Η μελαγχολική ομορφιά μιας επαρχιακής πόλης / Άμφισσα 2022

Οι φωτογραφίες είναι της ποιήτριας Ελένης Παπανδρέου 

Οδοιπορικό στην Άμφισσα

Της Μαρίας Κανάτα

Έζησα στην Άμφισσα μέχρι τα 15 μου.

 Η Άμφισσα ήταν μια πόλη ζωντανή που μου άφησε όμορφες αναμνήσεις από μια ξέγνοιαστη παιδική ηλικία, με παιχνίδια στους δρόμους και στις πλατείες της, με τα σινεμά τα καλοκαίρια.

 Στα επόμενα χρονιά της ζωής μου ήταν πάντα  σημείο αναφοράς για εμένα, όσο ζούσε ο πατέρας μου οι επισκέψεις μου ήταν τακτικές και οι σχέσεις μου με τους φίλους μου  ζωντανές, ουσιαστικές.. Οι αναμνήσεις μου από τα χρόνια εκείνα τα εφηβικά και μεταεφηβικά είναι  πολλές και με συντροφεύουν ακόμα. Όμορφες εμπειρίες που με σημάδεψαν και παραμένουν αξέχαστες.

Δούλεψα στο εικαστικό εργαστήρι του Δήμου Άμφισσας διδάσκοντας γλυπτική κεραμική που υπήρξε  για μένα η πρώτη μου διδακτική εμπειρία.

 Μετά τον θάνατο του πατέρα μου έφυγα και μετεγκαταστάθηκα στο Ναύπλιο οριστικά.

 Η Άμφισσα ήταν και είναι πάντα μέσα στη σκέψη και στη ψυχή μου...Ένας αγαπημένος τόπος. Μια πόλη κι αυτή με τα καλά της και τα κακά της όπως όλες οι επαρχιακές πόλεις της Ελλάδας όμως πάντα ξεχωριστή για εμάς τους Σαλωνίτες.

 Από τους μεγάλους και σεισμούς και μετά η πόλη άρχισε σιγά σιγά να χάνει το  ρουμελιώτικο χρώμα της, τα παλιά μαγαζιά γκρεμίστηκαν, τα  κουδουνάδικα  και  πολλά από τα υπέροχα νεοκλασικά της σπίτια. Αντικαταστάθηκαν σύντομα με σύγχρονες μονότονες και άχρωμες οικοδομές χωρίς χαρακτήρα. Διασώζονται ακόμα μερικά αστικά νεοκλασικά που κι αυτά δυστυχώς φθείρονται ταχύτατα. Μερικά από αυτά ευτυχώς έχουν ανακαινιστεί και χρησιμοποιούνται.

 Οι φωτογραφίες αυτές της πόλης μου είναι κατασκευασμένες από θραύσματα του σήμερα και του χθες με σκοπό να τονιστεί αυτό που χάνεται ή έχει ήδη χαθεί...

 Διαχωρίζω τις φωτογραφίες, συνδυάζοντας και ανασυνδυάζοντας, για να δημιουργήσω  απρόσμενες αντιπαραθέσεις, να σχηματίσω σχέσεις. Μια ακούσια λεπτομέρεια μπορεί να απαιτήσει την πλήρη προσοχή μου. Καθώς χτίζω την σύνθεση μου προσθέτω τμήματα από την ίδια ή άλλες φωτογραφίες  για να τα συνδέσω ρεαλιστικά ή αφαιρετικά και να δημιουργήσω μια προκλητική αμεσότητα.

 Η φωτογραφική σχέση μεταξύ του εικονογραφικού και του αφηγημένου είναι μία από τις πιο θεμελιώδεις κατανοήσεις του τόπου και του χρόνου. Ο "Τόπος" είναι κάτι που φέρνουμε μαζί μας - μια σύνοψη των εσωτερικών αναμνήσεών μας που χαρτογραφήθηκαν στο παρόν τοπίο καθώς το διασχίζουμε. Η συνέχεια της γης όμως, έχει το δικό της αδιάσπαστο χρονικό πλαίσιο και είναι πολύ μεγαλύτερη και σταθερότερη από τον διακεκομμένο, περιορισμένο χρόνο που μπορούμε  εμείς να περάσουμε μαζί της.

Ενώ ψάχνουμε για το καθολικό, είμαστε πάντοτε παγιδευμένοι από τη δική μας παρουσία, η πόλη μας ακολουθεί...

Πηγή: https: ifocus

Στης Δέσπως

Φωτογραφικές εντυπώσεις της εικαστικού Ζωής Σκλέπα από την οικία Αλέξανδρου Δελμούζου

Μεγάλο Καφενείο 1929

Το Μεγάλο Καφενείο, στην πλατεία Κεχαγιά, στην Άμφισσα,-που έχει χαρακτηριστεί μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς, περνά πλέον στη νέα του ζωή, και με την θεατρική του σκηνή ανοικτή και ενεργή. Η αναπαλαίωση που έγινε από τους νέους ιδιοκτήτες του διέσωσε αλλά και ανέδειξε τον μεσοπολεμικό χαρακτήρα του χώρου  αλλά και την μοναδική του αστική αίγλη.

 

Την ιστορία του Μεγάλου Καφενείου μπορείτε να την διαβάσετε ΕΔΩ. 

Η νύχτα των στοιχειών

Το Στοιχείο της Χάρμαινας, ήταν ένα ανθρωπόμορφο τέρας, πανύψηλο, με μακρουλά χέρια. Είχε άγριο και φριχτό παρουσιαστικό. Φύλαγε την Πηγή της Χάρμαινας, που δούλευαν οι ταμπάκηδες της πόλης και τους προστάτευε από κάθε κακό και από τ’ άλλα στοιχειά της περιοχής. Γιατί, τους αγαπούσε τους βυρσοδέψες, τους ένιωθε δικούς του ανθρώπους. Κι όταν κάποιος απ’ αυτούς, ήταν ετοιμοθάνατος, τότε γύριζε έξω από το σπίτι του και άρχιζε ένα αξιοθρήνητο ουρλιαχτό πόνου. Όταν το έζωνε η μοναξιά, το στοιχειό, έβγαινε από το ησυχαστήριο του και περιφερόταν από σοκάκι σε σοκάκι, βγάζοντας άγριες στριγκλιές και βογκητά. Μαζί με τα ουρλιαχτά ακούγονταν και περίεργοι θόρυβοι και σύρσιμο από αλυσίδες. Ακολουθούσε πάντα την ίδια διαδρομή. Περνούσε από το σπίτι της Λενιώς, από το πατρικό του και από τα σπίτια των φίλων του. Τότε ο κόσμος κλειδαμπαρωνόταν στα σπίτια τους και γεμάτοι φόβο, προσεύχονταν στο Θεό να τους φυλάει. Στην Άμφισσα τότε, εκτός από το Χαρμαινιώτικο, υπήρχαν και άλλα στοιχειά. Το καθένα από αυτά, προστάτευε κάποια πηγή νερού, κάποια συνοικία, τους αμπελώνες, τα ελαιόδεντρα κα. Πολλές φορές τα στοιχειά συγκρούονταν μεταξύ τους και πάλευαν μερόνυχτα ολόκληρα. Πάντα όμως νικούσε το Χαρμαινιώτικο, γιατί ήταν το πιο δυνατό και έξυπνο. Η πάλη γινόταν στην Χάρμαινα, κάτω από τα πλατάνια και τα πεύκα. Οι Αμφισσιώτες φοβόνταν και δεν ‘‘έβγαζαν μύτη’’ κατά την διάρκεια του αγώνα. Περίμεναν καρτερικά, ώσπου να τελειώσουν όλα και να σταματήσουν οι κραυγές και τα ουρλιαχτά των στοιχειών. 

 

Φωτογραφίες: Μιχάλης Παππάς/ FOSPHOTOS

Περισσότερα γι' αυτό το αποκριάτικο δρώμενο της Άμφισσας μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ.

Το κάστρο των Σαλώνων

 Από το αρχείο του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου

Επάνω από την Άμφισσα, στο βραχώδες ύψωμα Έλατος, δεσπόζει το επιβλητικό κάστρο, που είναι άμεσα συνυφασμένο με την μακραίωνη ιστορία της πόλης. Εκεί βρισκόταν η ακρόπολη της αρχαίας Άμφισσας, που προοριζόταν για την επιτήρηση του Κρισαίου πεδίου και του χερσαίου δρόμου που συνέδεε την Πελοπόννησο με τη Θεσσαλία. Τα τμήματα της ακρόπολης, κτισμένα με πολυγωνικό, με ισόδομο τραπεζιόσχημο και με ισόδομο ορθογώνιο σύστημα, ανάγονται στην κλασική και την ελληνιστική περίοδο. Το κάστρο καταστράφηκε, ανοικοδομήθηκε, πολιορκήθηκε και κατακτήθηκε διαδοχικά από τον Φίλιππο Β΄, τους Γαλάτες, τους Ρωμαίους, τους Βούλγαρους, τους Σλάβους, τους Φράγκους, τους Καταλανούς και τους Οθωμανούς.

Στους μεσαιωνικούς χρόνους, πάνω στα ερείπια της αρχαίας ακρόπολης κατασκευάσθηκε το ισχυρό κάστρο των Σαλώνων. Σημαντικότερη περίοδος της ιστορίας του υπήρξε η Φραγκοκρατία (13ος-14ος αι.), με την οποία σχετίζονται πολλοί τοπικοί θρύλοι και παραδόσεις. Στην Ελληνική Επανάσταση ήταν το πρώτο κάστρο που απελευθερώθηκε, στις 10 Απριλίου 1821, ενώ συνέχισε να χρησιμοποιείται να στρατιωτικούς σκοπούς μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η πρόσβαση στον χώρο του κάστρου γίνεται από μια πύλη στα δυτικά, η οποία προστατευόταν από ορθογώνιο πύργο. Στο εσωτερικό του κάστρου διακρίνονται δύο πλατώματα, το κάτω πλάτωμα και, στο υψηλότερο τμήμα, το Ακροπύργιο. Τα δύο πλατώματα διαχωρίζονται από εγκάρσιο τείχος, όπου παρατηρείται ευρύτατη χρήση αρχαίου οικοδομικού υλικού. Το εσωτερικό του Ακροπυργίου, όπου σώζονται ερείπια διαφόρων κρισμάτων, ταυτίζεται, σύμφωνα με τις τοπικές παραδόσεις, με το παλάτι του κόμη των Σαλώνων.

Εσωτερικά

 

Η φωτογραφικήομάδα F9 στις 28/6/2014 ξεκίνησε μια φωτογραφική καταγραφή των εσωτερικών χώρων παλιών σπιτιών της Άμφισσας που είτε κατοικούνται είτε παραμένουν κλειστά και εγκατελελειμμένα εδώ και πολλά χρόνια. Η αποτύπωση της μνήμης αποτελεί και ένα σημερινό στοιχείο διαδρομής ζωής και τρόπου αντιμετώπισης μιας άλλης καθημερινότητας. Το φωτογραφικό υλικό που θα προκύψει θ’αποτελέσει ένα αρχείο εικόνας και πληροφορίας για την περιοχή μας. Τα δύο σπίτια που φωτογραφήθηκαν βρίσκονται στην Άμφισσα και είναι της Δέσπως Παπαστάθη, (κατοικία Αλ.Δελμούζου) και του Νικήτα Πολυζώη, (πρώην Νικολάου Αθανασόπουλου), απ' όπου και οι παρακάτω φωτογραφίες. 

Τζαμτζή Αγγελική

Τραχανάς Γιώργος

Κόκκινος Ασημάκης

Κόκκινος Ασημάκης

Κόκκινος Ασημάκης

Κόκκινος Ασημάκης

Κόκκινος Ασημάκης

Δρόλαπας Ανάργυρος

Δρόλαπας Ανάργυρος

Βουλγαρης Χρήστος

Βουλγαρης Χρήστος

Τζαμτζή Αγγελική

Αγγελόπουλος Ευθύμιος

Αγγελόπουλος Ευθύμιος

Κόκκινος Ασημάκης

Βουλγαρης Χρήστος