και ο τόπος ήταν γεμάτος στρατιώτες των τυράννων, πάθουν κακό οι Θυιάδες. Άφησαν λοιπόν τα σπίτια τους και έτρεξαν στην αγορά. Σχημάτισαν έναν κύκλο σιωπής γύρω τους και στάθηκαν εκεί χωρίς να τις ενοχλούν καθώς κοιμούνταν. Όταν ξύπνησαν, τις περιποιήθηκαν ιδιαίτερα, τους έφεραν τροφή και τελικά πήραν άδεια από τους συζύγους τους να τις συνοδεύσουν με ασφάλεια στο δρόμο τους ως τα βουνά».

Στη φωτογραφία έργο του Ολλανδού προραφαηλίτη ζωγράφου S. Lawrence Alma Tadema (1836-1912) με τίτλο: «Οι γυναίκες της Άμφισσας περιθάλπουν τις Θυιάδες». 

Πέμπτη, 6 Σεπτεμβρίου 2018

Τα δημώδη / Εκδοχές του κήπου


Το The Symptom Projects πραγματοποιεί για ένατη συνεχόμενη χρονιά στην πόλη της Άμφισσας το εκθεσιακό του πρόγραμμα: Την Παρασκευή 14 Σεπτεμβρίου 2018 θα πραγματοποιηθούν τα εγκαίνια της έκθεσης “Τα δημώδη” σε επιμέλεια του Αποστόλη Αρτινού και μια μέρα μετά, το Σάββατο 15 Σεπτεμβρίου τα εγκαίνια της ομαδικής έκθεσης “Εκδοχές του κήπου”, σε επιμέλεια της Φαίης Ζήκα και του Νίκου Παπαδόπουλου.



the symptom #9
“Εκδοχές του κήπου: από έξω μέσα και από μέσα έξω”
Επιμέλεια: Φαίη Ζήκα και Νίκος Παπαδόπουλος
Παραγωγή: The Symptom Projects
Παλαιό Νοσοκομείο Άμφισσας, κήποι, αυλές και δημόσιοι χώροι στην Άμφισσα
Εγκαίνια: Σάββατο 15 Σεπτεμβρίου 2018, 19.00 – 23.00
Διάρκεια έκθεσης: 15 - 30 Σεπτεμβρίου 2018
Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 18.00 - 22.00

«Από τους κρεμαστούς κήπους της Βαβυλώνας έως σήμερα, ο κήπος δηλώνει ένα τοπίο κατασκευασμένο από τον άνθρωπο, μια γλυπτική σύνθεση αποτελούμενη από φυσικά στοιχεία, στην οποία ο άνθρωπος/ κηπουρός αποφασίζει πώς θα τα τοποθετήσει και θα τα καλλιεργήσει. Η πράξη αυτή λαμβάνει χώρα πάντα σ’ ένα προστατευμένο περιβάλλον, αντανακλώντας τις νοοτροπίες και τη φιλοσοφία του δημιουργού σε μια ορισμένη εποχή. Σε μια τέτοια «άλλη» εποχή ο περσικός κήπος αναπαραστάθηκε δισδιάστατα στο περσικό χαλί, απεικονίζοντας τον κήπο της Εδέμ. Ο «δικός» μας παράδεισος προέρχεται, επίσης, από την περσική λέξη pairi-daeza που σημαίνει περίκλειστος. Η έννοια της καλλιέργειας δεν αφορά μόνο τη γη, αλλά και το πνεύμα. Καθόλου τυχαία, ο λατινογενής όρος για τον πολιτισμό –η «κουλτούρα»- έχει τις ρίζες του στην καλλιέργεια της γης.
Ο κήπος μπορεί να μεταφερθεί στο εσωτερικό του οίκου ως χαλί, ταπετσαρία, πίνακας, άνθη σε βάζο. Όσο για το περσικό χαλί, με την εξαίσια φυτική διακόσμηση, μπορεί να μεταμορφωθεί σε μαγικό ιπτάμενο χαλί που θα μας μεταφέρει εκτός του οίκου, πάνω από τον τοίχο, και θα μας επιτρέψει να περιπλανηθούμε ανά τον κόσμο, φέροντας μαζί μας την οικειότητα του δικού μας κήπου, του δικού μας πολιτισμού.
Οι καλλιτέχνες του the symptom #9 καλούνται να προσεγγίσουν τον κήπο με σύγχρονο τρόπο. Το «έξω», δηλαδή ο κήπος, θα παρουσιαστεί ως ένα «μέσα» και οι καλλιτέχνες, με βάση την ιδέα του χαλιού, θα δημιουργήσουν έργα που θα παρουσιαστούν στο παλαιό νοσοκομείο της Άμφισσας. Από την άλλη, έργα που παραδοσιακά εκτίθενται «εντός των τειχών» θα παρουσιαστούν σε αυλές, κήπους και πάρκα της πόλης της Άμφισσας. Έτσι για πρώτη φορά το Symptom Project θα ανοιχθεί σε όλη την πόλη, δίνοντας στους κατοίκους και τους επισκέπτες τη δυνατότητα μιας νέας θέασης και συνάντησης με πολλά από τα εκθέματα μέσα στον ιστό της καθημερινής τους ζωής.»

Φαίη Ζήκα και Νίκος Παπαδόπουλος                       


Συμμετέχοντες: Ιάνθη Αγγελίογλου, Αλέξανδρος Αλεκίδης, Άρτεμις Βασιλοπούλου, Πέννυ Γκέκα, Γιώργος Γυπαράκης, Μάρθα Δημητροπούλου, Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Γιάννης Θεοδωρόπουλος, Λίζη Καλλιγά, Εύη Καλογηροπούλου, Χρήστος Καλόγηρος, Ξανθή Κωστορρίζου, Άννα Λάσκαρη, Ανδρέας Λυμπεράτος, Δέσποινα Μεϊμάρογλου, Μάρω Μιχαλακάκου, Πέτρος Μπάτσιαρης, Ράνια Μπέλλου, Νατάσα Μπιζά, Κρίστι Μπουτσάι, Ελένη Μυλωνά, Κατερίνα Παπαζήση, Τερέζα Παπαμιχάλη, Ρένα Παπασπύρου, Ευτύχης Πατσουράκης, Βασίλης Παφίλης, Γιώργος Σκυλογιάννης, Φανή Σοφολόγη, Έφη Σπύρου, Πρόδρομος Χαραλαμπίδης, Πάνος Χαραλάμπους, Espantapajaros project (Νίκος Τρανός και Νίκος Γκίκας)



“Τα δημώδη”
Επιμέλεια: Αποστόλης Αρτινός
Παραγωγή: The Symptom Projects
Οικία Πανουργιά, Άμφισσα.
Εγκαίνια: Παρασκευή 14 Σεπτεμβρίου 2018, 20.00- 22.00
Διάρκεια έκθεσης: 14 - 30 Σεπτεμβρίου 2018.
Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 18.00 - 22.00

«Εν αρχή ην ο λόγος, ο προφορικός λόγος. Μια αφήγηση που περνά από στόμα σε στόμα, οι εκδοχές της, η διασπορά της. Ένα παλίμψηστο λόγου που διατρέχει πολλές πνοές κι αποθησαυρίζεται σ’ ένα αιθέριο πεδίο. Μια αφήγηση που συγκροτεί τον αφηγηματικό της πυρήνα και διασύρει τα σημεία του. Μια φασματική κειμενικότητα που αναδύεται στην πραγματικότητα των εκφορών της, αυτό το «από στόμα σε στόμα», και που διαγράφεται ως μια αλύσωση πάθους. Ο δημώδης λόγος δεν ανιχνεύεται στην αρχαιολογία των υπογραφών του, σε μοναδικές πηγές εκφοράς, μια τέτοια μοναδικότητα δεν υφίσταται στη δημώδη παράδοση, αλλά στην ευρύτητα των ακροάσεών του, στην ανταπόκρισή του. Είτε έχουμε να κάνουμε με το παραμύθι, είτε με το δημοτικό τραγούδι, αυτό εν τέλει που συγκροτεί το είναι αυτών των αφηγήσεων, τη διάδοση και διάσωσή τους, είναι αυτή η επιτελεστικότητα της επιθυμίας του άλλου…»

Αποστόλης Αρτινός

Συμμετέχοντες: Δημήτρης Αμελαδιώτης, Μαρίνα Βελησιώτη, Φοίβη Γιαννίση, Λυδία Δαμπασίνα, Βασίλης Ζωγράφος, Κωνσταντίνος Λαδιανός, Θεοδώρα Μαλάμου, Βιργινία Μαστρογιαννάκη, Ειρήνη Μπαχλιτζανάκη, Απόστολος Ντελάκος, Μυρτώ Ξανθοπούλου, Νίκος Παπαδημητρίου, Ιορδάνης Παπαδόπουλος, Βάσω Πλαβού, Χαρά Πιπερίδου, Νάνα Σαχίνη, Χριστίνα Σγουρομύτη, Μάρω Φασουλή, Μάριος Χατζηπροκοπίου, Διονύσης Χριστοφιλογιάννης.

Κείμενα καταλόγου: Αποστόλης Αρτινός, Μαριεύη Μαστοράκη, Παντελής Μπουκάλας, Γιώργος Τζιρτζιλάκης.

Την ημέρα των εγκαινίων θα πραγματοποιηθούν μια σειρά επιτελεστικών δράσεων πάνω στο δημώδη λόγο:

Στη performance «Ο Νεκρός Αδελφός», ο Δημήτρης Αμελαδιώτης, διασκευάζει την γνωστή δημώδη παραλλαγή ''Του Νεκρού Αδελφού'', που μιλά για την ομορφιά της ζωής. Ποικίλοι φωνητικοί και ρυθμικοί αυτοσχεδιασμοί θα προβλέψουν σε συγκινησιακές φορτίσεις και θα υμνήσουν την πηγαία αυτή σοφία της ζωής που γνωρίζει πως να γιορτάζει τις πίκρες και τις χαρές. H performance τελετουργείται συνοδείας πλέγματος που φέρει μεταλλικά και ξύλινα στοιχειά με τις ηχητικές τους επεμβάσεις.

Στο «Wind – chase via cyclical movement», η Χαράς Πιπερίδου, ανασύρει στίχους του Εκκλησιαστή (αιρετικού βιβλίου της Εβραϊκής Βίβλου και της χριστιανικής Παλαιάς Διαθήκης), μεταφράζοντάς τους σε έναν “συρφετό” κινήσεων με τελετουργική χροιά. Επαναλαμβανόμενες ενέργειες και αυτοσχεδιαστικοί και μη ήχοι αντηχούν την καθημερινότητα και εισέρχονται σε ένα δίκτυο συμβολισμού ερμηνεύοντας την υπαρξιακή και οντολογική σύνθεση και επιχειρώντας μία προσέγγιση της μυστικής δομής της ανθρώπινης μοίρας.

«Το τραγούδι της Ζωγραφούς» του Μάριου Χατζηπροκοπίου βρέθηκε σε ένα ανέκδοτο χειρόγραφο του Νικολάου Γ. Πολίτη (1850-1921) μαζί με άλλες είκοσι τρεις αποκηρυγμένες «εκλογές από τα τραγούδια του ελληνικού λαού»: δημοτικά τραγούδια που εγείρουν ζητήματα ομοερωτικής επιθυμίας και πένθους και τα οποία ο πατέρας της ελληνικής Λαογραφίας είχε επιχειρήσει να αποσιωπήσει. Σε πείσμα του πατέρα, ο αποκληρωμένος του γιος Alexandro Jorge de Carvalho de Polites (1901-1996) μετέφρασε και διέδωσε τα άσματα του χειρογράφου ανά την υφήλιο. Οι περιπέτειες της Ζωγραφούς ακούγονται εδώ σε αντίστιξη με ένα από τα ποιήματα του ίδιου του Alexandro, φέρνοντας σε διάλογο το αρχείο του πατέρα με το αρχείο του γιου. Απόσπασμα: «Λουφάζει ο Γιάννος στα βυζά, σαν λαβωμένο αγρίμι/ κι η Ζωγραφού, η Παναγιά, στην αγκαλιά τον σφίγγει/ Πώς έν’ που τα νιογέννητα γλυκό χορταίνουν γάλα;/ έτσι κι ο Γιάννος βύζαινε του υγιού του το συχώριο».

Επίσης το Σάββατο 29 Σεπτεμβρίου και ώρα 19.00, θα πραγματοποιηθούν στο χώρο της οικίας Πανουργιά δυο ακόμη επιτελεστικά δρώμενα. Μια αφήγηση του έργου «Μαρία Πενταγιώτισσα» από τη Νάντια Γιώτη. Ένα αφηγηματικό ταξίδι στο χρόνο, σε πεζό κι έμμετρο λόγο, που ακολουθεί τη μοίρα αυτής της τόσο γνωστής μα, στην πραγματικότητα, και τόσο άγνωστης μορφής μέσα από μια σύγχρονη ματιά. Και μια θεατρικοποιημένη εκδοχή του Ερωτόκριτου όπου το λογοτεχνικό έργο του Βιτσέντζου Κορνάρου θα ζωντανέψει μέσα από κίνηση και μουσικά ηχοχρώματα, μεταφέροντας μας σε σκηνές που κυριαρχεί ο έρωτας, η αγάπη, ο φόβος, η απώλεια, ο χωρισμός, η χαρά, όλες εκείνες οι στιγμές και τα συναισθήματα που πλαισιώνουν τη ζωή. Καλλιτεχνική επιμέλεια: Ελένη Ιντέρνου, Ελένη Νάκου, Ευαγγελία Τσονάκα. Παραγωγή: Ομάδα Μουσικού Θεάτρου Ωδείου Άμφισσας. Παίζουν: Μιχάλης Αναγνώστου, Βαλεντίνα Ζώτου, Ελένη Ιντέρνου, Αγάθη Κουλελή, Παναγιώτης Κουτονιάς, Γιώργος Νάκος, Ελένη Νάκου, Αντριάνα Οικονόμου, Ευαγγελία Τσονάκα.



ΗΜΕΡΙΔΑ
“Εκδοχές του κήπου”
Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Άμφισσα.
Σάββατο 15 Σεπτεμβρίου 2018, 10.00- 14.00

Εικαστικές προσεγγίσεις του κήπου
Ανίνα Βαλκανά, επιμελήτρια, Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Επιμελητικές προσεγγίσεις του κήπου
Ειρήνη Λεοντακιανάκου, ιστορικός τέχνης, Λέκτορας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

H σκιά του κήπου
Παντελής Χανδρής, εικαστικός, Αναπλ. Καθηγητής, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών

Flora Filopappou: In situ / Ex situ
Νίκος Παπαδόπουλος, εικαστικός

Το πάρκο ως κοινωνικο-πολιτική εστία
Μαρίνα Μαροπούλου, Ανθρωπολόγος Δικαίου, Νομική Σχολή, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η θεραπεία του κήπου
Γεωργία  Μέντζα, ιστορικός τέχνης

Ο κήπος ως διεπαφή μεταξύ ανθρώπου και φύσης
Φαίη Ζήκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Φιλοσοφίας και Θεωρίας της Τέχνης, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών


Περισσότερες πληροφορίες:
http://the-symptom-projects.blogspot.com

Παρασκευή, 1 Ιουνίου 2018

Η ιστορία του Σινεμά στην Άμφισσα




Του Νίκου Κοκολόγου

“Το 1918 -1919 ήρθε ο κινηματογράφος στην Άμφισσα, παίχτηκε ένα έργο με θέμα το μπακαλιάρο σε ξένους ναύτες που είχαν έρθει με πλοίο στην Ιτέα.
Το 1925 γίνονται οργανωμένες προβολές κινηματογράφου στην πόλη και το 1930 προβάλλονται έργα στο Κορδώνειο και στο καφενείο Πανελλήνιο. Έχουμε την πρώτη χειροποίητη κινηματογραφική μηχανή με βουβές ταινίες.
Το 1938 εμφανίζεται στην Άμφισσα ο ομιλών κινηματογράφος με πρώτα έργα να παίζονται στο Κορδώνειο και μετά στο Πανελλήνιο.


Ο πρώτος θερινός κινηματογράφος στην Άμφισσα είναι ο ΣΙΝΕ ΟΑΣΙΣ, στο χώρο που είναι πίσω από την Τράπεζα Πειραιώς σήμερα και στο πρατήριο του Πολίτη. Επίσης, υπήρχε ο ΣΙΝΕ ΤΙΤΑΝΙΑ, ανάμεσα στο σημερινό Μουσικό Σχολείο και στο πρατήριο της Aegean. Στα μέσα του 1930 το ΣΙΝΕ ΑΙΓΛΗ, όπου λειτούργησε ως το 1983 με 1984, εκεί που είναι σήμερα το café retro. Μάλιστα οι Ιταλοί τον χρησιμοποίησαν στον καιρό της Κατοχής για να κάνουν εκτελέσεις. Οι οθόνες των θερινών σινεμά ήταν από τσιμέντο.


Επίσης από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 ως το 1978 – 1979 λειτούργησε και ο θερινός κινηματογράφος ΠΑΛΑΣ, εκεί που είναι σήμερα η πολυκατοικία του Καράντζαλη δίπλα από την ταβέρνα Αριστογεύσεις, από το Γιάννη Φουσέκη, Γιώργο Λαλά και Ηλία Κοκολόγο.


Η πρώτη ταινία που γυρίστηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν οι ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΞΑΝΑΡΧΟΝΤΑΙ. Τα γυρίσματα της ταινίας έγιναν στην Αλεξάνδρεια, διότι εκεί υπήρχαν στούντιο.
Το 1959 με 1960 δημιουργείται ο χειμερινός σινεμάς ΑΠΟΛΛΩΝ (άνοιξε στις 29-12-1960), εκεί που είναι σήμερα το κινέζικο πολυκατάστημα, με 700 θέσεις χωρητικότητα, από τους Δημήτρη Ψιμούλη, Στάθη Τζαμτζή και Λάκη Λακαφώση. Ο Απόλλων λειτούργησε ως το 1984-1985. Το 1987 κλείνει από την κρίση του βίντεο και των βιντεοκασετών. Τον Απόλλωνα τον λειτούργησαν από το 1981 εως το 1985 οι Καραδήμας Γ. ,Καρμίρης Ι., ΣΜπαγδατογλου (εταίροι).


Η Άμφισσα θα μείνει χωρίς σινεμά από το 1987 ως το 1994. Το 1994 ανοίγει ο καλοκαιρινός σινεμάς ΑΣΤΡΟΝ (το Αστρον υπήρχε από την δεκαετία του 1960..έκλεισε το 1970 και ξανάνοιξε το 1984 – 1985 και επαναλειτούργησε το 1994), απέναντι από το πρατήριο του Πολίτη, από τον Παρασκευά Μπιλέρη και για δύο περιόδους.
Το 1993 ιδρύεται η Κινηματογραφική Λέσχη Άμφισσας.
Το 1996 ξεκινά προβολές με πρώτη ταινία το ΑΚΡΟΠΟΛ στο Πνευματικό Κέντρο Άμφισσας.
Το 2011 στο αλσάκι του ΠΚΦ λειτούργησε πάλι θερινός κινηματογράφος στην πόλη και τα δύο τελευταία χρόνια υπάρχει συνεργασία του ΠΚΦ και της ΚΛΑ για το θερινό σινεμά”.

Από εκδήλωση του Τρίτου Δημοτικού Σχολείου

Κυριακή, 20 Μαΐου 2018

Δημήτρης Μαραμής / Η Όπερα των Φαντασμάτων


Χάρμαινα – Άμφισσα, Σάββατο, 30 Ιουνίου 2018, 21:00


Ο Βουρκόλακας / Το Στοιχειό
Μουσικό Δράµα

H Όπερα των Φαντασµάτων του Δηµήτρη Μαραµή στηρίζεται στη γνωστή παραλογή Του Νεκρού Αδελφού, το αριστουργηµατικό δηµοτικό αφηγηµατικό τραγούδι µε τον έντονα δραµατικό και µεταφυσικό χαρακτήρα που πραγµατεύεται τη διαδεδοµένη δοξασία για τους βρικόλακες. Το τραγούδι αυτό, που απαντά επίσης σε διάφορες παραλλαγές σε όλους τους λαούς των Βαλκανίων αλλά και σε αρκετές χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, συνδέει τον άνθρωπο µε τους αρχέγονους φόβους και τις αρχέγονες δοξασίες του και αποτελεί γέφυρα ανάµεσα στη σύγχρονη και την παλαιότερη εποχή. Το δεύτερο τραγούδι, Το Στοιχειό της Χάρµαινας, σε στίχους του Σωτήρη Τριβιζά, αξιοποιεί έναν θρύλο της περιοχής της Άµφισσας. Αναφέρεται σε έναν ανεκπλήρωτο έρωτα που οδηγεί στην αυτοκτονία και παραπέµπει στη λαϊκή δοξασία για τα «στοιχειά», για τις ψυχές δηλαδή των νεκρών που δεν βρίσκουν ανάπαυση µετά τον θάνατο. Και τα δύο τραγούδια συνδέονται µεταξύ τους µε κοινούς εκφραστικούς τρόπους και κοινές θεµατικές και µας δίνουν την εικόνα µιας προβιοµηχανικής κοινωνίας, φτωχότερης ασφαλώς σε υλικά αγαθά αλλά πλουσιότερης σε ποίηση και µαγεία.

Ο Βουρκόλακας (Το Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού)

Μια µάνα έχει εννιά γιους και µια µονάκριβη κόρη. Έπειτα από πίεση του Κωσταντή, ενός από τους γιους της, πείθεται να παντρέψει την κόρη της πολύ µακριά στα ξένα. Ο Κωσταντής δίνει όρκο πως θα φέρει πίσω την κόρη εάν συµβεί κάποιο καλό ή κακό περιστατικό. Όµως όλοι οι αδερφοί πεθαίνουν και τότε η µάνα, που έχει αποµείνει ολοµόναχη, αναθεµατίζει τον νεκρό Κωσταντή επειδή δεν τήρησε τον όρκο του. Ο Κωσταντής βγαίνει από τον τάφο του και πηγαίνει να φέρει πίσω την Αρετή από τα ξένα. Στον δρόµο της επιστροφής η κόρη δεν έχει καταλάβει πως ο αδερφός της είναι βρικόλακας, κι ενώ ταξιδεύουν µαζί διάφορα πουλιά µε ανθρώπινη λαλιά απορούν πώς ταξιδεύει η όµορφη κοπέλα µε έναν νεκρό καβαλάρη. Όταν φτάνουν στο σπίτι, ο Κωσταντής, έχοντας πια εκπληρώσει τον όρκο του, ξαναγυρίζει στον τάφο του. Στον τάφο τον ακολουθούν η µάνα και η κόρη.

Το Στοιχειό (Το Στοιχειό της Χάρµαινας)

Στη Χάρµαινα, τη συνοικία των ταµπάκηδων της Άµφισσας, ο Κωνσταντής ερωτεύεται την όµορφη Ελένη και της ορκίζεται πως ο έρωτας τους θα είναι αιώνιος και πως ούτε ο θάνατος δεν θα µπορέσει να τους χωρίσει. Έρχονται όµως δύσκολες εποχές και ο Κωνσταντής υποχρεώνεται να πάρει τον δρόµο της ξενιτιάς. Η Ελένη µένει πίσω περιµένοντας. Κάποια µέρα, καθώς πηγαίνει στη βρύση για να πάρει νερό, τη χτυπά κεραυνός και τη σκοτώνει. Όταν επιστρέφει ο Κωνσταντής και µαθαίνει το θάνατο της αγαπηµένης του, αυτοκτονεί πέφτοντας από το Κάστρο της πόλης. Εξ αιτίας του όρκου του αλλά και του αµαρτήµατος της αυτοκτονίας, ο Κωνσταντής στοιχειώνει κοντά στη βρύση της Χάρµαινας και καταδικάζεται να περιπλανιέται στους αιώνες.

Το έργο είναι ανάθεση του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και θα παρουσιαστεί στην ολοκληρωµένη του σκηνοθετηµένη µορφή το 2019 στην αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη του Μεγάρου.

Eρµηνευτές (αλφαβητικά):
Θοδωρής Βουτσικάκης, Βασίλης Δηµακόπουλος, Ελένη Δηµοπούλου, Αργυρώ Καπαρού, Βασιλική Καρακώστα
Συµµετέχει µουσικό σύνολο.

Στα πλαίσια του Φεστιβάλ Δελφών


Σάββατο, 12 Μαΐου 2018

Εικόνες από ένα ταξίδι


Φωτογραφίες του William J. Woodhouse, από την επίσκεψη του στην Άμφισσα μεταξύ 1890-1935. Το απογυμνωμένο Κάστρο, τα τείχη της παλαιάς πόλης στον Αϊ Γιάννη, τα λίγα σπίτια, ο νεαρός ελαιώνας. Το ίδιο πάντα τοπίο.



Δευτέρα, 8 Ιανουαρίου 2018

Μεγάλο Καφενείο 1929


Το Μεγάλο Καφενείο, στην πλατεία Κεχαγιά, στην Άμφισσα,-που έχει χαρακτηριστεί μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς, περνά πλέον στη νέα του ζωή, και με την θεατρική του σκηνή ανοικτή και ενεργή. Η αναπαλαίωση που έγινε από τους νέους ιδιοκτήτες του διέσωσε αλλά και ανέδειξε τον μεσοπολεμικό χαρακτήρα του χώρου  αλλά και την μοναδική του αστική αίγλη.

 












Την ιστορία του Μεγάλου Καφενείου μπορείτε να την διαβάσετε ΕΔΩ